
Έτσι, ενώ έγραφαν τα ίδια διαγωνίσματα, έχαναν απαραίτητες συνεδρίες για την εκπαίδευσή τους. Οι λευκοί γιατροί μπορούσαν να δουλέψουν οπουδήποτε ήθελαν. Οι μαύροι, μόνο σε νοσοκομεία για μαύρους.
Μετά τον τρίτο χρόνο της φοίτησής μας και μέχρι το τέλος υπήρχαν πολλές περιπτώσεις που οι μαύροι φοιτητές δεν επιτρεπόταν να παρακολουθήσουν το μάθημα. Η αντίθεσή μου προς αυτά που συνέβαιναν στην Ιατρική Σχολή, αλλά και σε όλη τη νοτιοαφρικανική κοινωνία φαινόταν οποτεδήποτε είχα την κατάλληλη ευκαιρία.
Οι λευκοί της Νότιας Αφρικής είχαν τη νοοτροπία ότι οι μαύροι ήταν υπάνθρωποι, σ’ αυτό το τερατούργημα που λεγόταν Απαρτχάιντ. Προσωπικά, δεν είχα υποστεί τέτοια πλύση εγκεφάλου. Είχα μεγαλώσει σε μια δημοκρατική οικογένεια της παλαιάς Ηπείρου. Γι’ αυτό και αντέδρασα από την πρώτη στιγμή. Η επαφή μου με την πραγματικότητα που επικρατούσε εκεί έγινε από την άφιξή μου στο αεροδρόμιο του Γιοχάνεσμπουργκ. Ένα μαύρο αγοράκι έτρεξε και άνοιξε για μένα την πίσω πόρτα της λιμουζίνας του θείου μου. Ήθελα να πω ευχαριστώ στο μαυράκι που μου άνοιξε την πόρτα. Μου είπαν όμως να μην του μιλάω. Ο θείος μου με κατακεραύνωσε με το βλέμμα του για την απαράδεκτη, κατά αυτόν, συμπεριφορά μου.
Δούλεψα σε πολλές δουλειές στη Νότια Αφρική, ταυτόχρονα με τις σπουδές μου, για να τα βγάλω πέρα (κατά το σκεπτικό μου η δουλειά που πρέπει να γίνει, θα πρέπει να γίνεται χωρίς εξαιρέσεις). Είχα όμως την τύχη το Πανεπιστήμιό μου να είναι θύλακας ελεύθερης σκέψης και σε ρήξη με το καθεστώς. Τέσσερις από τους καθηγητές μου φυλακίστηκαν λόγω των φιλελεύθερων φρονημάτων τους. Όταν τους επισκέφτηκα στη φυλακή, μου κόστισε επίσημα την εγγραφή μου στη λίστα των αντιφρονούντων.
Πολλές φορές βρέθηκα στο γραφείο των τιμωρών των αντιφρονούντων. Δεν με χτύπησαν εμένα προσωπικά ποτέ. Ακούγονταν όμως οι φωνές αυτών που βασάνιζαν. Σύντομα άρχισαν τις απειλές της απέλασής μου από τη χώρα και παρόλη την αντίσταση που μου ενέπνεε ο Δάσκαλός μου ο Καζαντζάκης, έφτασαν στο σημείο να μου πουν ότι θα με πετάξουν από το παράθυρο και θα πουν ότι αυτοκτόνησα.
Ο δικηγόρος του Μαντέλα ήταν Έλληνας. Έτσι, είχα την ευκαιρία να συναντήσω προσωπικά αυτόν τον μεγάλο ανθρωπιστή, τον Νέλσον Μαντέλα. Είχε μια γαλήνη στα μάτια του και ένα μοναδικό χαμόγελο. Λάτρης του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και γνώστης του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, ιδιαίτερα του Σωκράτη και του Αριστοτέλη. Όταν τον ρώτησα γιατί δεν μισούσε τους λευκούς, οι οποίοι τον ανάγκασαν είκοσι και πλέον χρόνια να λαξεύει πέτρες σε ένα κολαστήριο σαν το Αλκατράζ στην Αμερική, μου είπε: «δύο κακά δεν κάνουν ένα καλό παιδί μου και το μίσος κάνει εξίσου κακό σ’ αυτόν που το έχει». Φεύγοντας, μου είπε ότι η επιθυμία του είναι να επισκεφθεί την Ακρόπολη και του είπα ότι θα ήταν τιμή μου να τον ξεναγήσω στην κοιτίδα του δυτικού πολιτισμού. Όπως είπαν κάποιοι, πήρε δύο χιλιάδες χρόνια για να έρθει στη Γη ένας μαύρος ηγέτης από την Αφρική να μας διδάξει την έννοια του χριστιανισμού και γενικά της ανθρωπιάς.
Τελειώνω αυτό το σχόλιο και αφήνω στον αναγνώστη τα συμπεράσματα για τη σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου. Παρηγοριέμαι με τη σκέψη ότι ευτυχώς δεν είναι η μόνη πλευρά.