ΣΠΥΡΟΣ ΦΛΑΜΠΟΥΡΙΑΡΗΣ | Ο Ζακυνθινός της Κέρκυρας που τιμά τα Επτάνησα και τα αναδεικνύει στην Ευρώπη

Συνέντευξη στον Βασίλη Μούτσιο

Το επίθετο “Ζακυνθινός” για τον κόντε Σπύρο Φλαμπουριάρη, δεν παραπέμπει τυπικά στον τόπο καταγωγής του, αλλά σε έναν άνθρωπο που αγαπα και νιώθει υπερήφανος για τον τόπο καταγωγής του, παρότι ποτέ δεν τον έχει επισκεφθεί.
Αυτό δεν σημαίνει, έχοντας μελετήσει την ιστορική πορεία και πολιτιστική κληρονομιά, πως θα τον εμπόδιζε στον να προβάλη την Επτανησιακή του προέλευση στο εξωτερικό.


Ένας ευπατρίδης με σπάνιο χαρακτήρα αφού συνδυάζει το χάρισμα να υποδέχεται και να δεξιώνεται καθένα με την μοναδική άνεση που του παρέχει η ευγένεια του χαρακτήρα του, η παιδεία, ο κοσμοπολιτισμός, όπως και η αγάπη για τον τόπο του, τα Επτάνησα και την Ελλάδα χωρίς μεμψιμοιρίες και επιφυλάξεις, με ειλικρινή και ευθύ λόγο.

Με μοναδική την αίσθηση του χιούμορ είναι ευχάριστος συνομιλητής, αλλά κυρίως καλοπροαίρετος και αξιόπιστος.
Έχει μια πολλαπλή προσφορά στα κοινά της Κέρκυρας με συνέπεια και συνέχεια.
Πλουτίζει το ψυχικό αποταμίευμα των ανθρώπων γύρω του, και αντιμετωπίζει τα προβλήματα με τρόπο δημιουργικό και μοναδικό.

Μας υποδέχθηκε στην αρχοντική εξοχική βίλλα του “La Serenissima” στην Κέρκυρα, με την πραγματική κοντέσσα, συζυγό του Milly και ως αυθεντικός οικοδεσπότης μας ξεδίπλωσε την ψυχή του.

Εκεί σε υποδέχονται δυο μεγάλα μαρμάρινα λιοντάρια που έφτασαν από το Λονδίνο, ενώ το περιβάλλον μέσα και έξω αποπνέει υψηλή αισθητική.
Συνδυάζει επτανησιακά και οικογενειακά κημήλια, συλλεκτικά κομμάτια πορσελάνης κάθε είδους και σύγχρονη ζωγραφική, αφού ο Σπύρος και η Milly Φλαμπουριάρη είναι πραγματικοί συλλέκτες έργων τέχνης.

Είχαμε την ευκαιρία να δούμε και έργα ζωγραφικής της κυρίας Φλαμπουριάρη η οποία ζωγραφιζει και εκθέτει στο Λονδίνο. Οι εκθέσεις της να αποτελούν σημείο συνάντησης συλλεκτών απ’ όλον τον κόσμο και εγκαινιάζονται από υψηλές προσωπικότητες.

Ολοκληρώνοντας την συνέντευξη που ακολουθεί φύγαμε πλουσιότεροι σε εμπειρίες και αναμνήσεις και φυσικά με δώρο το βιβλίο του κυρίου Σπύρου Φλαμπουριάρη “Κέρκυρα – η Νήσος Κήπος” (Corfu – The Garden Isle) που φέρει ιδιοχειρη αφιέρωση.

Το ζεύγος Φλαμπουριάρη

ΕΡ.: κ. Φλαμπουριάρη, θα θέλαμε να ξεκινήσουμε τη συζητησή μας με δυο λόγια για την οικογένειά σας και το πως φτάσαμε σήμερα να είσαστε ένας Ζακυνθινός της Κέρκυρας που δεν έχει επισκεφθεί τη Ζάκυνθο.

