Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αναδιαμόρφωση του Ευρωπαϊκού χάρτη | Γράφει ο Διονύσης Τσιριγώτης
Αν και στη διεθνή πολιτική οι προβλέψεις καθίστανται αδύνατες, το μόνο βέβαιο είναι (αξιολογώντας και την εφαρμοσθείσα στρατηγική κατατριβής της Ρωσίας στην Ουκρανία από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ) ότι η λήξη του πολέμου θα αντικατοπτρισθεί σε μια νέα κατανομή ισχύος, συμφερόντων και εδαφικών συνόρων. Αυτό γιατί από τη μια πλευρά η Μόσχα αποσκοπεί σε εγγυήσεις ασφαλείας για το απαραβίαστο της σφαίρας επιρροής της, ενώ από την άλλη πλευρά η Ουάσιγκτον, έχει ήδη εξαγγείλει την έναρξη ενός νέου γύρου ανταγωνισμού με τις «ρεβιζιονιστικές δυνάμεις της Κίνας και της Ρωσίας» που επιδιώκουν τη διαμόρφωση του «κόσμου σε αντιδιαστολή με τις αξίες και τα συμφέροντα των ΗΠΑ». Ειδικότερα η κορωνίδα του νέο ψυχροπολεμικού κλίματος μεταξύ Ανατολής-Δύσης αποκρυσταλλώνεται στο συγκαιρινό αναμορφωμένο στρατηγικό δόγμα του ΝΑΤΟ, όπως επικυρώθηκε από τα 30 κράτη μέλη του στη σύνοδο κορυφής της Μαδρίτης (28-30.6.2022):
«Η Ρωσική Ομοσπονδία είναι η πιο σημαντική και άμεση απειλή για την ασφάλεια των Συμμάχων και για την ειρήνη και τη σταθερότητα στον ευρωατλαντικό χώρο. Επιδιώκει να δημιουργήσει σφαίρες επιρροής και άμεσου ελέγχου μέσω του εξαναγκασμού, της ανατροπής, της επιθετικότητας και της προσάρτησης».
Ως εκ τούτου, οι ΗΠΑ επιλέγουν τη στρατηγική της υπερπόντιας εξισορρόπησης μέσα από την αναζωογόνηση-εκσυγχρονισμό των συμμαχιών-συνεργασιών τους σε πλανητικό επίπεδο ενάντια στους δυνητικούς περιφερειακούς ηγεμόνες, επιδιώκοντας τη στρατηγική τους περικύκλωση. Λαμβάνοντας υπόψιν και την ιστορική εμπειρία με τις πολύχρωμες επαναστάσεις στις πρώην Σοβιετικές δημοκρατίες –Γεωργία, Ουκρανία, Κιργισία– και την εσωτερική υπονόμευση των πολιτικών καθεστώτων σε μια σειρά κρατών της Μέσης Ανατολής (Μπαχρέιν, Συρία, Υεμένη) και της Βορείου Αφρικής (Αίγυπτος, Τυνησία, Λιβύη) την περίοδο της Αραβικής άνοιξης, κατά εφαρμογή της αμερικανικής πολιτικής του «δημιουργικού χάους», καθίσταται πρόδηλος ο αξονικός πολιτικός στόχος της αμερικανικής πολιτικής της «Φιλελεύθερης Ηγεμονίας». Αναφερόμαστε στη διαμόρφωση περιφερειών ασφαλείας, μέσω της ανάσχεσης-εξάλειψης των δυνητικών ανταγωνιστών και της εγκαθίδρυσης φίλιων πολιτικών καθεστώτων ενταγμένων στο Νατοϊκό πλαίσιο. Προς επιβεβαίωση, στα πρακτικά της υποεπιτροπής για την Ευρώπη, την Ευρασία και τις αναδυόμενες απειλές, της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων της βουλής των αντιπροσώπων του Κογκρέσου των Η.Π.Α., (Μάιος 2017), οριοθετείται η αναγκαιότητα της ένταξης, υπό οποιοδήποτε καθεστώς ή ιδιότητα, των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ, για την επίτευξη του αντικειμενικού στρατηγικού στόχου των ΗΠΑ – ν’ αναχαιτισθεί «“πάση δύναμη και θυσία” η βαθιά διείσδυση και ο έλεγχος της Μόσχας στην ευρύτερη και μείζονα περιοχή των Βαλκανίων».
