Τα ερωτήματα των επόμενων εκλογών | Γράφει ο Διονύσης Ιθακήσιος
photo: seepeaa
Δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μια ακόμη συνηθισμένη εκλογική αναμέτρηση, αλλά σε μια περίοδο όπου η οικονομική πίεση, η ενεργειακή ανασφάλεια, η διεθνής αστάθεια και εσωτερικά η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πολιτικό τοπίο. Το βασικό ερώτημα που θα τεθεί είναι μεν απλό στη διατύπωσή του και δύσκολο στην απάντησή του. Μπορεί να αποτυπώνεται στους δείκτες μια οικονομική άνθιση και ανάπτυξη, αλλά πόσο αυτό μεταφράζεται σε καλύτερη ζωή και φτάνει έως τους πολίτες; Εκεί θα κριθεί μεγάλο μέρος της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης, βεβαίως μαζί με τις αξιόπιστες απαντήσεις που θα δοθούν απ’ όλους, κυρίως όμως από την διεκδικούσα την “αλλαγή” αντιπολίτευση.
Η ακρίβεια δεν είναι μόνο οικονομικός δείκτης. Είναι η καθημερινή εμπειρία εκατομμυρίων πολιτών. Το κόστος της ενέργειας, των τροφίμων, της στέγασης και των βασικών υπηρεσιών πιέζει το διαθέσιμο εισόδημα των περισσότερων και δημιουργεί μια επικίνδυνη απόσταση ανάμεσα στη μακροοικονομική εικόνα (δείκτες ) και στην κοινωνική αίσθηση της οικονομίας (πραγματικότητα). Αυτή η απόσταση είναι πολιτικά κρίσιμη. Γιατί όταν ο πολίτης ακούει για ανάπτυξη, επενδύσεις, δημοσιονομική σταθερότητα και μεταρρυθμίσεις, αλλά στο τέλος του μήνα αισθάνεται ότι το εισόδημά του δεν επαρκεί, η πολιτική αφήγηση δοκιμάζεται και χάνει την αξία της στην πράξη. Οι εκλογές δεν κρίνονται τελικά στους πίνακες του προϋπολογισμού. Κρίνονται στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στην αντλία των πρατηρίων καυσίμων, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο ενοίκιο και στην ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι η ενέργεια. Η διεθνής συγκυρία υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν είναι τεχνική υπόθεση. Είναι οικονομική, κοινωνική και γεωπολιτική υπόθεση ταυτόχρονα. Η Ελλάδα πρέπει να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση, να ενισχύσει την ενεργειακή της αυτονομία και να προστατεύσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις από νέες ανατιμήσεις. Ακούγονται όμως πολλές “αστοχίες” για να το πω κομψά. Ενώ γεμίσαμε ανεμογεννήτριες και ηλιακά πάρκα δεν φροντίσαμε για την αποταμίευση όλης αυτής της παραγόμενης ενέργειας. Καθυστερούμε στη δημιουργία μπαταριών αποθήκευσης, με αποτέλεσμα να χαρίζουμε δωρεάν ρεύμα τις μεσημεριανές ώρες που μας περισσεύει σε άλλες χώρες και να το αγοράζουμε ακριβά τις βραδινές, τουτέστιν χωρίς θετικό οικονομικό αντίκτυπο για πολίτες και επιχειρήσεις. Αυτά είναι τυχαία ή προϊόν κακού σχεδιασμού ή το χειρότερο, συμφερόντων;
Την ίδια στιγμή, η διεθνής αστάθεια λειτουργεί ως αντίβαρο στην κοινωνική απαίτηση για αλλαγή. Αυτό αφορά κυρίως την αντιπολίτευση, που οφείλει να το αντιληφθεί και να μην περιορίζει το λόγο της σε παλαιού τύπου και ξεπερασμένες αντιλήψεις. Πόλεμοι, γεωπολιτικές εντάσεις και ενεργειακές αναταράξεις δημιουργούν εύλογη ανάγκη για σταθερότητα. Όμως η σταθερότητα από μόνη της δεν αρκεί, όταν η κοινωνία αισθάνεται ότι η καθημερινότητά της δεν βελτιώνεται . Εδώ βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό δίλημμα της επόμενης περιόδου και των εκλογών. Σταθερότητα χωρίς αδράνεια ή αλλαγή με περιπέτεια;
Η κυβέρνηση θα κληθεί να αποδείξει ότι η οικονομική πορεία της χώρας μπορεί να αποκτήσει σαφές κοινωνικό αποτύπωμα. Η αντιπολίτευση, από την άλλη, δεν αρκεί να επενδύσει στη δυσαρέσκεια. Θα πρέπει να πείσει ότι η αλλαγή μπορεί να μετατραπεί σε εφαρμόσιμο σχέδιο διακυβέρνησης και όχι απλώς σε σύνθημα. Και οι δύο πλευρές αντιμετωπίζουν, επομένως, μια δύσκολη δοκιμασία.
Μέχρι τις κάλπες, επομένως, θα συγκρούονται περισσότερες από δύο πολιτικές αφηγήσεις. Θα συγκρούονται διαφορετικές απαντήσεις στο ίδιο πρόβλημα. Η μία θα υποστηρίζει ότι μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο κινδύνους η συνέχεια και η σταθερότητα είναι το πρωτεύον. Η άλλη, διασπασμένη, προτάσσει την αλλαγή κυβέρνησης ως λύση. Το κρίσιμο δεν θα είναι ποια αφήγηση ακούγεται καλύτερα. Θα είναι ποιος μπορεί να σταθεί απέναντι στην πραγματικότητα. Η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα διεξαχθεί μέσα σε μια χώρα που δεν αναζητά απλώς διαχειριστή της κρίσης. Αναζητά και προοπτική.
