Τι αλλάζει για την Ευρώπη
Δεν χρησιμοποίησαν αυτή την ισχύ για να αποκτήσουν εδάφη ή να επιβάλουν άμεσο έλεγχο σε κατεστραμμένες χώρες, οι ΗΠΑ επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν τον πλούτο τους για να ξαναχτίσουν τόσο τους συμμάχους τους όσο και τους ηττημένους εχθρούς τους. Η ανοικοδόμηση της Ευρώπης και της Ιαπωνίας υπήρξε καθοριστική για τη σταθερότητα του μεταπολεμικού κόσμου.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ ανέλαβαν τον ρόλο του υπερασπιστή απέναντι στη Σοβιετική απειλή. Μετά την πτώση του Ανατολικού μπλοκ, έγιναν ο μοναδικός και απόλυτος κυρίαρχος , προασπίζοντας την παγκόσμια εμπορική τάξη και τη σχετική ειρήνη. Το λεγόμενο «Δόγμα της Ουάσινγκτον» κυριάρχησε για δεκαετίες, προωθώντας την παγκοσμιοποίηση και την ελεύθερη αγορά.
Όμως, το τίμημα για τον αμερικανικό λαό, ειδικά για τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις ήταν τεράστιος. Αυτό κυρίως ανέδειξε τον Τραμπ ως υποψήφιο των Ρεπουμπλικανών και εν συνεχεία δύο φορές νικητή των προεδρικών εκλογών. Ενώ οι ΗΠΑ διασφάλιζαν τη σταθερότητα παγκοσμίως, τμήματα της εγχώριας κοινωνίας υπέφεραν. Οι θέσεις εργασίας τους μεταφέρονταν σε χώρες χαμηλού κόστους, οι μισθοί παρέμεναν σχετικά στάσιμοι και η πολιτική πόλωση αυξανόταν. Πολλοί Αμερικανοί πολίτες έβλεπαν τη χώρα τους να ξοδεύει τρισεκατομμύρια δολάρια σε πολέμους και στρατιωτικές βάσεις, ενώ οι ίδιοι δυσκολεύονταν να τα βγάλουν πέρα. Σήμερα, καθώς η Κίνα συνεχίζει να ανεβαίνει, η Ρωσία, με το τεράστιο πυρηνικό απόθεμα, να απειλεί, και χώρες όπως οι BRICS, να προωθούν μια αντιδυτική ατζέντα, δύο διαφορετικές στρατηγικές για το μέλλον της Αμερικής συγκρούονται. Από τη μία πλευρά αυτή που ο Τζο Μπάιντεν και η κυβέρνηση του προσπάθησαν να διατηρήσουν την παγκόσμια ηγεμονία των ΗΠΑ, συνδέοντας τα εθνικά συμφέροντα με τη διεθνή σταθερότητα και από την άλλη αυτή που προβάλλεται από τη νέα ηγεσία, πρώτα η Αμερική. Ο Ντόναλντ Τραμπ βλέπει τον κόσμο μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα. Δεν ενδιαφέρεται να διατηρήσει το status quo. Προτεραιότητες του είναι να φέρει κάτι διαφορετικό στους Αμερικανούς πολίτες, ακόμα κι αν αυτές οι νίκες διαταράξουν τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους συμμάχους τους.
Σύμφωνα με την κοσμοθεωρία του “America First”, η αμερικανική γενναιοδωρία των τελευταίων 80 ετών δεν υπήρξε πηγή σταθερότητας, αλλά πηγή εκμετάλλευσης. Η Ευρώπη, σύμφωνα με αυτή την οπτική, επωφελήθηκε από τις αμερικανικές θυσίες στο εμπόριο, τις υποδομές, την ενέργεια και κυρίως την άμυνα χωρίς να ανταποδίδει επαρκώς. Γι’ αυτό ο Τραμπ έχει αποκαλέσει αρκετές φορές τους προκατόχους του κορόιδα και ανίκανους, άλλωστε.
Οι τελευταίες δηλώσεις για τη Γροιλανδία, τον Παναμά και τον Καναδά ενσαρκώνουν ακριβώς αυτή τη λογική. Η Δανία, υποστηρίζει ο Τραμπ, έχει επιτρέψει στη Ρωσία να αποκτήσει κυριαρχία στον Αρκτικό Δρόμο. Ο Παναμάς έχει παραδώσει τον έλεγχο της Διώρυγας στην Κίνα. Και ο Καναδάς εξαρτάται πλήρως από τις ΗΠΑ για την άμυνα του, ενώ διατηρεί μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα εις βάρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι δηλώσεις αυτές δεν είναι απλώς προκλήσεις, αλλά παγίδες διαπραγμάτευσης. Ο Τραμπ, συχνά μιλώντας αυθόρμητα, προσπαθεί να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση πριν από οποιαδήποτε συμφωνία. Οι Ευρωπαίοι αναλυτές που θεωρούν αυτές τις δηλώσεις «τρελές» ή «γραφικές» παραβλέπουν τη στρατηγική πίσω από αυτές. Ο Τραμπ δεν αρκείται στο να ξεκινάει συζητήσεις. Είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει την αμερικανική ισχύ για να πετύχει τους στόχους του, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να κλονίσει τις υπάρχουσες συμμαχίες. Και αυτό είναι το σημείο όπου τα πράγματα γίνονται επικίνδυνα για την Ευρώπη.
Εάν η Ευρώπη συνεχίσει να αγνοεί τα σήματα που στέλνει ο Τραμπ, κινδυνεύει να βρεθεί σε μια κατάσταση όπου οι ΗΠΑ θα μειώσουν τη στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη τους προς την ήπειρο. Σε έναν κόσμο όπου η παγκοσμιοποίηση παρακμάζει και οι περιφερειακές συμμαχίες γίνονται πιο σημαντικές, η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να θεωρεί τις ΗΠΑ δεδομένες ή αν θα προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα.
Το μήνυμα του Τραμπ είναι ξεκάθαρο: η Αμερική θα βάζει πλέον τα δικά της συμφέροντα πάνω από τη διατήρηση της παγκόσμιας τάξης. Αν η Ευρώπη δεν το λάβει υπόψη της και δεν προετοιμαστεί για εναλλακτικές λύσεις, το μέλλον της θα είναι γεμάτο αβεβαιότητες.
