Τα μηνύματα από την επέμβαση στη Βενεζουέλα | Γράφει ο Διονύσης Ιθακήσιος
Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει και εδραιώνει την πεποίθηση ότι απομακρυνόμαστε από την περίοδο κατά την οποία το Διεθνές Δίκαιο έπαιζε έστω και έναν κατ’ επίφαση ρόλο στις διεθνείς σχέσεις, ως μέσο νομιμοποίησης των πράξεων των ισχυρών. Εισερχόμαστε σε μια εποχή όπου όποιος διαθέτει ισχύ, πράττει ό,τι εξυπηρετεί το συμφέρον του.
Στο παρελθόν, ο πρόεδρος Μπους, προκειμένου να επιτεθεί στο Ιράκ και να αιχμαλωτίσει τον Σαντάμ Χουσεΐν, επιχείρησε να προσδώσει επίφαση νομιμότητας οργανώνοντας μια εκτεταμένη διεθνή εκστρατεία κατά του Ιράκ και του Σαντάμ Χουσεΐν, δεν ενήργησε με αυτόν τον τρόπο.
Η ανατροπή του καθεστώτος Μαδούρο στη Βενεζουέλα και η αντικατάσταση του το επόμενο διάστημα από ένα καθεστώς υπό την επιρροή των ΗΠΑ, συνιστά σαφές μήνυμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, στην Αμερικανική ήπειρο, δεν προτίθενται να επιτρέψουν την παρουσία τρίτων δυνάμεων. “Δόγμα Μονρόε σε νέα έκδοση, Δόγματος Τραμπ”.
Το Καράκας είχε εξελιχθεί σε επικίνδυνο πολιτικό – στρατιωτικό εταίρο της Κίνας, της Ρωσίας, του Ιράν και της Τουρκίας, γεγονός που εξηγεί πως η επέμβαση των ΗΠΑ δεν αφορά απλώς το καθεστώς αλλά τη δομή ισχύος στο δυτικό ημισφαίριο.
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα φυσικού αερίου στην αμερικανική ήπειρο μετά τις ΗΠΑ, καθώς και σημαντικά αποθέματα σιδηρομεταλλεύματος, βωξίτη και άλλων βιομηχανικών πρώτων υλών.
Οι πόροι αυτοί είναι αφενός κρίσιμοι για την οικονομία των ΗΠΑ και αφετέρου ο έλεγχος των ροών τους στερεί πολύτιμους ενεργειακούς πόρους από ανταγωνιστικές δυνάμεις, όπως η Κίνα. Άλλωστε, το μεγαλύτερο μερίδιο των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας κατευθυνόταν μέχρι σήμερα στην Κίνα.
Εάν, μετά τη Βενεζουέλα, προκύψει και ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος στο Ιράν και αντικατάσταση του από ένα περισσότερο φιλοδυτικό, οι ροές πετρελαίου προς την Κίνα θα περιοριστούν ακόμη περισσότερο. Αυτό βέβαια μπορεί να οδηγήσει την Κίνα σε ασφυξία, μια επικίνδυνη εξέλιξη για την ειρήνη στον κόσμο. Αυτά στο παρελθόν έχουν προκαλέσει παγκόσμιες συρράξεις.
Η επέμβαση στη Βενεζουέλα, χωρίς καμία επίφαση νομιμοποίησης, σε συνδυασμό με τις πιέσεις προς την Ουκρανία για μια ατιμωτική ειρήνη που θα εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Ρωσίας, μπορεί να συνιστά ένα σαφές μήνυμα του τύπου:
“Αφήστε με να ανακτήσω τον έλεγχο της περιοχής μου και σας επιτρέπω να ελέγχετε τις δικές σας περιοχές, Ουκρανία, Ταϊβάν “.
Το μήνυμα είναι και προς την Ε.Ε.
Οι ΗΠΑ του Τραμπ δεν βλέπουν με καλό μάτι ούτε την Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε το ευρώ, το οποίο θεωρούν ότι δημιουργήθηκε για να ανταγωνιστεί το δολάριο. Υπό αυτό το πρίσμα, είναι πιθανό να επιχειρήσουν την αποδυνάμωση της , παράδειγμα η στάση της Ουγγαρίας, προσεταιριζόμενες ορισμένα κράτη-μέλη, ενώ άλλα θα μπορούσαν να περιέλθουν στη ζώνη επιρροής τρίτων δυνάμεων.
Η Ε.Ε. θα μπορούσε να αντισταθεί σε αυτή την προοπτική μόνο εάν, μέσα στα επόμενα τρία έως τέσσερα χρόνια, προχωρήσει σε ουσιαστική πολιτική, οικονομική και στρατιωτική ενοποίηση. Με τα σημερινά δεδομένα, κάτι τέτοιο μοιάζει -αν όχι ακατόρθωτο- εξαιρετικά δύσκολο. Θα μπορούσε να ανατραπεί μόνο αν προκύψουν σύντομα ισχυρές φιλοευρωπαϊκές πλειοψηφίες στα μεγάλα κράτη-μέλη, κάτι που προς το παρόν δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Μέσα σε αυτόν τον καταιγισμό εξελίξεων, είναι σύνθετος και πολύπλοκος. Η Ελλάδα φαίνεται να αποτελεί μία από τις χώρες της Ε.Ε. που οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ως προνομιακό εταίρο. Αυτό αποτυπώνεται στη στήριξή της ως ενεργειακού άξονα στην περιοχή, στην αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου, καθώς και στην τριμερή συνεργασία με την Κύπρο και το Ισραήλ.
Στρατηγικά, το συμφέρον της Ελλάδας θα ταυτιζόταν περισσότερο με μια ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία θα συμμετέχει ισότιμα. Στον βαθμό όμως που κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται, η επιλογή του ρόλου του προνομιακού εταίρου μιας μεγάλης δύναμης καθίσταται ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή.
Οι συμμαχίες με χώρες όπως το Ισραήλ και η Γαλλία, που διαθέτουν συγκλίνοντα συμφέροντα στην περιοχή, συνιστούν ακόμη ισχυρότερες επιλογές. Βοηθούν δε και την Κύπρο.
Το 2026 ξεκίνησε με μεγάλες ανατροπές. Το πιθανότερο είναι ότι θα ακολουθήσουν και άλλες στο εγγύς μέλλον.
