Ζάκυνθος | Σχεδόν μηδενική αύξηση από το εξωτερικό – Το εσωτερικό έσωσε τους αριθμούς

Η Ζάκυνθος είναι ένας από τους δημοφιλείς ελληνικούς νησιωτικούς προορισμούς, με εκατομμύρια επιβατικές μετακινήσεις κάθε χρόνο, σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις και μια οικονομία που εξαρτάται σε καθοριστικό βαθμό από τον τουρισμό.
Έχει, όμως, ένα χρόνιο πρόβλημα που γίνεται ολοένα δυσκολότερο και αυτή την στιγμή δεν γίνεται να αγνοηθεί άλλο.
Η τουριστική της ανάπτυξη δεν συμβαδίζει με την ανάπτυξη του ίδιου του τόπου…
Οι επιχειρήσεις επεκτείνονται, συνεχώς νέες κλίνες προστίθενται στην αγορά, η οικοδομική δραστηριότητα καλπάζει ξέφρενα. Την ίδια ώρα, τα ερωτήματα για την επάρκεια των υποδομών, την ποιότητα των υπηρεσιών, τη διαχείριση του προορισμού και την προστασία της ταυτότητάς του παραμένουν.
Και τώρα έρχονται τα επίσημα στοιχεία της Fraport Greece (μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2026) για να προσθέσουν έναν ακόμη σοβαρό προβληματισμό: η δυναμική της αεροπορικής κίνησης στη Ζάκυνθο υποχωρεί σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο και με αρκετούς ανταγωνιστικούς ελληνικούς προορισμούς.
Δεν το μεταφράζουμε σε κατάρρευση. Πρόκειται, όμως, για μια σαφή διόρθωση – προειδοποίηση ότι το μοντέλο της διαρκούς ποσοτικής μεγέθυνσης γυρίζει ανάποδα για τον τόπο – προορισμό και δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητο.
Τέσσερις μήνες, μία ξεκάθαρη εικόνα
Τα στοιχεία της περιόδου Ιουνίου–Σεπτεμβρίου 2026 δείχνουν ότι η συνολική επιβατική κίνηση αυξήθηκε οριακά σε σχέση με το αντίστοιχο τετράμηνο του 2025.

Η πραγματική εικόνα γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρουσα όταν διαχωρίσουμε την εσωτερική από τη διεθνή κίνηση

Η διεθνής επιβατική κίνηση κινήθηκε ουσιαστικά στα επίπεδα της προηγούμενης χρονιάς κατά τους τρεις βασικούς καλοκαιρινούς μήνες και τον Σεπτέμβριο πέρασε σε αρνητικό πρόσημο.
Αντίθετα, η κίνηση εσωτερικού κατέγραψε μεγάλες ποσοστιαίες αυξήσεις.
Η διαφορά δεν είναι λεπτομέρεια. Αλλάζει την ανάγνωση ολόκληρης της τουριστικής περιόδου.

Το εσωτερικό «έσωσε» τους αριθμούς

Στο σύνολο του τετραμήνου Ιουνίου–Σεπτεμβρίου, το αεροδρόμιο της Ζακύνθου διακίνησε 1.877.877 επιβάτες, έναντι 1.856.139 το 2025.
Η συνολική αύξηση ήταν μόλις 1,2%.

Από πού προήλθε, όμως, αυτή η αύξηση;

Το 74,2% της συνολικής αύξησης προήλθε από την εσωτερική αεροπορική κίνηση

Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό εύρημα.
Η κίνηση εσωτερικού αντιπροσώπευε μόλις το 4% περίπου του συνολικού επιβατικού όγκου του τετραμήνου. Κι όμως, πρόσθεσε σχεδόν τρεις στους τέσσερις επιπλέον επιβάτες.
Αν εξετάζαμε μόνο τη διεθνή κίνηση, θα βλέπαμε μια αγορά σχεδόν αμετάβλητη σε σχέση με το 2025.
Τον Σεπτέμβριο, μάλιστα, η διεθνής κίνηση μειώθηκε κατά 6.759 επιβάτες, ενώ η εσωτερική αυξήθηκε κατά 1.932, περιορίζοντας την τελική απώλεια στους 4.827 επιβάτες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι επιβάτες εσωτερικού είναι αποκλειστικά Έλληνες επισκέπτες. Ούτε ότι όλοι οι επιβάτες διεθνών πτήσεων είναι τουρίστες. Αποδεικνύει, όμως, ότι η αύξηση των εσωτερικών αεροπορικών μετακινήσεων συγκράτησε καθοριστικά το συνολικό αποτέλεσμα.
Η διεθνής αεροπορική αγορά της Ζακύνθου, στην καρδιά της τουριστικής περιόδου, παρουσίασε πρακτικά μηδενική ανάπτυξη.
Από το +4,7% στο +1,2% μέσα σε δύο χρόνια

Η σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια είναι εξίσου αποκαλυπτική

