Τι μπορεί να υπάρχει πίσω από το “Είμαι καλά”; | Γράφει η Αγαθονίκη Κοντονή
Αν τους ρωτήσεις πώς είναι, πιθανότατα θα απαντήσουν «καλά». Κι όμως, πίσω από αυτή τη λέξη μπορεί να κρύβονται κούραση, πίεση, αγωνία ή ένα αίσθημα κενού που δύσκολα περιγράφεται. Πολλές φορές μαθαίνουμε να συνεχίζουμε, ακόμη κι όταν κάτι μέσα μας δυσκολεύεται. Συνηθίζουμε να βάζουμε τις ανάγκες μας σε δεύτερη μοίρα, να θεωρούμε ότι δεν έχουμε λόγο να παραπονιόμαστε ή να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με ανθρώπους που μοιάζουν να περνούν δυσκολότερα. Λέμε πως υπάρχουν σημαντικότερα προβλήματα και πως πρέπει να είμαστε δυνατοί. Σταδιακά, όμως, μπορεί να χάσουμε την επαφή με το πώς πραγματικά νιώθουμε. Το ότι ανταποκρινόμαστε στις υποχρεώσεις μας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε καλά. Μπορούμε να χαμογελάμε και ταυτόχρονα να δυσκολευόμαστε, να φροντίζουμε τους άλλους και να παραμελούμε τον εαυτό μας, να συνεχίζουμε κανονικά την ημέρα μας ενώ μέσα μας αισθανόμαστε εξαντλημένοι.
Όταν ακούμε πραγματικά, κάτι μπορεί να αλλάξει
Η φετινή θεματική του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, το 2026, είναι «Lived experiences heard: real voices, real change», δηλαδή «Να ακούγονται οι βιωμένες εμπειρίες: πραγματικές φωνές, πραγματική αλλαγή». Αναδεικνύει τη σημασία του να ακούμε ουσιαστικά τους ανθρώπους που βιώνουν δυσκολίες ψυχικής υγείας και να λαμβάνουμε υπόψη όσα έχουν να μας πουν. Η ανάγκη αυτή δεν αφορά μόνο τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Αφορά και τις καθημερινές μας σχέσεις. Ακούμε, άραγε, πραγματικά έναν άνθρωπο όταν μας λέει ότι δυσκολεύεται; Ή βιαζόμαστε να τον καθησυχάσουμε, να του δώσουμε συμβουλές ή να του θυμίσουμε ότι υπάρχουν και χειρότερα; Μερικές φορές, αυτό που χρειάζεται κάποιος δεν είναι να του εξηγήσουμε πώς θα έπρεπε να αισθάνεται, αλλά να του δώσουμε χώρο να εκφράσει αυτό που βιώνει, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει ότι η δυσκολία του είναι αρκετά σοβαρή. Μια απλή ερώτηση, όπως «Πώς είσαι πραγματικά αυτόν τον καιρό;», μπορεί να ανοίξει έναν διαφορετικό δρόμο επικοινωνίας, όταν συνοδεύεται από διάθεση να ακούσουμε την απάντηση. Το ίδιο σημαντικό είναι να μάθουμε να ακούμε και τον εαυτό μας. Να παρατηρούμε την επίμονη κόπωση, την ευερεθιστότητα, την απώλεια ενδιαφέροντος ή την αίσθηση ότι λειτουργούμε μηχανικά. Αυτές οι ενδείξεις δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει κάποια ψυχική διαταραχή. Μπορεί, όμως, να μας καλούν να σταματήσουμε για λίγο και να αναρωτηθούμε τι χρειαζόμαστε και τι μας δυσκολεύει.
Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στα όριά μας για να ζητήσουμε βοήθεια
Συχνά αντιμετωπίζουμε τη βοήθεια ως κάτι που χρειαζόμαστε μόνο όταν πια δεν μπορούμε να αντέξουμε άλλο. Στην πραγματικότητα, δεν χρειάζεται να φτάσουμε στην εξάντληση για να μιλήσουμε σε κάποιον ή να αναζητήσουμε υποστήριξη. Μπορούμε να το κάνουμε και νωρίτερα, όταν κάτι μας βαραίνει, όταν επαναλαμβάνουμε τις ίδιες δυσκολίες ή όταν αισθανόμαστε ότι έχουμε απομακρυνθεί από τον εαυτό μας. Το να ζητάμε βοήθεια δεν ακυρώνει τη δύναμή μας. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να κατανοήσουμε καλύτερα όσα βιώνουμε και να βρούμε νέους τρόπους να φροντίσουμε τον εαυτό μας. Ίσως, λοιπόν, χρειάζεται να δώσουμε λίγο περισσότερο χώρο σε όσα δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά — τόσο στους άλλους όσο και σε εμάς. Να μην περιμένουμε να καταρρεύσουμε για να αναγνωρίσουμε ότι δυσκολευόμαστε και να μην θεωρούμε δεδομένο ότι, επειδή κάποιος τα καταφέρνει, δεν χρειάζεται στήριξη. Γιατί τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν τα καταφέρνουμε, αλλά και πώς είμαστε μέσα σε όλα όσα καταφέρνουμε.
