Το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης | Γράφει ο Διονύσης Ιθακήσιος
Ο επικεφαλής του State Department μίλησε για τον “ακατάλυτο δεσμό” μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης και υπογράμμισε ότι η Αμερική παραμένει ιστορικά συνδεδεμένη με την ευρωπαϊκή ήπειρο. Το ακροατήριο μπορεί να τον χειροκρότησε όρθιο, όμως πολλοί παραδέχτηκαν κατ’ ιδίαν, ότι το χειροκρότημα εξέφραζε κυρίως ανακούφιση και όχι ενθουσιασμό. Η ετήσια Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν καθρέφτη των διατλαντικών σχέσεων. Φέτος, η ατμόσφαιρα ήταν αισθητά πιο βαριά από ποτέ. Η ένταση ανάμεσα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, που έχει συσσωρευτεί μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, δεν έχει υποχωρήσει, και πολλοί ευρωπαίοι αξιωματούχοι έφτασαν στο Μόναχο περισσότερο για να διαπιστώσουν πόσο βαθιά είναι η ρήξη, παρά για να την αποτρέψουν. Τους πρώτους δεκατρείς μήνες της δεύτερης προεδρικής θητείας του Τραμπ, η αμερικανική εξωτερική πολιτική έχει δημιουργήσει τη μεγαλύτερη κρίση στις διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες. Η επιθετική ρητορική, οι δασμοί, η αμφισβήτηση των συμμαχιών, οι πιέσεις προς την Ουκρανία για παραχωρήσεις, οι απειλές κατά της Γροιλανδίας, έχουν κλονίσει την εμπιστοσύνη που είχε οικοδομηθεί επί οκτώ δεκαετίες.
Παρότι ο Ρούμπιο εμφανίστηκε πιο διπλωματικός από τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος έναν χρόνο νωρίτερα είχε επιτεθεί ανοιχτά στους Ευρωπαίους από το ίδιο βήμα, το βασικό μήνυμα της Ουάσιγκτον παρέμεινε ουσιαστικά το ίδιο. Ο Ρούμπιο επανέλαβε τις γνωστές θέσεις της κυβέρνησης Τραμπ, κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές ενεργειακές πολιτικές ότι υπονομεύουν την οικονομία και προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις της μαζικής μετανάστευσης. Ένας ευρωπαίος υπουργός, ο οποίος παρακολούθησε την ομιλία, σχολίασε στους “Financial Times” ότι ο Ρούμπιο “είναι ίσως το πιο θετικό πρόσωπο που μπορούμε να περιμένουμε από αυτή την αμερικανική κυβέρνηση, όμως δεν παύει να εκφράζει τη νέα πραγματικότητα και τίς δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουμε στις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ από εδώ και πέρα”.
Τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Η Αμερική κατηγορεί την Ευρώπη, ότι έχτισε κοινωνικό κράτος στηριζόμενη στα χρήματα που δεν δαπάνησε ποτέ για την άμυνα της. Την καλεί πλέον να αναλάβει εξολοκλήρου αυτή την υποχρέωση. Την κατηγορεί ότι παραχώρησε λιμάνια και υποδομές σε ανταγωνιστές, κυρίως την Κίνα, βολεύτηκε σε φτηνούς ενεργειακούς πόρους αδιαφορώντας για τις συνέπειες, ότι με τις απαγορεύσεις και την υπερβολική πράσινη ανάπτυξη άφησε χώρο σε άλλους να αναπτυχθούν υπέρμετρα και φθηνότερα και ότι με την αλλοπρόσαλλη μεταναστευτική πολιτική της, έχει αλλάξει το Ευρωπαϊκό – Δυτικό – Χριστιανικό προφίλ της. Σε σχέση δε με το Διεθνές Δίκαιο και τους Οργανισμούς που προσπαθούν την τήρηση τους, η άποψη της σημερινής Αμερικανικής ηγεσίας είναι, ότι έχουν αποτύχει και δεν έχουν τη δύναμη να επιβάλουν τίποτα, πέραν από ανεφάρμοστα ψηφίσματα. Σε αυτό δεν έχουν άδικο, αυτή είναι η εικόνα του ΟΗΕ. Η Ευρώπη πρέπει να πάρει αυτά τα μηνύματα. Χωρίς να έρθει σε πλήρη ρήξη με τις ΗΠΑ, ας χαράξει τη δική τής στρατηγική και την αυτόνομη πορεία της. Αν δεν το κάνει άμεσα και συνεχίσει στο δρόμο της αναβολής, θα βρεθεί έξω από τον ηγετικό πυρήνα του κόσμου, που δεν αλλάζει απλά, ήδη άλλαξε.