Η Ζάκυνθος εξακολουθεί να καταγράφει υψηλότερη επιβατική κίνηση από τις προηγούμενες χρονιές. Ο ρυθμός αύξησης, όμως, περιορίζεται διαδοχικά.
Από το 4,7% το 2024, στο 3,2% το 2025 και μόλις στο 1,2% το 2026.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι ο προορισμός έχει εξαντλήσει τις δυνατότητές του. Στέλνει μήνυμα ωστόσο, ότι η ανάπτυξη δεν συνεχίζεται με την ίδια ταχύτητα.
Και δημιουργεί ένα κρίσιμο επιχειρηματικό ερώτημα: εάν η ζήτηση αυξάνεται όλο και πιο αργά, με ποια στοιχεία αποφασίζεται η διαρκής προσθήκη νέων τουριστικών κλινών;;;

Οι αγορές που στηρίζουν τη Ζάκυνθο – Ποιοι ανεβαίνουν και ποιοι υποχωρούν

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η γεωγραφική προέλευση της αεροπορικής κίνησης. Στο τετράμηνο Ιουνίου – Σεπτεμβρίου 2026, η Βρετανία παραμένει ο αδιαμφισβήτητος πυλώνας του ζακυνθινού τουρισμού, με 628.662 επιβατικές μετακινήσεις και αύξηση 5,6% σε σχέση με το 2025. Η Γερμανία ενισχύεται κατά 12,9%, ενώ η Πολωνία παρουσιάζει οριακή αύξηση 1,4%. Στον αντίποδα, η Ιταλία χάνει 12.560 επιβάτες (-5,6%), η Αυστρία υποχωρεί κατά 17%, η Δανία κατά 13,8%, η Ρουμανία κατά 7,9% και η Ολλανδία κατά 3,9%.
•Πρόκειται για μεταβολές που αξίζουν πολύ μεγαλύτερης προσοχής από έναν γενικό πανηγυρισμό για την αύξηση των αφίξεων.
•Ποιος παρακολουθεί την εξέλιξη των επιμέρους αγορών;
•Ποιος διερευνά γιατί παραδοσιακές αγορές υποχωρούν και ποιες νέες δυνατότητες δημιουργούνται;
•Υπάρχει ενιαία στρατηγική προσέλκυσης επισκεπτών ή ο τουρισμός της Ζακύνθου εξακολουθεί να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τις εμπορικές αποφάσεις των αεροπορικών εταιρειών και των μεγάλων τουριστικών οργανισμών;

Η Ζάκυνθος πλέον μένει πίσω από άλλους προορισμούς

Η επιβράδυνση αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν συγκρίνουμε τη Ζάκυνθο με την υπόλοιπη τουριστική Ελλάδα.
Στο εννεάμηνο Ιανουαρίου–Σεπτεμβρίου 2026, το αεροδρόμιο της Ζακύνθου παρουσίασε αύξηση 2,4%.
Την ίδια περίοδο, το σύνολο των 14 περιφερειακών αεροδρομίων της Fraport κατέγραψε αύξηση 5,1%.

Η Ζάκυνθος βρίσκεται μεταξύ των αεροδρομίων με τη χαμηλότερη ποσοστιαία ανάπτυξη

Η γειτονική Κεφαλονιά καταγράφει αύξηση 9%, η Κέρκυρα 6,6%, ενώ η Σκιάθος και η Σάμος κινούνται με διψήφιους ρυθμούς.
Οι διαφορές μεγέθους, αεροπορικών συνδέσεων και τουριστικού προϊόντος δεν επιτρέπουν απλουστευτικές συγκρίσεις. Ούτε η επιβατική κίνηση αρκεί για να κρίνουμε την οικονομική απόδοση κάθε προορισμού.
Ωστόσο, ένα συμπέρασμα είναι ασφαλές: η Ζάκυνθος αναπτύσσεται αεροπορικά με σημαντικά χαμηλότερο ρυθμό από τη γενική τάση των περιφερειακών αεροδρομίων.
Αυτό πρέπει να προβληματίσει όσους σχεδιάζουν την τουριστική και οικονομική της πορεία.

Ο τουρισμός έτρεξε. Οι υποδομές δεν τον ακολούθησαν

Εδώ βρίσκεται, η ουσία του προβλήματος.
Για πολλά χρόνια η Ζάκυνθος επένδυσε —κυρίως μέσω της ιδιωτικής πρωτοβουλίας— στη συνεχή αύξηση της τουριστικής της δυναμικότητας.
Νέες ξενοδοχειακές μονάδες, βίλες, ενοικιαζόμενα καταλύματα, χώροι εστίασης και τουριστικές επιχειρήσεις μεταμόρφωσαν την οικονομία και το τοπίο του νησιού.
Η αντίστοιχη αναβάθμιση των δημόσιων υποδομών, όμως, δεν προχώρησε με την ίδια ταχύτητα ή μάλλον δεν προχώρησε ποτέ.
Το «χάσμα σεισμού» ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και στις πραγματικές δυνατότητες εξυπηρέτησής της είναι πλέον ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που οφείλει να αντιμετωπίσει η Ζάκυνθος.

