Το 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Ψηφιακής Αφήγησης στη Ζάκυνθο, 2026 | Γράφει ο Μιχάλης Μεϊμάρης

Κεντρικός θεματικός άξονας της φετινής διοργάνωσης είναι η «Ανθεκτικότητα της Κοινότητας» (Community Resilience). Σε μια εποχή πολλαπλών και σύνθετων προκλήσεων, το Φεστιβάλ εστιάζει στη δύναμη των ιστοριών να συνδέουν τους ανθρώπους, να διασώζουν τη συλλογική μνήμη και να μετατρέπουν την προσωπική εμπειρία σε κοινό τόπο επικοινωνίας, δημιουργίας και αναστοχασμού.

Η αφήγηση αποτελεί μια από τις αρχαιότερες μορφές ανθρώπινης επικοινωνίας. Από τις προϊστορικές βραχογραφίες και τον προφορικό λόγο έως το βιβλίο, τον κινηματογράφο και τα σύγχρονα ψηφιακά μέσα, οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τις ιστορίες για να καταγράψουν εμπειρίες, να διατηρήσουν τη μνήμη, να μεταδώσουν γνώση και να δώσουν νόημα στον κόσμο γύρω τους. Η αφήγηση λειτουργεί έτσι ως ένας τρόπος με τον οποίο η ατομική εμπειρία συναντά τη συλλογική εμπειρία.
Η Ψηφιακή Αφήγηση (Digital Storytelling) αποτελεί τη σύγχρονη εξέλιξη αυτής της διαχρονικής πρακτικής. Συνδυάζει την αφήγηση με εικόνες, βίντεο, ήχο, μουσική και κείμενο, δημιουργώντας σύντομες πολυμεσικές ιστορίες, με κεντρικό στοιχείο την προσωπική φωνή του δημιουργού. Οι ψηφιακές ιστορίες μπορούν να εκπαιδεύσουν, να καταγράψουν, να επικοινωνήσουν, να ευαισθητοποιήσουν, αλλά και να δημιουργήσουν χώρο για προσωπικό αναστοχασμό. Η δυνατότητα διάδοσής τους μέσω των ψηφιακών μέσων επιτρέπει, παράλληλα, στις προσωπικές ιστορίες να συναντήσουν ένα ευρύτερο κοινό.
Ιδιαίτερη σημασία στη διαδικασία έχει η προσωπική και βιωματική διάσταση. Ο δημιουργός δεν καλείται απλώς να παρουσιάσει ένα θέμα, αλλά να αφηγηθεί κάτι που τον αφορά και να το επεξεργαστεί μέσα από τη δημιουργική διαδικασία. Η επανεπεξεργασία μιας εμπειρίας, η επαναοργάνωση και η εκ νέου νοηματοδότησή της μπορούν να λειτουργήσουν ως διαδικασίες ενεργού αναστοχασμού, βοηθώντας τον άνθρωπο να κατανοήσει καλύτερα το παρελθόν και να δει διαφορετικά το μέλλον.
Στην καρδιά της πρακτικής της ψηφιακής αφήγησης βρίσκεται επίσης το story circle, ο κύκλος ιστορίας: ένα ασφαλές πλαίσιο όπου οι συμμετέχοντες μοιράζονται τις ιδέες και τις εμπειρίες τους, ακούν ο ένας τον άλλον και δέχονται σχόλια και ανατροφοδότηση. Η διαδικασία αυτή δεν αφορά μόνο τη δημιουργία ενός τελικού ψηφιακού έργου. Καλλιεργεί την ακρόαση, την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία και την ικανότητα των ανθρώπων να εκφράζονται και να εργάζονται μαζί.
Το Φεστιβάλ αποτελεί συνέχεια μιας σημαντικής πορείας. Η πρώτη διοργάνωσή του, το 2024, συγκέντρωσε 160 συμμετέχουσες και συμμετέχοντες από 11 χώρες και 4 ηπείρους, ενώ είχε προηγηθεί το Διεθνές Συνέδριο του 2018 για τις σύγχρονες τάσεις της ψηφιακής αφήγησης, με 180 συμμετέχουσες και συμμετέχοντες.

Το Φεστιβάλ συνδιοργανώνεται από τέσσερα Εργαστήρια τριών ελληνικών Πανεπιστημίων, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Ιονίου Πανεπιστημίου, σε συνεργασία με τον Όμιλο για την UNESCO Νομού Ζακύνθου και πολλά ξένα Πανεπιστήμια.
Παράλληλα με το κύριο πρόγραμμα του Φεστιβάλ, θα πραγματοποιηθούν δράσεις εκπαιδευτικού, πολιτιστικού και επιστημονικού χαρακτήρα, αναδεικνύοντας τις πολλαπλές εφαρμογές της ψηφιακής αφήγησης. Στο πλαίσιο των φετινών δράσεων περιλαμβάνεται και μια ιδιαίτερη πρωτοβουλία από κοινού με τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου στο 1ο Πειραματικό Γυμνάσιο Ζακύνθου, που συνδέει τη μνήμη, τη συμμετοχή και τη συλλογική εμπειρία. Ειδικότερα, μαθητές του Γυμνασίου θα κοιμηθούν σε σχολική αίθουσα μαζί με γονείς και καθηγητές αναβιώνοντας μια παλιά εμπειρία, που ανώτατο στέλεχος της εκπαίδευσης είχε βιώσει πριν 50 τουλάχιστον χρόνια σε αίθουσα του ιδίου αυτού σχολείου.
Το συγκεκριμένο Φεστιβάλ φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν διεθνή χώρο συνάντησης ανθρώπων, ιστοριών, πολιτισμών και ιδεών, τοποθετώντας και το νησί της Ζακύνθου στο πεδίο των Διεθνών Φεστιβάλ. Γιατί κάθε κοινότητα αποτελείται από πολλές διαφορετικές ιστορίες• και όταν αυτές οι ιστορίες ακούγονται, μοιράζονται και συναντιούνται, μπορούν να γίνουν μέρος μιας κοινής αφήγησης για το παρόν και το μέλλον.