
Ερ: Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές συνεργαστήκατε με τον ΣΥΡΙΖΑ Π.Σ.. Δεδομένων των ραγδαίων εξελίξεων αμέσως μετά τη βαριά ήττα (αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα, εκλογή νέου αρχηγού, δημιουργία της Νέας Αριστεράς, συνέδριο του κόμματος κ.α.), ποια είναι η δική σας θέση απέναντι σε όλα αυτά;
Απ: Στις 13 Σεπτεμβρίου 2023, ενόψει της εκλογής νέου προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., είχα γράψει ένα άρθρο στην «Εφημερίδα των Συντακτών» με τίτλο: «Πρώτα η Αριστερά». Εκεί, είχα επισημάνει, μεταξύ άλλων: « Αλίμονο, αν υπερισχύσει το “ενός ανδρός αρχή”».
Ίσως, τελικά, να δικαιώθηκα από τις εξελίξεις, αλλά προφανώς δεν χάρηκα ούτε γι’ αυτό, ούτε ασφαλώς και για τη διάσπαση -και ας ήταν αναπόφευκτη. Επίσης, δεν συμμερίστηκα τους χαρακτηρισμούς που αποδόθηκαν σε όσους έφυγαν, αλλά και σε όσους παρέμειναν, αναζητώντας άλλοι «πνευματικά δικαιώματα» και άλλοι τον «χαμένο χρόνο».
Από εκείνο τον Σεπτέμβριο έως τώρα κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι. Η ανάγκη πολιτικού επιβιωτισμού, η οποία εμφάνισε έναν νέο ταλαντούχο άνθρωπο ως το Λαχείο της Βαβυλώνας, μοιάζει να δημιουργεί ταυτοτικές αναστατώσεις.
Δεν ξέρω, βέβαια, αν είναι αργά. Ξέρω, όμως, ότι, όσοι θυμόμαστε τι είναι Αριστερά, δεν γίνεται να είμαστε ευχαριστημένοι με τον εγκλωβισμό σε «ναρκισσιστικούς» πολιτικούς αυτοπροσδιορισμούς και σε ιδεολογικά συγκεχυμένους πολιτικούς ακροβατισμούς. Πιστεύω στην Αριστερά που έχει «βαθιά κοινωνικά ριζώματα». Που «στήνει σκαλωσιές» και που ανασταίνεται ως μάθημα ελευθερίας, αμφισβήτησης, σύγκρουσης και κυρίως ως «Αγωγή του καταπιεζόμενου», όπως θα έλεγε και ο Paulo Freire.
Εκτιμώ ότι ο ΣΥΡΙΖΑ αποπροσανατολίζεται και εν γένει απομακρύνεται σταδιακά από τα «ριζώματα» αυτά, στοιχιζόμενος πίσω από ένα αρκετά δημοφιλές -όσο και πετυχημένο- τα τελευταία χρόνια μεσσιανικό πρότυπο μετα-πολιτικής.
Παραμένοντας, λοιπόν, στην πρώτη γραμμή των αγωνιστικών διεκδικήσεων, πιστός στο όραμα μιας σύγχρονης και ισχυρής ευρωπαϊκής Αριστεράς -ανάχωμα στον έρποντα φασισμό, αντίδοτο στη νεοφιλελεύθερη βαρβαρότητα και καταλύτη του αναγκαίου για την ελληνική κοινωνία ριζοσπαστικού μετασχηματισμού- κρατώ αποστάσεις από τις πρόσφατες εξελίξεις στο κόμμα, το οποίο μου χάρισε μια αξέχαστη πολιτική και κοινωνική εμπειρία, την οποία σημειωτέον δεν χαρίζω σε κανέναν.
Ερ: Πλησιάζοντας στην ολοκλήρωση ενός χρόνου από τις εκλογές του Ιουνίου 2023, πως κρίνεται τα έργα και ημέρες της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Απ: Παρατηρώντας προ ημερών τα επίσημα αποτελέσματα της ετήσιας έκθεσης τού Ευρωβαρόμετρου, είδα ότι το κυρίαρχο αίσθημα των Ελλήνων είναι η απαισιοδοξία. Ακρίβεια, φτώχεια, χαμηλοί μισθοί και απαξίωση της εργασίας, υποβάθμιση βιοτικού επιπέδου και άλλα πολλά δεινά συνθλίβουν και τα τελευταία ψήγματα αισιοδοξίας και ελπίδας του ελληνικού λαού. Αναζητώντας, λοιπόν, στη βάση της ελληνικής οικονομίας τις απαντήσεις, εκτιμώ ότι το πρόβλημα εντοπίζεται στην προσπάθεια διατήρησης υψηλής κερδοφορίας για το κεφάλαιο σε συνθήκες συρρίκνωσης και αποσάρθρωσης της παραγωγικής βάσης της χώρας∙ γεγονός που, όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο Ηλίας Ιωακείμογλου, ακυρώνει τη συντήρηση και αναπαραγωγή των μεσαίων και κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων της ελληνικής κοινωνίας και ωθεί στο περιθώριο ένα πλήθος «περιττών» πληθυσμών.