Νερό και αποχέτευση. Η επάρκεια και η ποιότητα της υδροδότησης, η διαχείριση των λυμάτων και η δυνατότητα των δικτύων να ανταποκριθούν στην αιχμή της τουριστικής περιόδου δεν είναι δευτερεύοντα τεχνικά ζητήματα. Αποτελούν προϋποθέσεις δημόσιας υγείας, προστασίας του περιβάλλοντος και λειτουργίας του τουρισμού. «Νερό υπάρχει», οι ιδιώτες πλουτίζουν. Τι θα κάνουμε με όσα μας αφήνουν πίσω τους αυτά τα εκατομμύρια επισκεπτών; Επιστημονικές μελέτες σε μεσογειακά νησιά, υπολογίζουν ότι κάθε επισκέπτης παράγει περίπου 1,2 έως 2 κιλά αστικών απορριμμάτων ημερησίως. Με μια συντηρητική παραδοχή 1,5 κιλού, εάν στη Ζάκυνθο βρίσκονται ταυτόχρονα 100.000 τουρίστες, η πρόσθετη επιβάρυνση φτάνει τους 150 τόνους κάθε ημέρα, χωρίς να υπολογίζονται τα απορρίμματα των μόνιμων κατοίκων. Ποιος έχει υπολογίσει αυτή την πίεση; Ποια είναι η πραγματική δυναμικότητα αποκομιδής, ανακύκλωσης και διαχείρισης; Και κυρίως, πόσες ακόμη τουριστικές κλίνες μπορεί να υποστηρίξει ένα νησί εάν οι υποδομές του δεν ακολουθούν την ανάπτυξή του;

Πόσο νερό καταναλώνει καθημερινά ο τουρισμός στη Ζάκυνθο; Ένας επισκέπτης δεν χρειάζεται νερό μόνο για το ντους, την προσωπική του υγιεινή και την τουαλέτα. Στην κατανάλωση προστίθενται το πλύσιμο σεντονιών και πετσετών, η καθαριότητα των δωματίων και η λειτουργία των τουριστικών εγκαταστάσεων. Βάσει διεθνών μελετών, αν υπολογίσουμε ενδεικτικά 300 λίτρα νερού ανά επισκέπτη ημερησίως, τότε 100.000 τουρίστες που διαμένουν ταυτόχρονα στη Ζάκυνθο, δημιουργούν ζήτηση 30 εκατομμυρίων λίτρων νερού κάθε ημέρα, δηλαδή 30.000 κυβικών μέτρων, επιπλέον των αναγκών των μόνιμων κατοίκων. Πόσο νερό διαθέτει η Ζάκυνθος στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, πόσο διαχειρίζονται ιδιώτες, πόσο χάνεται από το δίκτυο και πόση πρόσθετη ζήτηση μπορούν να αντέξουν οι υποδομές της;
Σχεδόν 13 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για εμφιαλωμένο νερό στη Ζάκυνθο! Με 41.180 μόνιμους κατοίκους και την τουριστική κίνηση του 2025, η εκτιμώμενη ετήσια κατανάλωση, με παραδοχή δύο λίτρων ανά άτομο ημερησίως και επταήμερης παραμονής των αεροπορικών επισκεπτών, προσεγγίζει τα 46 εκατομμύρια λίτρα εμφιαλωμένου νερού. Πρόκειται για ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 30 εκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια του 1,5 λίτρου ή περίπου 5,1 εκατομμύρια εξάδες. Με μια μέση λιανική τιμή μόλις 2,50 ευρώ ανά εξάδα, η εκτιμώμενη ετήσια δαπάνη αγγίζει τα 12,8 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ακριβότερες μεμονωμένες συσκευασίες, οι τιμές σε περίπτερα και εστιατόρια, αεροδρόμιο ή οι ακτοπλοϊκοί επισκέπτες. Το ποσό αποτελεί υπολογιστική εκτίμηση και όχι καταγεγραμμένο τζίρο. Αυτό είναι το ενδεχόμενο οικονομικό τίμημα της εξάρτησης ενός ολόκληρου νησιού από το εμφιαλωμένο νερό. Και μαζί με τα εκατομμύρια ευρώ, εκατομμύρια πλαστικές φιάλες που πρέπει να συλλεχθούν. Πόσο ακόμη θα πληρώνουν κάτοικοι και επισκέπτες την αδυναμία εξασφάλισης αξιόπιστου πόσιμου νερού από το δίκτυο ύδρευσης;

Δρόμοι και κυκλοφορία. Το οδικό δίκτυο καλείται να εξυπηρετήσει πολύ μεγαλύτερη δραστηριότητα από εκείνη για την οποία σχεδιάστηκε. Η κυκλοφοριακή συμφόρηση, η ασφάλεια των μετακινήσεων και οι ανάγκες στάθμευσης απαιτούν συνολικό σχεδιασμό, όχι μόνο αποσπασματικές παρεμβάσεις. Θανατηφόρα πολλά.

Λιμάνι και μαρίνα. Για έναν νησιωτικό προορισμό, οι λιμενικές εγκαταστάσεις είναι στρατηγικές υποδομές. Η διαχείριση της ακτοπλοϊκής κίνησης, η εξυπηρέτηση των επαγγελματικών και τουριστικών σκαφών και η ανάπτυξη οργανωμένων υποδομών θαλάσσιου τουρισμού δεν μπορούν να παραμένουν διαρκώς σε επίπεδο εξαγγελιών και προσδοκιών.

Υγεία. Η ύπαρξη νοσοκομείου δεν αρκεί από μόνη της. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η πραγματική στελέχωση, η λειτουργική επάρκεια και η δυνατότητα ανταπόκρισης στις ανάγκες ενός νησιού του οποίου ο εξυπηρετούμενος πληθυσμός πολλαπλασιάζεται κατά τη θερινή περίοδο.

