Παιδιατρική: Δεν πρόκειται για «αιφνίδιο θάνατο», αλλά για το χρονικό ενός προαναγγελθέντος «θανάτου» | Γράφει ο Αντώνης Κασσιμάτης
Έξι μήνες προειδοποιήσεων, εξαγγελιών και προσωρινών λύσεων – και σήμερα η Παιδιατρική «μόνο στα χαρτιά»
Κανείς όμως δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι αιφνιδιάστηκε. Εδώ και έξι μήνες υπήρχαν προειδοποιήσεις γιατρών, δημοσιεύματα, κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις, κυβερνητικές εξαγγελίες και προσωρινές λύσεις. Και φτάσαμε στα τέλη Αυγούστου, με την Ένωση Νοσοκομειακών Ιατρών Ζακύνθου να καταγγέλλει ότι δεν υπάρχει παιδίατρος ούτε στο πρωινό ωράριο ούτε στο πρόγραμμα εφημεριών και ότι η Παιδιατρική «υπάρχει πλέον μόνο στα χαρτιά». Δεν πρόκειται, λοιπόν, για «αιφνίδιο θάνατο», αλλά για το χρονικό ενός προαναγγελθέντος «θανάτου».
Από τον Φεβρουάριο υπήρχαν προειδοποιήσεις
Το σοβαρό περιστατικό του βρέφους τον Φεβρουάριο αποκάλυψε με δραματικό τρόπο την επισφάλεια της παιδιατρικής κάλυψης. Το κρίσιμο ερώτημα ήταν εάν υπήρχε ασφαλές και μόνιμο σύστημα παιδιατρικής εφημερίας για ένα ολόκληρο νησί. Στις 27 Φεβρουαρίου, σε δημόσια παρέμβασή μου στον ΣΤΙΓΜΑ 97,6, είχα επισημάνει ότι δεν υπήρχε ασφαλές σύστημα εφημερίας στην Παιδιατρική Κλινική. Δύο μήνες αργότερα η προειδοποίηση επιβεβαιώθηκε. Στις 26 Απριλίου η Κλινική έμεινε χωρίς διαθέσιμο παιδίατρο και οδηγήθηκε σε αναστολή λειτουργίας. Την επόμενη ημέρα χαρακτήρισα δημόσια την εξέλιξη «προαναγγελθέν γεγονός», επισημαίνοντας παράλληλα ότι χωρίς ασφαλή παιδιατρική κάλυψη δημιουργείται σοβαρό πρόβλημα και στη λειτουργία της Μαιευτικής Κλινικής.
Οι εξαγγελίες Γεωργιάδη και Ακτύπη
Μετά την αναστολή λειτουργίας ακολούθησαν κυβερνητικές διαβεβαιώσεις. Ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε δύο νέες θέσεις παιδιάτρων και παράλληλα επιχειρήθηκε η κάλυψη των αναγκών μέσω μετακινήσεων. Οι δύο θέσεις πράγματι προκηρύχθηκαν. Οι αιτήσεις άνοιξαν στις 27 Μαΐου και έκλεισαν στις 17 Ιουνίου. Μέχρι σήμερα, όμως, η διαδικασία δεν έχει αποδώσει την αναγκαία μόνιμη στελέχωση της Κλινικής. Ακολούθησαν διαβεβαιώσεις και από τον βουλευτή Ζακύνθου Διονύση Ακτύπη για μετακινήσεις, αποσπάσεις και κίνητρα. Το αποτέλεσμα αποτελεί την καλύτερη αξιολόγηση των εξαγγελιών: στα τέλη Αυγούστου η Παιδιατρική, σύμφωνα με τους ίδιους τους νοσοκομειακούς γιατρούς, υπάρχει «μόνο στα χαρτιά». Όταν οι επανειλημμένες διαβεβαιώσεις αντιπαραβάλλονται με αυτή την πραγματικότητα, οι δηλώσεις Γεωργιάδη και Ακτύπη περί αντιμετώπισης του προβλήματος συνιστούν, κατά την άποψή μου, πολιτική υποκρισία και κοροϊδία απέναντι στην κοινωνία της Ζακύνθου.
Το πρόβλημα έφτασε στη Βουλή
Στις 29 Απριλίου κατατέθηκε ερώτηση στη Βουλή για την άμεση στελέχωση της Παιδιατρικής Κλινικής. Στις 19 Μαΐου, ο Τομεάρχης Υγείας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και βουλευτής Αχαΐας Ανδρέας Παναγιωτόπουλος ανέδειξε εκ νέου στη Βουλή τη σοβαρή κατάσταση της Παιδιατρικής του Νοσοκομείου Ζακύνθου. Επομένως, το Υπουργείο Υγείας, η 6η ΥΠΕ και η Διοίκηση του Νοσοκομείου γνώριζαν την κατάσταση και τη σοβαρότητά της.
