Λευκαδίτικα έθιμα Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς και Θεοφανείων

Oι Λευκαδίτες μέχρι και πριν από λίγα χρόνια διατηρούσαν τα πατροπαράδοτα έθιμά τους. Σήμερα μερικά διατηρούνται ακόμη.
40 μέρες πριν από τα Χριστούγεννα άρχιζαν οι προετοιμασίες. Η περίοδος νηστείας και ψυχικής προετοιμασίας λέγεται σαραντάρι .
Παραμονές των Χριστουγέννων οι γυναίκες έφτιαχναν Χριστόψωμα και Χριστοκούλουρα. Έφτιαχναν λειτουργιά, σταυρό για τα αγόρια, το Χριστόψωμο για τη μέρα των Χριστουγέννων και τις βλάχες ή μπαλούμπες για τα κορίτσια.
Την παραμονή των Χριστουγέννων έκοβε όλη
η οικογένεια τον σταυρό. Στο τραπέζι τοποθετούσαν ένα μπουκάλι κρασί κι ένα μπουκάλι λάδι , ο αρχηγός της οικογένειας χάραζε το σταυρό σε 4 κομμάτια και τον έβαζε πάνω στα μπουκάλια. Τα μέλη της οικογένειας έπιαναν όλα το σταυρό και παίρνοντας ο καθένας το κομμάτι του αντάλλασσαν ευχές.
Ξημερώματα των Χριστουγέννων τα παιδιά έψαλλαν τα κάλαντα των Χριστουγέννων.
Οι γυναίκες έφτιαχναν τη παραδοσιακή βασιλόπιτα, την γνωστή λαδόπιτα μέσα στην οποία έριχναν το φλουρί.
Την παραμονή ξημερώματα της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά πήγαιναν στα σπίτια τις αγριοκρεμμύδες ή κουτσούνες.
Το πρωί της πρωτοχρονιάς γίνεται στη πόλη της Λευκάδας το έθιμο της “Διάνας”, που θεωρείται κατάλοιπο της Ενετοκρατίας. Τα Θεοφάνεια γίνεται ο αγιασμός των υδάτων. Μόλις τελειώσει η Ακουλουθία του Μεγάλου Αγιασμού όλοι κατεβαίνουν στην προκυμαία της πόλης για την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού. Με την τρίτη κατάδυση του Τιμίου Σταυρού οι πιστοί που κρατούν στα χέρια τους πορτοκάλια δεμένα με σπάγκο τα βουτούν στη θάλασσα. Ύστερα τα παιρνουν στο σπίτι τους για ευλογία και ένα από αυτά μένει για ένα ολόκληρο χρόνο στα εικονίσματα του σπιτιού. Πριν τη τελετή της κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού, ρίχνουν στη θάλασσα τα παλιά πορτοκάλια. Το έθιμο θεωρείται κατάλοιπο της Ενετοκρατίας.
Πηγή:kourtisgiorgos.blogspot.com