Υγειονομικοί έλεγχοι και ασφάλεια. Η τουριστική ανάπτυξη δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις ελέγχων, αστυνόμευσης, λιμενικής επιτήρησης και προστασίας κατοίκων και επισκεπτών. Η επάρκεια προσωπικού στην Αστυνομία, στο Λιμεναρχείο και στις αρμόδιες ελεγκτικές υπηρεσίες πρέπει να αξιολογείται με βάση τις πραγματικές ανάγκες της υψηλής περιόδου και όχι μόνο τον μόνιμο πληθυσμό.

Και πάνω από όλα αυτά βρίσκεται η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, χωρίς το οποίο η τουριστική οικονομία της Ζακύνθου δεν θα είχε τη σημερινή της αξία.

Η ανεξέλεγκτη ακρίβεια μας, έχει φτάσει στις άκρες του κόσμου

Η ακρίβεια μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερος αντίπαλος από τον ανταγωνισμό
Η εικόνα ενός τουριστικού προορισμού δεν διαμορφώνεται μόνο από τις παραλίες, τα ξενοδοχεία και τις αεροπορικές συνδέσεις.
Διαμορφώνεται και από την εμπειρία που αποκομίζει ο επισκέπτης.
Το κόστος διαμονής, εστίασης, μετακίνησης και καθημερινών υπηρεσιών αποτελεί πλέον κρίσιμο στοιχείο της ανταγωνιστικότητας.
Η έντονη ακρίβεια που καταγγέλλεται στην τοπική αγορά τα τελευταία χρόνια δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς για τη σχέση τιμής και ποιότητας…
Δεν είναι κάθε υψηλή τιμή αδικαιολόγητη. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πραγματικές αυξήσεις λειτουργικού κόστους. Υπάρχει, όμως, μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη βιώσιμη τιμολόγηση και στην προσπάθεια μεγιστοποίησης του βραχυπρόθεσμου κέρδους χωρίς αντίστοιχη αξία για τον επισκέπτη.
Ταξιδεύουμε και βλέπουμε και άλλους ελληνικούς προορισμούς πολύ φθηνότερους… Γιατί; Εχουν άλλους φόρους, άλλα κόστη; Άλλες πρώτες ύλες; Άλλο κόστος ενέργειας;
Στην εποχή των διαδικτυακών αξιολογήσεων (social), μια κακή εμπειρία δεν περιορίζεται σε μια ιδιωτική συζήτηση. Μετατράπηκε ήδη σε δημόσια κακή κριτική και διασυρμό με πολύ μεγάλη απήχηση. Το έχουμε χάσει…
Η Ζάκυνθος οφείλει να εξετάζει συστηματικά τι λένε οι επισκέπτες της, ποιες είναι οι συχνότερες αρνητικές αξιολογήσεις και αν η σχέση ποιότητας και τιμής επιδεινώνεται. Θα με ρωτήσετε και ποιος θα το κάνει αυτό όταν είναι ανίκανος για τα αυτονόητα;
Δεν αρκεί να έρθει ο επισκέπτης μία φορά. Πρέπει να έχει λόγο να επιστρέψει και να συστήσει το νησί σε άλλους.

Πολιτισμός και ταυτότητα: Ο μεγάλος απών της τουριστικής ανάπτυξης
Η Ζάκυνθος δεν είναι μόνο οι παραλίες, το Ναυάγιο και η νυχτερινή διασκέδαση. Υπάρχουν και καλύτερα σε πολλά νησιά…
Η Ζάκυνθος είναι ένας τόπος με ξεχωριστή ιστορία, επτανησιακή παράδοση, μουσική, λογοτεχνία, αρχιτεκτονική και πολιτιστική ταυτότητα.
Αυτό το κεφάλαιο θα έπρεπε ήδη να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος.
Ας αναρωτηθούμε αυθόρμητα, ΓΙΑΤΙ η Γαλλία παγκοσμίως είναι νούμερο ένα προορισμός; Για την θάλασσα και τον ήλιο της;
Στη Ζάκυνθο του Σολωμού, του Κάλβου, του Ξενόπουλου και του Αγίου Διονυσίου, ο πολιτισμός συχνά αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματική δραστηριότητα και όχι ως ουσιαστικό στοιχείο της αναπτυξιακής στρατηγικής.
Αξιόλογες οι προσπάθειες ιδιωτών, συλλόγων και πολιτιστικών δημιουργών να διατηρούν ζωντανή την τοπική παράδοση. Δεν μπορούν, όμως, να υποκαταστήσουν μια συνεκτική δημόσια πολιτική, με μόνιμες θεσμικές πολιτιστικές δράσεις υψηλού επιπέδου, με διάχυση εκτός του νησιού, με σταθερή χρηματοδότηση, υποδομές, εκπαιδευτικές δράσεις και διεθνή προβολή.

Τι έχει γίνει για τη σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τον τουρισμό;

Πόσοι επισκέπτες γνωρίζουν πραγματικά τη μουσική, εικαστική, θρησκευτική, θεατρική, ποιητική και λογοτεχνική παράδοση του νησιού;
Πόσες οργανωμένες πολιτιστικές διαδρομές, μουσειακές εμπειρίες και εκδηλώσεις διεθνούς ενδιαφέροντος προσφέρονται με συνέχεια και επαγγελματικό σχεδιασμό;
Ένας τόπος που περιορίζει την τουριστική του ταυτότητα σε λίγες αναγνωρίσιμες εικόνες έχει ήδη υποτιμήσει τον ίδιο του τον πολιτιστικό πλούτο.