Ιούλιος–Αύγουστος: Η μόνιμη λύση δεν ήρθε
Στις 20 Ιουλίου ο πρόεδρος της ΕΝΙΖ Αιμίλιος Μπάστας προειδοποιούσε ότι η δυσκολότερη κατάσταση στο Νοσοκομείο εντοπιζόταν στην Παιδιατρική: ένας μόνιμος παιδίατρος και κάλυψη των αναγκών με μετακινήσεις. Στις 22 Ιουλίου η Ημέρα Ζακύνθου έγραφε χαρακτηριστικά: «Πέντε μήνες μετά… ακόμα περιμένουμε λύση για την Παιδιατρική». Και στα τέλη Αυγούστου ο Αιμίλιος Μπάστας περιγράφει πλέον μια Κλινική που υπάρχει «μόνο στα χαρτιά», χωρίς παιδίατρο στο πρωινό ωράριο και στις εφημερίες. Παιδιατρικά περιστατικά καλούνται να αντιμετωπίσουν γιατροί άλλων ειδικοτήτων, αγροτικοί γιατροί και ιδιώτες παιδίατροι. Ποιος εξετάζει, ποιος αποφασίζει την εισαγωγή ή τη διακομιδή ενός παιδιού και ποιος αναλαμβάνει την ιατρική και θεσμική ευθύνη;
Νοσοκομείο χωρίς Παιδιατρική στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου
Υπάρχει όμως και μία ακόμη κρίσιμη διάσταση. Η Παιδιατρική βρίσκεται ουσιαστικά χωρίς ασφαλή και σταθερή ιατρική κάλυψη τον Αύγουστο, στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, όταν ο πληθυσμός της Ζακύνθου πολλαπλασιάζεται από τους επισκέπτες και τους εργαζόμενους στον τουρισμό. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις οικογένειες και τα παιδιά που κατοικούν μόνιμα στο νησί. Αφορά και τις χιλιάδες οικογένειες που επιλέγουν τη Ζάκυνθο για τις διακοπές τους και εύλογα θεωρούν αυτονόητο ότι, εάν ένα παιδί αρρωστήσει ή αντιμετωπίσει ένα επείγον περιστατικό, θα υπάρχει δημόσιο νοσοκομείο με ασφαλή παιδιατρική κάλυψη. Ένας από τους μεγαλύτερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας δεν μπορεί, στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, να διαθέτει Παιδιατρική Κλινική «μόνο στα χαρτιά». Και εδώ προκύπτει ένα ακόμη ερώτημα: πού βρίσκονται οι θεσμικοί εκπρόσωποι του τουρισμού της Ζακύνθου; Προβληματίζει η σιωπή τους απέναντι σε ένα ζήτημα που δεν αφορά μόνο το δημόσιο σύστημα Υγείας, αλλά και την ασφάλεια, την αξιοπιστία και την ποιότητα του ίδιου του τουριστικού προορισμού. Η ασφαλής υγειονομική κάλυψη κατοίκων, εργαζομένων και επισκεπτών δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασική υποδομή ενός σύγχρονου τουριστικού νησιού.
Η Παιδιατρική είναι η κορυφή ενός μεγαλύτερου προβλήματος
Μετά από επτάμισι χρόνια διακυβέρνησης, η κυβέρνηση δεν έχει εφαρμόσει αποτελεσματικό σχέδιο για την κάλυψη των τεράστιων ελλείψεων του ΕΣΥ σε γιατρούς. Αντίθετα, η κατάσταση έχει χειροτερέψει δραματικά. Η Παιδιατρική της Ζακύνθου αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, χωρίς φυσικά να ξεχνάμε τη συνολικότερη εικόνα του Νοσοκομείου: το κλείσιμο της Πνευμονολογικής Κλινικής, την οριακή λειτουργία της Παθολογικής, τη λειτουργία της Μονάδας Τεχνητού Νεφρού επί δύο χρόνια με μετακινήσεις γιατρών από την Πάτρα, τις τριτοκοσμικές συνθήκες νοσηλείας των ψυχιατρικών ασθενών, την έλλειψη παιδοψυχιάτρου και την παντελή έλλειψη ωτορινολαρυγγολόγου. Η Παιδιατρική, επομένως, δεν είναι μια μεμονωμένη αστοχία. Είναι η κορυφή ενός πολύ μεγαλύτερου προβλήματος υποστελέχωσης και αποδυνάμωσης του Νοσοκομείου Ζακύνθου.