Το δυστύχημα, δε, είναι ότι όλα όσα εφάρμοσε η ελληνική κυβέρνηση για την αντιμετώπιση του ανωτέρω ακραίου φαινομένου ταξικής σύγκρουσης, περιγράφονται στο πρόσφατο (Φεβρουάριος 2024) καταδικαστικό ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου για το κράτος δικαίου και την ελευθερία του τύπου στη χώρα μας.
Ερ: Στις αυτοδιοικητικές εκλογές του Οκτωβρίου 2023 είχαμε αλλαγή σκυτάλης τόσο στο Δήμο Ζακύνθου όσο και στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων. Πώς βλέπετε μέχρι στιγμής το έργο των νέων τοπικών Αρχών;
Απ: Καταρχάς εκτιμώ ότι είναι πολύ νωρίς για τέτοιου είδους κρίσεις. Πάρα ταύτα θα ήθελα να πω το εξής: η ελπίδα και το διακύβευμα των πρόσφατων αυτοδιοικητικών εκλογών, κατά τη γνώμη μου, ήταν η προοδευτική ανάδυση και δημιουργία μιας ισχυρής ομάδας, η οποία θα αποτελούσε ανάχωμα και θα ασκούσε ουσιαστικό έλεγχο στην ισχυροποίηση, την αλαζονεία και τα καταστροφικά σχέδια τοπικών και υπερ-τοπικών νόμιμων ή άνομων οικονομικών συμφερόντων, των οποίων μοναδικό μέλημα αποτελούν τα δικά τους βραχυπρόθεσμα συμφέροντα.
Εύχομαι καλή τύχη και δύναμη σε όλους! Θα τους χρειαστεί…
Ερ. Λίγες μόνο εβδομάδες πριν από τις ευρωεκλογές, ποια είναι η εκτίμησή σας;
Απ: Η συνεχώς αυξανόμενη αποχή, που καταγράφεται στα αποτελέσματα όλων των πρόσφατων εκλογικών διαδικασιών, εκτιμώ πώς θα κορυφωθεί, φτάνοντας σε ποσοστά που ποτέ δεν είχαμε ξαναδεί στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ενώ δεν θα αποτελέσει έκπληξη η μικρή ή μεγαλύτερη άνοδος ακροδεξιών και νεο-φασιστικών μορφωμάτων σε όλη την Ευρώπη. Τι σημαίνει όμως αυτό; Νομίζω ότι αναγνωρίζω εδώ ένα κοινωνικοπολιτικό φαινόμενο, το οποίο θα χαρακτήριζα ως «κρίση αντιπροσώπευσης». Ένα φαινόμενο το οποίο, σύμφωνα με τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, σχετίζεται με την άνιση κατανομή της πρόσβασης και την αδυναμία ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων να εκφράσουν ή να αναγνωρίσουν την ταυτότητα των προβλημάτων τους στις υπάρχουσες πολιτικές αντιπροσωπεύσεις, οδηγώντας σταδιακά στην απομάγευση της πολιτικής και σ’ ένα συλλογικό αίσθημα απογοήτευσης, απελπισίας, απόσυρσης ή ακόμη και παραίτησης. Θυμάμαι ότι ο P. Bourdieu είχε μιλήσει γι’ αυτό με τους όρους «πολιτική της απολιτικοποίησης».
Ερ. Στις Αρχές Φεβρουαρίου 2024, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης χαρακτήρισε τη Ζάκυνθο ως την πιο «εγκληματογόνο περιοχή» στην ελληνική επικράτεια. Ποια η δική σας γνώμη;
Απ: Ο εκάστοτε Υπουργός Προστασίας τού Πολίτη καλό είναι να αποφεύγει κρίσεις και τέτοιου είδους σχόλια και να αναλαμβάνει δράσεις και ενέργειες επίλυσης των προβλημάτων. Ωστόσο, με 14 νεκρούς μέσα σε 13 μήνες από Ναρκωτικά, σε ένα Νησί 40.000 κατοίκων, μάλλον κάτι δεν πάει καλά εδώ. Έχοντας, λοιπόν, στα χέρια μου τα στατιστικά των τελευταίων ετών, θα έλεγα ότι αυτό που με ανησυχεί περισσότερο δεν είναι η τυχόν ποσοτική αύξηση και ποιοτική αναβάθμιση των εγκληματικών συμπεριφορών στη Ζάκυνθο, αλλά κυρίως η ανοχή των ανθρώπων της τοπικής κοινότητας απέναντι στο έγκλημα.