Τέσσερις σύλλογοι ξενοδόχων, αλλά πού είναι η κοινή φωνή;

Η κριτική δεν μπορεί να απευθύνεται μόνο στο κράτος και στην Αυτοδιοίκηση.
Η ιδιωτική πρωτοβουλία υπήρξε ο βασικός κινητήρας της τουριστικής ανάπτυξης της Ζακύνθου. Αυτό αποτελεί πραγματική προσφορά στην τοπική οικονομία.
Ταυτόχρονα, όμως, ο τουριστικός επιχειρηματικός κόσμος οφείλει να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για το συλλογικό μέλλον του προορισμού.
Η ύπαρξη διαφορετικών συλλόγων ξενοδόχων, με επιμέρους γεωγραφικές και επαγγελματικές εκπροσωπήσεις, αναδεικνύει ένα βασικό ερώτημα: γιατί δεν έχει διαμορφωθεί μια ισχυρή, ενιαία φωνή για τα μεγάλα ζητήματα του νησιού;
Οι διαφορετικοί σύλλογοι μπορούν ασφαλώς να εκπροσωπούν πραγματικές τοπικές ανάγκες. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξή τους. Είναι η απουσία ενός αποτελεσματικού κοινού μηχανισμού διεκδίκησης και στρατηγικού σχεδιασμού.
Πού είναι η κοινή παρέμβαση για το νερό και την αποχέτευση;
Πού είναι η ενιαία θέση για την ποιότητα του τουριστικού προϊόντος, τις νέες κλίνες, την προβολή, τις υποδομές και τη φέρουσα ικανότητα;
Πού είναι η οργανωμένη συλλογική χρηματοδότηση μελετών, ερευνών και πρωτοβουλιών που θα ωφελήσουν το σύνολο του προορισμού;
Δεν μπορεί η τουριστική ανάπτυξη να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως άθροισμα ατομικών επενδυτικών σχεδίων.
Κάθε επιχείρηση έχει δικαίωμα να επιδιώκει το κέρδος της. Όμως, όταν η αξία της εξαρτάται από την εικόνα, τις υποδομές και το περιβάλλον ολόκληρου του νησιού, η συλλογική ευθύνη δεν είναι προαιρετική.
Το ατομικό επιχειρηματικό όφελος δεν μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα εάν υποβαθμίζεται το κοινό τουριστικό προϊόν.

Φέρουσα ικανότητα: Η επιστήμη πρέπει να προηγηθεί των αποφάσεων

Το σημαντικότερο ίσως ζήτημα για το μέλλον της Ζακύνθου είναι η φέρουσα ικανότητά της.
Πόση τουριστική δραστηριότητα μπορεί να υποστηρίξει το νησί χωρίς να υποβαθμίζονται οι φυσικοί του πόροι, οι υποδομές, η καθημερινότητα των κατοίκων και η ίδια η ποιότητα της τουριστικής εμπειρίας;
Δεν υπάρχει ένας απλός αριθμός που να απαντά στο ερώτημα.
Χρειάζεται επιστημονική καταγραφή ανά περιοχή, ανά περίοδο και ανά κατηγορία υποδομής.
Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων έχει ήδη ανακοινώσει συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο για τη μελέτη των επιπτώσεων του τουρισμού στους φυσικούς πόρους και στις υποδομές της Ζακύνθου.
Αυτή είναι μια σημαντική εξέλιξη. Δεν αρκεί, όμως, η ανακοίνωση μιας μελέτης. Και πότε;
Πρέπει να γνωρίζουμε σε ποιο στάδιο βρίσκεται, πότε θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματά της, ποιες περιοχές εξετάζονται και —κυρίως— πώς θα αξιοποιηθούν τα συμπεράσματα στις πραγματικές αποφάσεις για την ανάπτυξη.
Το Επιμελητήριο Ζακύνθου, ο Δήμος και η Περιφέρεια όφειλαν ήδη να έχουν αποφασίσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την καταγραφή της τουριστικής δυναμικότητας, την ανάλυση της ζήτησης και τη διαμόρφωση κοινών στόχων. Κουραστήκαμε να το γράφουμε δέκα χρόνια…
Βέβαια ακόμη και η καλύτερη μελέτη δεν έχει αξία εάν καταλήξει σε ένα αρχείο που δεν επηρεάζει τις πολιτικές αποφάσεις.

