Από το «ένα email» μέχρι τα εκατομμύρια του ΟΠΕΚΕΠΕ: Η τέχνη της συγκάλυψης έχει γίνει κυβερνητική πολιτική | Γράφει η Άννα Μεϊντάνη – Λίβου
Κάθε φορά που έρχεται στο φως μια υπόθεση που προκαλεί εύλογα ερωτήματα για τη λειτουργία του κράτους, της διοίκησης ή της πολιτικής εξουσίας, ενεργοποιείται ένας ολόκληρος μηχανισμός σχετικοποίησης των ευθυνών. Ένας μηχανισμός που δεν αναζητά απαντήσεις, αλλά δικαιολογίες.
Στην υπόθεση της διαρροής προσωπικών δεδομένων, ακούσαμε το επιχείρημα ότι «στάλθηκε απλώς ένα email». Λες και το ζήτημα είναι ο αριθμός των email και όχι η προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών. Λες και η παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων μπορεί να υποβαθμιστεί σε μια αθώα επικοινωνιακή πρωτοβουλία.
Στην υπόθεση Αβραμόπουλου, η υπερασπιστική γραμμή βασίστηκε στο γνωστό επιχείρημα ότι «το έκαναν και άλλοι». Πρόκειται ίσως για την πιο επικίνδυνη μορφή πολιτικής υπεκφυγής. Διότι η ύπαρξη και άλλων πιθανών εμπλεκομένων δεν αθωώνει κανέναν. Αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη πλήρους διερεύνησης και απόδοσης ευθυνών προς κάθε κατεύθυνση.
Ανάλογη είναι η αντιμετώπιση της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η κυβερνητική απάντηση συνοψίζεται στη φράση «είναι ένα διαχρονικό πρόβλημα». Ακόμη κι αν δεχθεί κανείς αυτή τη θέση, προκύπτει ένα απλό ερώτημα: τι έκανε η κυβέρνηση επί επτά χρόνια για να το αντιμετωπίσει; Η επίκληση των ευθυνών του παρελθόντος δεν μπορεί να λειτουργεί ως μόνιμο άλλοθι για την απουσία αποτελεσματικών παρεμβάσεων στο παρόν.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στις υποθέσεις που αφορούν τις πολεοδομίες και τον χωροταξικό σχεδιασμό. Παραιτήσεις στελεχών, σοβαρές καταγγελίες, ερωτήματα για αποφάσεις που επηρέασαν περιουσίες, επενδύσεις και την ανάπτυξη ολόκληρων περιοχών. Αντί για διαφάνεια και πλήρη λογοδοσία, η δημόσια συζήτηση επιχειρείται να μετατοπιστεί στις εντυπώσεις και στην επικοινωνιακή διαχείριση.
Η δημοκρατία, όμως, δεν λειτουργεί με επικοινωνιακά τεχνάσματα. Λειτουργεί με θεσμούς, έλεγχο, διαφάνεια και λογοδοσία. Όταν η απάντηση σε κάθε σκάνδαλο είναι η υποβάθμιση, η σχετικοποίηση ή η μεταφορά των ευθυνών αλλού, τότε δεν υπονομεύεται μόνο η εμπιστοσύνη των πολιτών προς την πολιτική. Υπονομεύεται η ίδια η ποιότητα της δημοκρατίας.
Οι πολίτες δεν ζητούν το αλάθητο από καμία κυβέρνηση. Ζητούν όμως κάτι αυτονόητο: να διερευνώνται οι υποθέσεις, να αποδίδονται ευθύνες όπου υπάρχουν και να μην αντιμετωπίζονται τα σοβαρά ζητήματα ως επικοινωνιακά εμπόδια που πρέπει απλώς να ξεπεραστούν.
Γιατί όταν η εξουσία συνηθίζει να δικαιολογεί τα πάντα, η κοινωνία κινδυνεύει να συνηθίσει να ανέχεται τα πάντα. Και αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη εξέλιξη από όλες.
