Tik Tok Live και διαδικτυακός εκφοβισμός: Το επικίνδυνο “πρόσωπο” της ψηφιακής κουλτούρας

Σε μια εποχή όπου τα social media καθορίζουν πρότυπα και συμπεριφορές, η πλατφόρμα του TikTok έχει εξελιχθεί σε ένα ισχυρό μέσο επιρροής, κυρίως στους εφήβους και τους νέους. Πίσω, όμως, από τη βιτρίνα της δημιουργικότητας και της ψυχαγωγίας, αναδύεται μια όψη σκοτεινή και ανησυχητική: live μεταδόσεις από χρήστες που βρίζουν, χλευάζουν, απειλούν και γενικώς προωθούν ένα βίαιο και τοξικό πρότυπο, επηρεάζοντας αρνητικά τη νέα γενιά.

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, με το πάτημα ενός κουμπιού, οποιοσδήποτε μπορεί να ανοίξει ζωντανή μετάδοση και να απευθυνθεί σε εκατοντάδες ή και χιλιάδες θεατές. Στο πεδίο αυτό έχουν κάνει την εμφάνισή τους – και συχνά κυριαρχούν – καρικατούρες προσωπικοτήτων, που στηρίζουν τη διαδικτυακή τους περσόνα πάνω στην ύβρη, το μπούλινγκ και την πρόκληση. Έχουν δημιουργήσει ένα είδος «τηλεθέασης τρόμου», στο οποίο ο θεατής μαγνητίζεται, όχι από το ταλέντο, αλλά από την ακραία και επιθετική συμπεριφορά.

Το φαινόμενο αυτό δεν είναι μεμονωμένο. Αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου προβλήματος, το οποίο αναγνωρίζει και η ίδια η πλατφόρμα. Το TikTok έχει υιοθετήσει μια σειρά από πολιτικές και εργαλεία περιορισμού τέτοιων συμπεριφορών – όπως η αναφορά περιεχομένου, η φραγή συγκεκριμένων λέξεων και η άμεση αφαίρεση προβληματικών βίντεο. Ωστόσο, ο αλγόριθμος, συχνά ανεξέλεγκτος και ανελέητος, δεν κάνει διακρίσεις: προωθεί ό,τι έχει απήχηση. Και το «πιασάρικο» περιεχόμενο δεν είναι πάντα και το πιο υγιές.

Οι ζωντανές μεταδόσεις που περιλαμβάνουν φραστική βία, χυδαιολογίες και απροκάλυπτο εκφοβισμό συχνά συγκεντρώνουν εκατοντάδες σχόλια, τα περισσότερα από αυτά όχι επικριτικά. Ο θεατής όχι μόνο παρακολουθεί, αλλά γίνεται μέρος του φαινομένου, συμμετέχοντας ή ενισχύοντάς το.

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, οι έφηβοι που ακολουθούν τέτοιους λογαριασμούς συχνά αισθάνονται πως έχουν προσωπική σχέση με τον εκάστοτε influencer, γεγονός που οδηγεί σε μίμηση συμπεριφορών και ενσωμάτωση παρόμοιων στάσεων στην καθημερινότητά τους. Ο εκφοβισμός, η ειρωνεία και η επιθετικότητα δεν είναι πλέον συμπεριφορές που αποδοκιμάζονται, αλλά στιλ που θεωρούνται «κουλ» και «viral».

Η εικόνα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από τον τρόπο λειτουργίας των ίδιων των social media. Αλγόριθμοι όπως του TikTok ή του YouTube Shorts εντοπίζουν το περιεχόμενο που προκαλεί το μεγαλύτερο engagement και το προωθούν μαζικά – συχνά ανεξαρτήτως του μηνύματος που μεταφέρει. Το αποτέλεσμα είναι απλό: όσο πιο ακραίος είσαι, τόσο μεγαλύτερη προβολή έχεις.

Η TikTok, σε επίσημες αναφορές, αναφέρει ότι έχει αφαιρέσει χιλιάδες βίντεο που παραβιάζουν τις κατευθυντήριες γραμμές της κοινότητας. Μάλιστα, στο δεύτερο τρίμηνο του 2021, το 73% των περιπτώσεων εκφοβισμού αφαιρέθηκε προτού υπάρξει καν αναφορά από χρήστη. Παρότι αυτό δείχνει κάποια βελτίωση, το πρόβλημα παραμένει – και σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνά τις δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης ή αυτοματισμών.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν φταίει η πλατφόρμα ή οι χρήστες, αλλά πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η διάχυση της τοξικότητας στα νεανικά μυαλά. Η απάντηση βρίσκεται ίσως στην ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας, στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, αλλά και στην ευθύνη των γονιών, των εκπαιδευτικών και των ίδιων των χρηστών. Το διαδίκτυο είναι εργαλείο – κι όπως κάθε εργαλείο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για δημιουργία ή για καταστροφή. Το ποιον δρόμο θα ακολουθήσει, εξαρτάται από όλους εμάς.

Πηγή:protothema.gr