Προβολή χωρίς ενιαία ταυτότητα, ανάπτυξη χωρίς κοινή στρατηγική

Η Ζάκυνθος κατά κάποιον τρόπο είναι διεθνώς γνωστή για κάποια πράγματα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι διαθέτει αυτομάτως ολοκληρωμένη στρατηγική προβολής και επικοινωνίας.
Η αναγνωρισιμότητα που δημιουργήθηκε επί δεκαετίες μόνο από τις αεροπορικές συνδέσεις, τους τουριστικούς οργανισμούς και την ιδιωτική δραστηριότητα δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική βάση της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας.
Ο Δήμος παρουσίασε βεραμέντε το 2026 στρατηγικό σχέδιο επτά πυλώνων για τον τουρισμό. Το ζητούμενο πλέον είναι η υλοποίηση: ποιοι στόχοι έχουν τεθεί, με ποιον προϋπολογισμό, ποιο χρονοδιάγραμμα και ποιους δείκτες αξιολόγησης; Ποιοι έχουν την ευθύνη και το κύρος να το τρέξουν; Ποιος ρωτήθηκε αν συμφωνεί ή διαφωνεί;
Χρειάζεται μια κοινή ταυτότητα προορισμού που θα αναδεικνύει όχι μόνο το φυσικό τοπίο, αλλά και τον πολιτισμό, τη γαστρονομία, την τοπική παραγωγή, τις εναλλακτικές εμπειρίες και τη δυνατότητα επίσκεψης πέρα από τους μήνες αιχμής.
Χρειάζεται επίσης συστηματική διαχείριση της διεθνούς εικόνας του νησιού, αξιολόγηση της εμπειρίας των επισκεπτών και ουσιαστική συνεργασία δημόσιων και ιδιωτικών φορέων.
Η προβολή δεν είναι απλώς διαφημιστικές καμπάνιες. Είναι η υπόσχεση που δίνει ένας προορισμός — και η ικανότητά του να την τηρεί.

Τα ερωτήματα που δεν μπορούν να περιμένουν

Με βάση όλα τα παραπάνω, προκύπτουν συγκεκριμένα ερωτήματα που απαιτούν δημόσιες απαντήσεις:
1.Πόσες τουριστικές κλίνες διαθέτει πραγματικά σήμερα η Ζάκυνθος; Πόσες προστέθηκαν την τελευταία πενταετία και πόσες σχεδιάζονται;
2.Πώς εξελίσσονται οι διανυκτερεύσεις, οι πληρότητες και η μέση δαπάνη; Ακολουθούν την αύξηση της προσφοράς;
3.Ποια είναι η πραγματική επάρκεια των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης κατά τους μήνες αιχμής;
4.Ποιο είναι το δεσμευτικό πρόγραμμα έργων για δρόμους, λιμάνι, μαρίνα, απορρίμματα και προστασία του περιβάλλοντος;
5.Ποια είναι η πραγματική στελέχωση του νοσοκομείου, της Αστυνομίας, του Λιμεναρχείου και των ελεγκτικών υπηρεσιών σε σχέση με τις θερινές ανάγκες;
6.Πότε θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της μελέτης φέρουσας ικανότητας και πώς θα ενσωματωθούν στον χωροταξικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό;
7.Γιατί οι επαγγελματικοί φορείς δεν συγκροτούν έναν κοινό μηχανισμό στρατηγικής και διεκδίκησης;
8.Ποιο είναι το μετρήσιμο αποτέλεσμα της τουριστικής προβολής και ποιος αξιολογεί τη διεθνή εικόνα του προορισμού;
9.Ποια δημόσια επένδυση αντιστοιχεί στην οικονομική δραστηριότητα που παράγει ο τουρισμός;
10.Ποιο μοντέλο Ζακύνθου επιδιώκουμε για την επόμενη δεκαετία; Περισσότερες κλίνες και περισσότερο όγκο ή υψηλότερη ποιότητα και μεγαλύτερη αξία;

Θα απαντούσα με πέντε σύντομα, καθαρά επιχειρήματα, που καθημερινά σουλατσάρουν από την πλατεία ρούγα μέχρι τις συναθροίσεις «τοπικών εγκεφάλων».
1. «Και η Μάλτα είναι μικρή και φιλοξενεί εκατομμύρια τουρίστες»

Είναι τουλάχιστον επιπόλαιο να επικαλούνται κάποιοι τη Μάλτα για να δικαιολογήσουν την αδιάκοπη τουριστική επέκταση της Ζακύνθου. Η Μάλτα είναι ανεξάρτητο κράτος, με περίπου 588.000 κατοίκους, οργανωμένες κρατικές δομές και δικό της αναπτυξιακό σχεδιασμό. Με πολύ πολύ μακρά ιστορία. Το 2025 υποδέχθηκε τέσσερα εκατομμύρια ξένους τουρίστες, δηλαδή 6,8 ανά κάτοικο. Η Ζάκυνθος, με μόλις 41.180 μόνιμους κατοίκους, κατέγραψε 2,28 εκατομμύρια επιβατικές κινήσεις στο αεροδρόμιό της, που αντιστοιχούν ενδεικτικά σε 27,7 αεροπορικές αφίξεις ανά κάτοικο, χωρίς καν να συνυπολογίζονται οι αφίξεις από το λιμάνι. Οι δύο δείκτες δεν ταυτίζονται και δεν αποτελούν άμεση σύγκριση τουριστών. Αρκούν, όμως, για να καταδείξουν πόσο αβάσιμη είναι η επίκληση της Μάλτας χωρίς εξέταση των πραγματικών συνθηκών. Η ανάπτυξη δεν μετριέται με το πόσους ανθρώπους στοιβάζεις σε έναν τόπο, αλλά με το αν μπορείς να τους εξυπηρετήσεις χωρίς να τον καταστρέφεις τώρα, αλλά κυρίως στο μέλλον του.