Απέτυχε το υβριδικό δημόσιο–ιδιωτικό σχήμα
Απέναντι στην κρίση στελέχωσης, η κυβέρνηση επέλεξε ένα υβριδικό δημόσιο–ιδιωτικό σχήμα, προκειμένου, όπως υποστήριξε, να προσελκύσει γιατρούς στα δημόσια νοσοκομεία. Δεν περιορίστηκε απλώς στο να επιτρέψει στους γιατρούς του ΕΣΥ την άσκηση ιδιωτικού έργου. Νομοθέτησε τη δυνατότητα απασχόλησης ιδιωτών γιατρών στα δημόσια νοσοκομεία, ακόμη και με αμοιβές που σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να υπερβαίνουν εκείνες των γιατρών του ΕΣΥ, ενώ καθιέρωσε και τα επί πληρωμή απογευματινά χειρουργεία μέσα στα δημόσια νοσοκομεία. Αντί, δηλαδή, να καταστήσει ελκυστική την πλήρη και σταθερή εργασία του γιατρού στο ΕΣΥ, επέλεξε τη σταδιακή διεύρυνση της ιδιωτικής δραστηριότητας μέσα στο ίδιο το δημόσιο σύστημα Υγείας. Την ίδια περίοδο, παρά τους σημαντικούς ευρωπαϊκούς πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης που κατευθύνθηκαν στον τομέα της Υγείας, η καθημερινή πραγματικότητα σε νοσοκομεία όπως αυτό της Ζακύνθου παραμένει η υποστελέχωση, οι μετακινήσεις γιατρών και οι κλινικές που λειτουργούν οριακά ή κλείνουν. Το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα είναι πού κατευθύνθηκαν οι διαθέσιμοι πόροι, με ποιες προτεραιότητες και γιατί δεν μεταφράστηκαν σε ουσιαστική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού του ΕΣΥ. Το κυβερνητικό επιχείρημα ήταν ότι το νέο μοντέλο θα έκανε το ΕΣΥ ελκυστικότερο και θα βοηθούσε στην κάλυψη των κενών. Η πραγματικότητα της Παιδιατρικής Ζακύνθου δείχνει τα όρια και την αποτυχία αυτής της πολιτικής: ένας μόνιμος παιδίατρος, μετακινήσεις, «εντέλλεσθε», προσωρινές καλύψεις και ιδιώτες που καλούνται να συνδράμουν όταν το σύστημα φτάνει στα όριά του. Αυτό δεν είναι βιώσιμο μοντέλο στελέχωσης. Είναι διαχείριση της έλλειψης και όχι αντιμετώπισή της.
Ο δρόμος είναι ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα Υγείας
Την ίδια στιγμή, χιλιάδες νέοι ειδικευμένοι Έλληνες γιατροί εργάζονται σε νοσοκομεία και οργανωμένα συστήματα Υγείας άλλων ευρωπαϊκών χωρών, σε σταθερές θέσεις νοσοκομειακής απασχόλησης, με αποδοχές, συνθήκες εργασίας και δυνατότητες επιστημονικής εξέλιξης που τους οδήγησαν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα. Αυτό είναι ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της συζήτησης: Οι Έλληνες γιατροί δεν αρνούνται τη νοσοκομειακή εργασία. Αρνούνται τους όρους με τους οποίους τους ζητά το ελληνικό ΕΣΥ να την ασκήσουν. Η απάντηση στην υποστελέχωση δεν βρίσκεται στις νεοφιλελεύθερες εμμονές των κ.κ. Μητσοτάκη και Γεωργιάδη και στη διαρκή διεύρυνση ενός υβριδικού δημόσιου–ιδιωτικού μοντέλου. Βρίσκεται στην ουσιαστική αναβάθμιση της θέσης του νοσοκομειακού γιατρού: πολύ καλύτερες αποδοχές, ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, ασφαλείς εφημερίες, επαρκώς στελεχωμένες κλινικές και πραγματικές δυνατότητες επιστημονικής εξέλιξης. Και ειδικά για τα νησιά και τις άγονες περιοχές απαιτούνται ισχυρά οικονομικά, στεγαστικά και επιστημονικά κίνητρα, όπως σωστά επισημαίνει και ο πρόεδρος της ΕΝΙΖ Αιμίλιος Μπάστας.Αν θέλουμε τους Έλληνες γιατρούς πίσω στα δημόσια νοσοκομεία, πρέπει πρώτα να δημιουργήσουμε τις συνθήκες που θα τους κάνουν να τα επιλέξουν.
Έξι μήνες μετά, κανείς δεν μπορεί να πει «δεν γνωρίζαμε»
Φεβρουάριος: οι πρώτες σοβαρές προειδοποιήσεις. Απρίλιος: αναστολή λειτουργίας. Μάιος: εξαγγελίες και προκηρύξεις. Ιούλιος: ακόμη ένας μόνιμος παιδίατρος και μετακινήσεις. Αύγουστος: η Παιδιατρική «μόνο στα χαρτιά». Το Υπουργείο Υγείας γνώριζε. Η 6η ΥΠΕ γνώριζε. Η Διοίκηση του Νοσοκομείου γνώριζε. Αλλά το πρόβλημα δεν λύθηκε. Η Παιδιατρική του Νοσοκομείου Ζακύνθου δεν χρειάζεται άλλη μία προσωρινή μετακίνηση. Χρειάζεται μόνιμους παιδιάτρους, πλήρη στελέχωση και ένα ισχυρό δημόσιο ΕΣΥ που να μπορεί να προσελκύει και να κρατά τους γιατρούς του. Τα παιδιά της Ζακύνθου χρειάζονται Παιδιατρική Κλινική. Όχι Παιδιατρική «στα χαρτιά».