ΑΠ.: Η οικογένειά μου ήταν εγκατεστημένη στην Κωνσταντινούπολη και αποτελούσα μέλος της Βυζαντινής αριστοκρατίας, κατέφυγε μετά την πτώση της Πόλεως, το 1453, στη Βενετία, όπου και εγκατεστάθη. Από τη Βενετία μετέβη στην Κρήτη κατά το διάστημα της Ενετικής κατοχής. Όταν η Κρήτη κατελήφθη από τους Οθωμανούς, το 1669, οι Φλαμπουριάρη κατέφυγαν στη Ζάκυνθο και εν συνεχεία στην Κέρκυρα.
Δυστυχώς δεν έχω επισκεφθεί ποτέ μέχρι σήμερα τη Ζάκυνθο. Δεν με εμπόδισε κάτι να την επισκεφθώ. Η θεωρητική αγάπη μου για το νησί και η θέληση να το επισκεφθώ αναβάλλεται από έτος σε έτος δεδομένου ότι πάνω από 60 χρόνια ζω μόνιμα στο Λονδίνο και έρχομαι με τη συζυγό μου μόνο για τρεις μήνες κάθε καλοκαίρι στην Κέρκυρα. Αυτό που αντιμετωπίζει κανείς είναι εκείνο που μου αναφέρει η συζυγός μου, πως ερχόμαστε τρεις μήνες στην Κέρκυρα και δεν επισκεπτόμαστε άλλο τόπο.
Τώρα, όμως, με την ώθηση της ζακυνθινιάς εξαιρετικής Περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων, αγαπητής μου Ρόδης Κράτσα – Τσαγκαροπούλου θα επισκεφθώ τη Ζάκυνθο πολύ σύντομα.

H περιφερειάρχης Ρόδη Κράτσα- Τσαγκαροπούλου με το ζεύγος Φλαμπουριάρη

ΕΡ.: Τι είναι η Ζάκυνθος για εσάς; Η κληρονομιά της οικογενείας Φλαμπουριάρη; Η κληρονομιά τους πολιτισμού της;

ΑΠ.: Είναι ένα κομμάτι της ζωής μου. Αισθάνομαι μια μεγάλη έλξη για την Κέρκυρα που γεννήθηκα και πέρασα τα παιδικά μου χρόνια. Για τη Ζάκυνθο, λόγω της ιστορίας και του παρελθόντος της κληρονομιάς της οικογένειάς μου και του πολιτισμού της, νιώθω ιδιαίτερη συγκίνηση.
Η οικογένεια Φλαμπουριάρη εμφανίζεται πολύ περισσότερο στη Ζάκυνθο από ό,τι στην Κέρκυρα. Το Μουσείο της Ζακύνθου έχει πίνακες με προσωπογραφίες της οικογένειας Φλαμπουριάρη, κάτι που δεν συμβαίνει στην Κέρκυρα. Αυτό μου δημιουργεί μία πιο στενή “συγγένεια”, λοιπόν, με τον τόπο καταγωγής της οικογένειάς μου.

ΕΡ.: Το Ίδρυμα Κερκυραϊκής Κληρονομιάς στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 200 έτη από την επανάσταση του 1821, ετοιμάζει μία σειρά εκδηλώσεων με τίτλο “Ύμνος εις την Ελευθερίαν”. Ποιος είναι ο στόχος σας;

ΑΠ.: Θέλουμε να συμβάλλουμε στις επειακές εκδηλώσεις και να προβάλλουμε την Κέρκυρα και τα Επτάνησα. Ο Δήμος Κέρκυρας ενδιαφέρεται χωρίς να έχει ούτε τα μέσα, ούτε τις γνώσεις να δημιουργήσει και να προβάλλει γεγονότα στην Κέρκυρα.
Εμείς χρησιμοποιούμε ως έδρα της Επτανήσου, την Κέρκυρα, για να προβληθούν όλα τα νησιά με δυο τρόπους. Μία Έκθεση με έργα και συλλογές επτανησίων και ό,τι άλλο ενώνει τα Ιόνια Νησιά. Αυτό έχει μία διάσταση πιο ουσιαστική από το να προβάλεις μόνο την Κέρκυρα για τον πολιτισμό μας. Εμείς έχουμε βάση την Κέρκυρα στις εκδηλώσεις μας και αντιπροσώπευση όλων των Επτανήσων με διάφορους τρόπους. Η Περιφερειάρχης στηρίζει τις πρωτοβουλίες μας.

ΕΡ.: Πώς συνδέεται αυτή η πρωτοβουλία με το σήμερα και το αύριο;

ΑΠ.: Η ιστορία έχει συνέχεια. Το χθες, το σήμερα και το αύριο ενώνονται. Αν και για εμένα προσωπικά το σήμερα δεν υπάρχει, διότι εξαφανίζεται μπροστά στο αύριο και την στόχευση του τί θα κάνουμε και πώς θα ζήσουμε στο αύριο. Έτσι θα επιτύχουμε μία συνέχεια της ιστορίας και θα ενώσουμε τα νησιά μας μέσα από δράσεις που προγραμματίζουμε και δεν έχουν ξαναγίνει για πολλά χρόνια.