Ερ: Πριν λίγες ημέρες είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε στη Ζάκυνθο τον καθηγητή Εγκληματολογίας κ. Γιάννη Πανούση, σε μια συζήτηση για την εγκληματικότητα των ανηλίκων, υπό τον τίτλο «Εκτός κανόνων, εκτός ορίων….». Αλήθεια, σας τρομάζει η αύξηση αυτού του φαινομένου στις μέρες μας;
Απ: Τίποτα δεν με τρομάζει και, μάλιστα, θα ήθελα να επισημάνω εδώ ότι στις κοινωνικές επιστήμες θα πρέπει κανείς να είναι πολύ προσεκτικός με τους αριθμούς. Με άλλα λόγια, αν ο στόχος είναι η εγκληματοφοβία και η πρόκληση ηθικού πανικού στην κοινότητα, η αυστηροποίηση των ποινών, η νομιμοποίηση της καταστολής ή ο στιγματισμός κοινωνικών και ηλικιακών ομάδων, τότε καλύτερα να μην μιλήσουμε καθόλου.
Όσον αφορά, δε, την εγκληματικότητα των ανηλίκων, θα πω ότι αυτό που αντικρίζουμε σήμερα είναι ένδειξη -και απόδειξη- του ότι η βία αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο του πολιτισμού μας. Ας μην ξεχνάμε, εξάλλου, ότι η γενιά αυτή των παιδιών βίωσε με τον πιο σκληρό τρόπο, στα μαύρα χρόνια της μεγάλης οικονομικής κρίσης, τη βία της ανεργίας, της εργασιακής ανασφάλειας, την πολιτική βία, την απόσυρση του κοινωνικού κράτους, τη βία των αγορών, τη βία ενός μοναχικού και εγωκεντρικού καθημερινού αγώνα επιβίωσης, το ξεπούλημα και την εμπορευματοποίηση, μα κυρίως… την απροθυμία ανάληψης της ευθύνης!
Ας κοιταχτούμε, λοιπόν, λίγο καλύτερα στον καθρέπτη κι ας αναλάβουμε όλοι το δικό μας μερίδιο ευθύνης… έστω και τώρα που είναι πολύ αργά.
Ερ: Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για το Ναυάγιο Ζακύνθου. Θα μας πείτε και εσείς κάτι;
Απ: Κατά την εύστοχη έκφραση της Hannah Arendt, οι κάθε λογής «στρατευμένοι» καλούνται πλέον να μεταμορφωθούν σε λυσσασμένους.
Δεν πρόκειται να μπω σε αυτό το πανηγύρι, όπου ο καθένας λέει ό,τι θέλει χωρίς να γνωρίζει τι κάνει. Η Αλήθεια, το Δίκιο και ο Λόγος μου έχουν από καιρό ήδη κατατεθεί εκεί που έπρεπε θεσμικά να κατατεθούν.
Ερ. Ποια τα μελλοντικά σας σχέδια;
Απ: Αυτή τη στιγμή θα ήθελα πολύ να ολοκλήρωνα τις τελευταίες λεπτομέρειες για την έκδοση δυο σημαντικών ερευνών για τη Ζάκυνθο. Η πρώτη αναφέρεται και στοχεύει, μελετώντας τα εκπαιδευτικά στοιχεία της περιόδου 1864-2014, να ερμηνεύσει το φαινόμενο της Κληρονομικής υποεκπαίδευσης του τοπικού πληθυσμού. Η δεύτερη αφορά μια πολύ ενδιαφέρουσα ανασκόπηση της ιστορικής διαδρομής τής Ιεράς Μονής τού Αγίου Γεωργίου των Γκρεμνών, ξεκινώντας από το 1535 και φτάνοντας ως τις μέρες μας, εκεί όπου για πρώτη φορά θα δουν το φως της δημοσιότητας τεκμήρια του 16ου και 17ου αιώνα. Ωστόσο, θα υπάρξει μια μικρή καθυστέρηση, καθώς υποσχέθηκα στον εαυτό μου και σε κάποιους φίλους, ότι γύρω στο τέλος του 2024 θα βρίσκεται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων η επικαιροποιημένη έρευνα-μελέτη για το έγκλημα στην Ζάκυνθο. Αυτά…