2. «Στη Ζάκυνθο όλοι δουλεύουν και βγάζουν πολύ περισσότερα χρήματα από παλιά»
Αναμφίβολα ο τουρισμός δημιούργησε θέσεις εργασίας, εισοδήματα και περιουσίες. Αυτό δεν αμφισβητείται. Οπως δεν αμφισβητείται και στο ποιοι τελικά «πλούτισαν πιο ισχυρά»; Οσοι έχτισαν ή όσοι έκαναν τους μεσάζοντες; Οσοι δημιούργησαν θέσεις εργασίας και υποδομές ή όσοι εκμεταλλευτήκαν; Οσοι παράγουν ή εκείνοι που παρανόμουν; Οποιοι ξεχρέωσαν και καβάτζαραν σε πλάτες άλλων ή όσοι χρεώθηκαν και θα τα κληρονομήσουν και τα παιδιά τους;
Όμως, άλλο ο συνολικός πλούτος που παράγεται και άλλο πώς κατανέμεται, πόσο κοστίζει η ζωή και τι επιστρέφει στην κοινωνία. Η οικονομική ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο από τον τζίρο των επιχειρήσεων, από το τι και που χρωστάς, αλλά και από το διαθέσιμο εισόδημα, την ποιότητα εργασίας και τις δημόσιες υπηρεσίες.

3. «Οι αλλοδαποί επιχειρηματίες ελέγχουν πλέον την εστίαση και αγοράζουν ακίνητα»
Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Το ζήτημα δεν είναι απλά η εθνικότητα ή η καταγωγή των «επενδυτών». Όποιος εργάζεται, επιχειρεί και επενδύει νόμιμα έχει τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Το πραγματικό ζήτημα είναι η διαφάνεια στην προέλευση των κεφαλαίων, η φορολογική συμμόρφωση, ο υγιής ανταγωνισμός, η συγκέντρωση επιχειρηματικής και ακίνητης περιουσίας και η ανεξέλεγκτη επέκταση της βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Δεν μπορούμε να χαρακτηρίζουμε χρήματα «μαύρα» ούτε να ισχυριζόμαστε ότι μια ομάδα ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία… Μπορούμε, όμως, να απαιτούμε ίσους και αποτελεσματικούς ελέγχους για όλους, ανεξαρτήτως καταγωγής, να απαιτούμε ισονομία σε φορολογικούς και ασφαλιστικούς κανόνες και τέλος να μάθουμε να δουλεύουμε σκληρά, όπως δουλεύουν άλλοι.

4. «Γιατί δεν έρχονται μεγάλες διεθνείς ξενοδοχειακές αλυσίδες;»
Είναι εύλογο ερώτημα. Πράγματι απουσιάζουν διεθνή ξενοδοχειακά σήματα, καθώς υπάρχουν διαφορετικά μοντέλα συνεργασίας, διαχείρισης και ιδιοκτησίας. Και άλλες πολυεθνικές δεν βλέπουν την Ζάκυνθο.
Για την απουσία τους, αξίζει να διερευνηθεί αν αφορά σε υποδομές, χωροταξική ασφάλεια, διαθέσιμη γη, ποιότητα προορισμού, ασφαλές περιβάλλον ή προσδοκώμενη απόδοση επενδύσεων; Η μεγάλη επισκεψιμότητα δεν συνεπάγεται αυτομάτως υψηλή επενδυτική ελκυστικότητα. Εμεις ωστόσο «βράζουμε στο τοπικό ζουμί μας».

5. «Οι ξενοδόχοι λένε ότι μειώθηκαν οι διανυκτερεύσεις, παρότι το αεροδρόμιο δεν δείχνει μεγάλη πτώση»
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που απαιτεί διερεύνηση.
Το αεροδρόμιο και το λιμάνι καταγράφουν επιβατικές μετακινήσεις, όχι πόσες νύχτες παραμένει κάθε επισκέπτης στο νησί.
Ένα απλό παράδειγμα: 100.000 επισκέπτες με μέση παραμονή επτά διανυκτερεύσεων δημιουργούν 700.000 διανυκτερεύσεις. Αν οι ίδιοι επισκέπτες μείνουν έξι νύχτες, οι διανυκτερεύσεις μειώνονται κατά 14,3%, χωρίς να αλλάξει ο αριθμός των επισκεπτών. Κάθετη πτώση τζίρου!
Επομένως, είναι απολύτως δυνατόν η αεροπορική κίνηση να παραμένει σχεδόν σταθερή, ενώ το νησί καταγράφει λιγότερες διανυκτερεύσεις. Χρειάζονται, όμως, συγκρίσιμα στοιχεία πληρότητας, μέσης διάρκειας παραμονής και διανυκτερεύσεων, μαζί με την εξέλιξη της προσφοράς καταλυμάτων. Και ποιος να βρει άκρη με τόσους στάβλους που έγιναν καταλύματα;
Η συζήτηση δεν είναι αν ο τουρισμός έκανε τη Ζάκυνθο πλουσιότερη. Προφανώς συνέβαλε σημαντικά στην οικονομική της ανάπτυξη.
Η συζήτηση είναι αν ο πλούτος αυτός δημιουργεί ένα καλύτερο και βιώσιμο νησί ή αν εξαντλεί σταδιακά τους πόρους που τον παράγουν.
Η σύγκριση με τη Μάλτα είναι μάλιστα χρήσιμη: το 2025 υποδέχθηκε περίπου 4 εκατομμύρια ξένους τουρίστες και καταγράφει συστηματικά διανυκτερεύσεις, δαπάνες και διάρκεια παραμονής, ενώ διαθέτει και ειδικό Παρατηρητήριο Τουρισμού.
Αυτό ακριβώς χρειάζεται η Ζάκυνθος: να μετράμε την πραγματική απόδοση του τουρισμού, όχι μόνο τις κινήσεις του αεροδρομίου. Και πιστέψτε με δυστυχώς θα ταραχτούμε…