ΕΡ.: Σε αυτή την πρωτοβουλία για το 1821, που αναλαμβάνει το Ίδρυμα Κερκυραϊκής Κληρονομιάς εντάσσεται και το Μουσείο Σολωμού της Ζακύνθου;

ΑΠ.: Στις εκδηλώσεις μας εντάσσεται η συνεργασία μας με το Μουσείο Σολωμού Ζακύνθου και Επιφανών Ζακυνθίων με πίνακες και αντικείμενα συλλογών, και ταυτοχρόνως και με το Μουσείο Σολωμού Κέρκυρας.

ΕΡ.: Σήμερα μπούμε να ισχυριζόμαστε ότι είμαστε ελεύθεροι;

ΑΠ.: Όλα είναι σχετικά στη ζωή μας, ακόμα και η έννοια που προσδίδουμε στην ελευθερία, η οποία όταν εξαρτάται από εξωγενείς παράγοντες, τότε αλλοιώνεται το ουσιαστικό περιεχόμενό της.

ΕΡ.: Πώς βλέπετε την Κέρκυρα και τα Ιόνια Νησιά σήμερα; Είναι αντάξια του παρελθόντος;

ΑΠ.: Για τα άλλα νησιά δεν μπορώ να μιλήσω. Στην Κέρκυρα δίνω πάλη, παλεύω επίμονα για το νησί. Έχω δύο έρωτες στη ζωή μου, τη γυναίκα μου και την Κέρκυρα. Δεν αρκεί, όμως, “ένα χελιδόνι για να φέρει την άνοιξη”. Κάνω τεράστιες προσπάθειες, πολλά πράγματα για την Κέρκυρα όπως και την αναζωογόνηση της Αναγνωστικής Εταιρείας Κερκύρας, του παλαιοτέρου πολιτιστικού συλλόγου στην Ελλάδα, που το αναγνωρίζουν κάποιοι.
Δυστυχώς, τους Κερκυραίους δεν τους απασχολεί και δεν τους ενδιαφέρει η πλούσια ιστορία του τόπου τους, και αυτό με στενοχωρεί

ΕΡ.: Σημαντική η συμβολή του Ιδρύματος Κερκυραϊκής Κληρονομιάς. Ποιές είναι οι κύριες δράσεις του;

ΑΠ.: Από τα νεανικά μου χρόνια, είχα την ιδέα να δημιουργήσω το Ίδρυμα Κερκυραϊκής Κληρονομιάς για να διατηρήσω και να προστατεύσω την ιστορική κληρονομιά της Κέρκυρας και ταυτόχρονα να προωθήσω τις αγγλοελληνικές σχέσεις. Το Ίδρυμα δημιουργήθηκε στις 6 Απριλίου του 2000 (www.corfuheritagefoundation.org), και τα πρώτα Ιδρυτικά Μέλη ήταν ο Αρχιτέκτων Περικλής Λάσκαρης και ο Ιστορικός και Συλλέκτης Τέχνης Γιάννης Πετσάλης.
Οι στόχοι του είναι: 1) να προωθεί τις αγγλοελληνικές σχέσεις 2) να αποκαθιστά τα κτίρια της νήσου που κατ’εκτίμηση των ιδιοκτητών τους είναι ιστορικής σημασίας 3) να διατηρεί τα ιστορικά μνημεία και τα παλαιά αρχοντικά 4) να υποστηρίζει τους σκοπούς και τις προσπάθειες της Αναγνωστικής Εταιρείας Κερκύρας 5) να υποστηρίζει τις Φιλαρμονικές Εταιρείες της Κερκύρας 6) να θεσμοθετεί και να αναρτά τις Αναμνηστικές Πινακίδες της Κερκυραϊκής Κληρονομιάς που αναφέρονται σε προσωπικότητες και κτίρια ιστορικής σημασίας 7) να οργανώνει μόνιμες ή προσωρινές εκθέσεις τέχνης, 8) να προωθεί μουσικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις 9) να προωθεί το άθλημα του Κρίκετ και 10) να εκδίδει δημοσιεύσεις παντός είδους σχετικά με το Ίδρυμα.