Από την άλλη πλευρά ο θεμελιώδης στόχος της ρωσικής υψηλής στρατηγικής συνίσταται στη διασφάλιση της εσωτερικής-εξωτερικής κυριαρχίας, καθιστώντας εναργή τη στρατηγική της αναγκαιότητα για τη δημιουργία ενός γεωπολιτικού αναχώματος στα εδάφη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Περιγράφοντας ως άμεση απειλή για την εθνική της ασφάλεια, τη συσσώρευση του στρατιωτικού δυναμικού της Ατλαντικής συμμαχίας στις παρυφές των ρωσικών συνόρων και την ανάληψη στρατιωτικών δραστηριοτήτων κατά παράβαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου, συνδυαστικά με την επέκταση της αμερικανικής αντιπυραυλικής άμυνας στην Ευρώπη, Ασία, Ειρηνικό και Εγγύς Ανατολή, υποδεικνύει την αναφυόμενη ρευστότητα στην πλανητική και περιφερειακή σταθερότητα.
Ως εκ τούτου, η στοχοθεσία της Μόσχας συνδέεται με την θεμελιώδη αρχή της ισορροπίας δυνάμεων, μέσω της διεθνούς αναγνώρισης της σφαίρας επιρροής της από τη Δύση. Παράλληλα συμπαρατάσσεται με το Πεκίνο για την ανάδειξη ενός πολυπολικού διεθνούς συστήματος υπό τη βάση της αρχής της ειρηνικής συνύπαρξης – «είμαστε φίλοι με όλους». Ενώ και οι δύο, μεθοδικά και συνεργατικά, διαμφισβητούν την πρωτοκαθεδρία του αμερικανικού δόγματος του νεοφιλελεύθερου ηγεμονισμού.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει o Β. Πούτιν κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην 18η ετήσια Σύνοδο της Λέσχης Βαλντάι (18-21.10.2021), με θέμα: “Οι Παγκόσμιες Ανακατατάξεις στον 21ο αιώνα: Το Άτομο, οι Αξίες και το Κράτος”,
“Ζούμε σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών. […]
Εκείνη την εποχή [μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου] ξεκίνησε μια αναζήτηση για μια νέα ισορροπία, βιώσιμες σχέσεις στους κοινωνικούς, πολιτικούς, οικονομικούς, πολιτιστικούς και στρατιωτικούς τομείς και υποστήριξη για το παγκόσμιο σύστημα. Ψάχναμε για αυτή τη στήριξη, αλλά πρέπει να πούμε ότι δεν τη βρήκαμε, τουλάχιστον μέχρι στιγμής.
Η εκ νέου ευθυγράμμιση της ισορροπίας δυνάμεων προϋποθέτει ανακατανομή των μεριδίων (ισχύος) προς όφελος των ανερχόμενων και αναπτυσσόμενων χωρών που μέχρι τώρα ένιωθαν ότι είχαν μείνει έξω. Για να το πούμε ωμά, η δυτική κυριαρχία των διεθνών υποθέσεων, που ξεκίνησε πριν από αρκετούς αιώνες και, για σύντομο χρονικό διάστημα, ήταν σχεδόν απόλυτη στα τέλη του 20ού αιώνα, δίνει τη θέση της σε ένα πολύ πιο ποικιλόμορφο σύστημα.
Αυτή η μεταμόρφωση δεν είναι μια μηχανική διαδικασία και, με τον δικό της τρόπο, θα μπορούσε να πει κανείς, είναι απαράμιλλη. Αναμφισβήτητα, η πολιτική ιστορία δεν έχει παραδείγματα σταθερής παγκόσμιας τάξης που εδραιώθηκε χωρίς έναν μεγάλο πόλεμο και τα αποτελέσματά του ως βάση, όπως συνέβη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έτσι, έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε ένα εξαιρετικά ευνοϊκό προηγούμενο. Η προσπάθεια δημιουργίας του μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου στη βάση της δυτικής κυριαρχίας απέτυχε, όπως βλέπουμε. Η τρέχουσα κατάσταση των διεθνών υποθέσεων είναι προϊόν αυτής ακριβώς της αποτυχίας και πρέπει να διδαχθούμε από αυτό».
Εν κατακλείδι το διακύβευμα για τη Ρωσία συνίσταται στην αποδοχή της πρότασής της για την εγκαθίδρυση ενός συστήματος συλλογικής ασφαλείας στην Ευρώπη υπό το «τρίπτυχο μη επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά, μη εγκατάσταση επιθετικών οπλικών συστημάτων, επαναφορά των στρατιωτικών υποδομών και στις δύο πλευρές στο επίπεδο που ήταν το 1997».
