Περιφερειακό Συμβούλιο I.N.: «Ναι» υπό αυστηρούς όρους στο νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ
Η 17η έκτακτη συνεδρίαση του Π.Σ. συγκλήθηκε με χαρακτήρα κατεπείγοντος, προκειμένου να εκδοθεί απόφαση έως την 1η Ιουλίου, σύμφωνα με προθεσμίες που έθεσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε σχέση με τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης. Θέμα της συζήτησης ήταν η γνωμοδότηση επί της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). To θέμα εισηγήθηκε ο Θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Χωροταξίας, Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, κ. Σπυρίδων Ιωάννου, ο οποίος και παρουσίασε μια σειρά από 12 παρατηρήσεις της υπηρεσίας και της Περιφερειακής Αρχής.
Υπογράμμισε ότι η γνωμοδότηση είναι θετική μόνο υπό την προϋπόθεση της πλήρους ενσωμάτωσης αυτών των όρων στο τελικό κείμενο, ειδάλλως η στάση της Περιφέρειας θα λογίζεται ως ρητά αρνητική.
Μεταξύ άλλων ανέφερε: «Πέραν των παρατηρήσεων που περιλαμβάνονται στην εισήγηση της υπηρεσίας, θεωρώ ότι η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων πρέπει να επισημάνει τρεις ακόμη κρίσιμες παρεμβάσεις. Η πρώτη αφορά την ανάγκη πλήρους αποσαφήνισης των αναφορών του σχεδίου της ΚΥΑ στις «αποφάσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας» σχετικά με τις «Περιοχές Άνευ Δρόμων», οι οποίες εμφανίζονται ως περιοχές αποκλεισμού για διάφορες κατηγορίες έργων ΑΠΕ. Δεδομένου ότι εκκρεμεί ακόμη η ολοκλήρωση της Μελέτης Αναγνώρισης Οδών που εκπονείται από το ίδιο το Υπουργείο, είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί με σαφήνεια σε ποιες διοικητικές πράξεις στηρίζονται οι σχετικές προβλέψεις. Ένα σύγχρονο χωροταξικό πλαίσιο οφείλει να παρέχει ασφάλεια δικαίου και σαφείς κανόνες εφαρμογής, χωρίς αμφισημίες που ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα τόσο στην προστασία του περιβάλλοντος όσο και στην αδειοδότηση των έργων.
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά την ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση όχι μόνο στην παραγωγή ενέργειας αλλά και στη μείωση της ζήτησης από τους μεγάλους καταναλωτές. Για τον λόγο αυτό προτείνεται, στο άρθρο 28 του σχεδίου, η προσθήκη νέας κατηγορίας πολιτικών που θα κατευθύνει τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια στην υποχρεωτική πρόβλεψη εγκατάστασης μονάδων ΑΠΕ σε μεγάλες παραγωγικές και καταναλωτικές εγκαταστάσεις, κυρίως στους τομείς του τουρισμού και της βιομηχανίας. Η πρόταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις νησιωτικές περιοχές. Στα Ιόνια Νησιά, κατά τη θερινή περίοδο, οι μεγάλες τουριστικές μονάδες δημιουργούν σημαντικές αιχμές στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, επιβαρύνοντας τα τοπικά δίκτυα και αυξάνοντας τις ανάγκες για νέες ενεργειακές υποδομές. Είναι δίκαιο και αναγκαίο οι μεγάλες ενεργοβόρες επιχειρήσεις να συμβάλλουν περισσότερο στην κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών μέσω αυτοπαραγωγής. Η πρόβλεψη αυτή δεν θα πρέπει να παραμένει απλή δυνατότητα κατά την έκδοση των περιβαλλοντικών όρων, αλλά να αποτελέσει συγκεκριμένη υποχρέωση, όπου αυτό είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό, με την αυτονόητη παροχή και των αντίστοιχων κινήτρων από την πολιτεία.
Η τρίτη παρέμβαση αφορά την κοινωνική διάσταση της ενεργειακής μετάβασης. Η εμπειρία έχει δείξει ότι η αποδοχή των έργων ΑΠΕ ενισχύεται όταν οι τοπικές κοινωνίες απολαμβάνουν ουσιαστικά και μετρήσιμα οφέλη. Για τον λόγο αυτό προτείνεται, στο άρθρο 29 του σχεδίου της ΚΥΑ, η προσθήκη νέας κατηγορίας στις προβλεπόμενες «Ενέργειες Θεσμικού Χαρακτήρα», η οποία θα προβλέπει την ανάπτυξη μηχανισμών ανταποδοτικής ωφέλειας για τους οικισμούς που γειτνιάζουν με εγκαταστάσεις ΑΠΕ και επηρεάζονται από τη λειτουργία τους. Οι μηχανισμοί αυτοί δύναται να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, μειωμένες χρεώσεις ηλεκτρικής ενέργειας, ειδικά ενεργειακά προγράμματα ή άλλες μορφές άμεσης ανταποδοτικότητας. Η διεθνής εμπειρία, αλλά και επιτυχημένα παραδείγματα από τη χώρα μας, αποδεικνύουν ότι όταν οι τοπικές κοινωνίες συμμετέχουν ουσιαστικά στα οφέλη της ενεργειακής μετάβασης, ενισχύεται η κοινωνική συναίνεση και περιορίζονται οι συγκρούσεις.
Τέλος παρατηρείται στο προτεινόμενο πλαίσιο της ΣΜΠΕ, απουσία πρόβλεψης αναφορικά με την αποκατάσταση του περιβάλλοντος, μετά την ολοκλήρωση του χρόνου λειτουργίας των πάσης φύσεως εγκαταστάσεων και μορφής των ΑΠΕ. Σε μία νησιωτική περιφέρεια, όπως η Περιφέρειά μας, με τον περιορισμένο γεωγραφικό χώρο, η απουσία πρόβλεψης για την διαχείριση (ανακύκλωση) των στοιχείων των ΑΠΕ, σε συνδυασμό με την μη ύπαρξη αναφορά στους τρόπους και τις μεθόδους αποκατάστασης του περιβάλλοντος, αλλά και την παράλειψη οιασδήποτε αναφοράς σε δεσμευτικούς όρους και κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης των όρων για την περιβαλλοντική αποκατάσταση, θα σημάνει στην πραγματικότητα την περαιτέρω επιβάρυνση των περιοχών των νησιών μας, που αποτελούν ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές».
Το Περιφερειακό Συμβούλιο αποφάσισε κατά πλειοψηφία να γνωμοδοτήσει θετικά επί του σχεδίου, αλλά με την ρητή προϋπόθεση να αναδιαμορφωθεί η ΣΜΠΕ ώστε να ενσωματωθούν στο σύνολό τους οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν.
Στην απόφαση αποσαφηνίζεται ότι, σε περίπτωση που οι προτάσεις της Περιφέρειας δεν γίνουν δεκτές στο τελικό κείμενο του Υπουργείου, η γνώμη του Περιφερειακού Συμβουλίου θα θεωρείται αρνητική.