H αρχοντική εξοχική βίλα «La Serenissima»

ΕΡ.: Ενδεικτικά ποίες δραστηριότητες που σας χαρακτηρίζουν θα αναφέρατε; Αναγνωρίζεται η προσφορά σας;

ΑΠ.: Με το πέρασμα του χρόνου η συμμετοχή μου στην προώθηση της στενής σχέσης της Κερκύρας με τη Μεγάλη Βρετανία μετετράπη σε πάθος. Στο βιβλίο μου “Κέρκυρα – η Νήσος Κήπος” (Corfu – The Garden Isle) έχω αφιερώσει πολλά κεφάλαια που ασχολούνται με την Κέρκυρα ως βρετανικό προτεκτοράτο.
Παρουσιάζοντας το ελληνικό ανάλογο των Βρετανικών Μπλε Πινακίδων (Blue Plaques), έδωσα ιδιαίτερη προσοχή στην προβολή σημαντικών ανθρώπων και κτιρίων ιστορικής σημασίας που σχετίζονται με την Κέρκυρα. Τοποθέτησα ειδικές πινακίδες που αναγράφουν σε ελληνικά και αγγλικά τα ονόματα επιφανών Ελλήνων, Κερκυραίων και ξένων και την ιστορία επιλεγμένων ιστορικών κτηρίων της πόλης, ώστε να γνωρίζουν οι ντόπιοι και οι ξένοι επισκέπτες την ιστορία του τόπου.
Θεωρώντας ότι ο Έντουαρντ Λήαρ (Edward Lear) θα μπορούσε να είναι η γέφυρα που ενώνει την Κέρκυρα με τη Μεγάλη Βρετανία, ανέθεσα, με κάποιους φίλους μου, στην καταξιωμένη γλύπτρια Μαργκώ Ρουλώ-Γκαλαί να δημιουργήσει μία χάλκινη προτομή του Λήαρ, η οποία εκτίθεται μονίμως στο επιφανέστερο λογοτεχνικό ίδρυμα της Ελλάδας, την Αναγνωστική Εταιρεία Κερκύρας.
Το 2014 ίδρυσα, μαζί με τον Ντέρεκ Τζωνς, την Εταιρία Έντουαρντ Λήαρ (www.edwardlearsociety.org), με σκοπό την προώθηση της γνώσης και της εκπαίδευσης και τη διαφύλαξη και προστασία όλων των θεμάτων που σχετίζονται με την κληρονομιά, τα γραπτά, την εργασία και τη ζωγραφική του Έντουαρντ Λήαρ.
Το 2018, το Ίδρυμα Κερκυραϊκής Κληρονομιάς, διοργάνωσε μία σειρά εκδηλώσεων για τον εορτασμό της Δισεκατοντηρίδας από τη δημιουργία στην Κέρκυρα και τη Μάλτα του Τάγματος των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου. Είμαι υπερήφανος που ένας από τους προγόνους μου, ο Κόμης Διονύσιος Φλαμπουριάρης, τιμήθηκε με το παράσημο του Τάγματος το 1857. Εμείς προσπαθούμε να αναζωογονήσουμε, να συντηρήσουμε και να προβάλουμε ό,τι καλύτερο διαθέτει η Κέρκυρα.

ΕΡ.: Υπάρχουν δυσκολίες στο έργο που επιτελεί το Ίδρυμα Κερκυραϊκής Κληρονομιάς;

ΑΠ.: Πάντα υπάρχουν δυσκολίες. Χαρακτηριστικά όταν αποφάσισα να αντιγράψω από το Λονδίνο και να φέρω στην Kέρκυρα τις Βρετανικές Μπλε Πινακίδες, παιδευόμουν δυο χρόνια για να μου χορηγηθεί από το Δήμο Κερκύρας η άδεια αναρτήσεως τους, ο οποίος δεν θα έβαζε ούτε ένα σεντς. Η καθυστέρηση στην αδειοδότηση αποδόθηκε από τον Δήμο Κέρκρυας στο οτι υπήρχαν σημαντικότερα θέματα να αποφασίσουν. Άρα τα θέματα πολιτισμού δεν είναι στις προτεραιότητες;
Είμαι πεισματάρης. Βάζω στόχους και τους επιτυγχάνω όσο χρονικό διάστημα και εάν χρειαστεί να περιμένω. Έτσι, κάνω και επί επτά χρόνια για την τοποθέτηση ενός Ενεπιγράφου Αναμνηστικού Οβελίσκου στο νέο κόμβο του Οργανισμού Λιμένα Κερκύρας για να τιμηθούν οι 200 Κερκυραίοι που πολέμησαν το 1716 κατά των Οθωμανών, όπου πολλοί από αυτούς έχασαν τη ζωή τους, έσωσαν την Κέρκυρα και τα Επτάνησα.