Από τη διαπίστωση στις αποφάσεις

Η συζήτηση δεν πρέπει να εξαντληθεί σε μια ακόμη αντιπαράθεση ανακοινώσεων.
Χρειάζονται συγκεκριμένες κινήσεις.
•Πρώτον, δημόσια και διαρκώς ενημερωμένη αποτύπωση της τουριστικής δυναμικότητας, με στοιχεία για καταλύματα, κλίνες, αφίξεις, διανυκτερεύσεις και οικονομικές επιδόσεις.
•Δεύτερον, ολοκλήρωση και δημοσιοποίηση της μελέτης φέρουσας ικανότητας, με συγκεκριμένες προτάσεις ανά περιοχή και σαφή σύνδεση με τις αποφάσεις χωροταξίας και υποδομών.
•Τρίτον, ένα πολυετές πρόγραμμα έργων προτεραιότητας, με χρονοδιαγράμματα, χρηματοδότηση και δημόσιο έλεγχο της προόδου.
•Τέταρτον, συγκρότηση ενός ουσιαστικού κοινού οργάνου συνεργασίας των τουριστικών και παραγωγικών φορέων, χωρίς να απαιτείται η κατάργηση των υφιστάμενων συλλόγων.
•Πέμπτον, ενιαία στρατηγική ταυτότητας και προβολής, με σταθερή επένδυση στον πολιτισμό, στην ποιότητα της εμπειρίας και στη διαχείριση της φήμης του προορισμού.
•Έκτον, μετατόπιση της αξιολόγησης της τουριστικής επιτυχίας από τον αριθμό των αφίξεων στην πραγματική οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική αξία που παράγεται για τη Ζάκυνθο.

Η Ζάκυνθος δεν χρειάζεται άλλους πανηγυρισμούς

Οι αριθμοί της Fraport δεν σημαίνουν ότι ο τουρισμός της Ζακύνθου βρίσκεται σε κρίση.
Σημαίνουν, όμως, ότι η εποχή κατά την οποία κάθε μικρή αύξηση παρουσιαζόταν ως απόδειξη επιτυχίας πρέπει να τελειώσει. Μπήκαμε σε διόρθωση και πρέπει να μπούμε και σε εγρήγορση.
Όταν η διεθνής αεροπορική κίνηση αυξάνεται μόλις κατά 0,3% σε τέσσερις κρίσιμους μήνες, όταν η εσωτερική κίνηση καλύπτει σχεδόν τα τρία τέταρτα της συνολικής αύξησης και όταν άλλοι ελληνικοί προορισμοί αναπτύσσονται με αισθητά υψηλότερους ρυθμούς, η συζήτηση οφείλει να γίνει σοβαρότερη.

Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το 0,3%, το 1,2% ή το -1,2%.
Είναι ότι η Ζάκυνθος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την τουριστική ανάπτυξη περισσότερο ως ιδιωτική οικονομική δραστηριότητα και λιγότερο ως συλλογικό αναπτυξιακό εγχείρημα.
Ένα εγχείρημα που απαιτεί δημόσιες υποδομές, ισχυρούς θεσμούς, επαγγελματική συνεργασία, προστασία του περιβάλλοντος και σεβασμό στην πολιτιστική ταυτότητα.
Η τουριστική επιτυχία δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο από το πόσοι επισκέπτες φτάνουν στα «άγια χώματα».
Πρέπει να αξιολογείται από το τι αφήνουν πίσω τους: στην οικονομία, στις υποδομές, στην κοινωνία και στο περιβάλλον.
Η Ζάκυνθος φουλάρισε και προσελκύει εκατομμύρια επιβατικές μετακινήσεις (ποσότητα, αμφιβόλου ποιότητας). Δεν μπορεί όμως να διαχειριστεί την ίδια της την επιτυχία και τις συνέπειες αυτής της ανάπτυξης…
Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό μήνυμα της φετινής τουριστικής περιόδου.

Το ζητούμενο δεν είναι να χωρέσουν ακόμη περισσότεροι στο νησί.
Είναι να ξεκαθαρίσουμε ατομικά, κοινωνικά και δημόσια, αν έχουμε στόχους, ποιοι είναι αυτοί και με ποιά ομάδα και πόσο γρήγορα θα φτάσουμε…
Προς το παρόν, ο επερχόμενος χειμώνας λέει, ξεκούραση, ταξιδάκια, νέες επενδύσεις – επεκτάσεις, ρυθμίσεις χρεών, ευλογημένη απόλυση εποχιακών, γκρίνια για όσους άχρηστους μας κυβερνούν και μας ορίζουν και όλα καλά γενάμενα… Οι 12μηνες Ζακυνθινές επιχειρήσεις και κυρίως όσες έχουν προσωπικό υπομονή, τύχη, προσευχές και με τσι υγείες μας…