ΕΡ.: Τί είναι η Μεγάλη Βρετανία και το Λονδίνο για τη ζωή σας;

ΑΠ.: Όταν έχεις ζήσει 60 χρόνια στο Λονδίνο, είναι το δεύτερο σπίτι σου. Είναι ένας τόπος που σέβεται την ιστορία του, και στον οποίο το “ναι” συνοδεύεται από το “παρακαλώ” και το “όχι” από το “ευχαριστώ”. Εκεί ξέρεις που βρίσκεσαι και νιώθεις ικανοποίηση ως άνθρωπος. Όλα αυτά είναι ξένα προς την Κέρκυρα!

ΕΡ.: Τί θα συμβουλεύατε έναν νέο άνθρωπο που τώρα βρίσκεται στο ξεκίνημα της σταδιοδρομίας του;

ΑΠ.: Να διαθέτει συνέπεια και συνέχεια. Συνέπεια σε αυτό που κάνει, και συνέχεια στην εμπιστοσύνη που δείχνει σε αυτό που κάνει.

Ο Σπύρος και η Milly Φλαμπουριάρη με τον Απόστολο & την Ρόδη Κράτσα

Η Οικογένεια Φλαμπουριάρη

Η οικογένεια Φλαμπουριάρη, εγκατεστημένη στην Κωνσταντινούπολη και αποτελούσα μέλος της Βυζαντινής αριστοκρατίας, κατέφυγε μετά την πτώση της Πόλεως, το 1453, στη Βενετία, όπου και εγκατεστάθη. Από τη Βενετία η οικογένεια μετέβη στην Κρήτη κατά το διάστημα της Ενετικής κατοχής. Όταν η Κρήτη κατελήφθη από τους Οθωμανούς, το 1669, οι Φλαμπουριάρη κατέφυγαν στην Ζάκυνθο και εν συνεχεία στην Κέρκυρα.

Υπό την κυριαρχία της Βενετίας, οι Φλαμπουριάρη προσέφεραν εξέχουσες στρατιωτικές υπηρεσίες. Σε ανταπόδοση των υψηλών στρατιωτικών προσφορών συγκεκριμένα του Κυρίου Τζιοβάνι Φλαμπουριάρη, η Ενετική Σύγκλητος της Γαληνοτάτης, την 1η Νοεμβρίου 1768, του απέδωσε τον τίτλο του Κόμητος με το δικαίωμα όπως τον κληροδοτεί στους άρρενες απογόνους του και τον εγγράψει στη Χρυσή Βίβλο (Libro d’ Oro) των αυθεντικών τιτλούχων. Επιπλέον του παρείχε μεγάλες κτηματικές εκτάσεις. Στην περιουσία του προσετέθη την 25η Σεπτεμβρίου 1784 ως τιμάριο και η μονή της Θεοτόκου Αναφωνητρίας στη Ζάκυνθο.

Στους Φλαμπουριάρη συγκαταλέγονται υψηλές προσωπικότητες οι οποίες διεδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ιστορία της Ελλάδας και ιδίως κατά της ισχυρής οθωμανικής καταπίεσης. Ο Αναστάσιος Φλαμπουριάρης (1774-1828) έλαβε διάφορα πολιτικά αξιώματα επί Επτανήσου Πολιτείας. Ως ένθερμο μέλος της Φιλικής Εταιρείας προσέφερε χρήματα και μεγάλες υπηρεσίες στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα.

Ο Διονύσιος Φλαμπουριάρης (1810-1874) διορίστηκε επί Αγγλικής Προστασίας ως εισαγγελέας Ζακύνθου. Επειδή, όμως, υπέγραψε την αίτηση προς τον Βασιλέα της Αγγλίας Γεώργιο Δ΄ για μεταρρύθμιση του καταπιεστικού συντάγματος του σερ Τόμας Μαίτλαντ, καθαιρέθηκε και εξορίστηκε στη Βενετία. Όταν επανήλθε διορίστηκε Εισαγγελέας Κερκύρας και εξελέγη Νομοθέτης και Πρόεδρος της Ιονίου Βουλής. Την 9η Ιουλίου 1857 τιμήθηκε με τον Μεγαλόσταυρο των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου. Προς τιμήν αυτής της οικογενείας ένα χωριό, που τοποθετείται 25 χλμ βορείως της πόλεως των Ιωαννίνων, ονομάστηκε ‘Φλαμπουράρι’.

Η οικογένεια Φλαμπουριάρη είναι μία από τις πλέον σπάνιες χωρίς περαιτέρω συνωνυμίες. Ως εκ τούτου, όλα τα άτομα με αυτό το όνομα σχετίζονται σε διαφόρους βαθμούς με συγγενικούς δεσμούς. Η οικογένεια συνδέεται συγγενικά με τους Βαλαωρίτη, Θεοτόκη, Καποδίστρια, Μάρμορα, ντε λα Πόρτα και Ράλλη.