Το «ΙΟΝΙΑΝ» και η «ΗΜΕΡΑ» στην πρόβα της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας (Παλαιάς)

Το «ΙΟΝΙΑΝ» και η «ΗΜΕΡΑ» βρέθηκαν στις πρόβες της Παλαιάς Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας (ΦΕΚ).
Το τελευταίο χρονικό διάστημα όλα τα ταλαντούχα μέλη της κάνουν τις πρόβες τους στο 2ο Λύκειο Κέρκυρας, τηρώντας όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη μη διασπορά του ιού.

Η ΦΕΚ γιορτάζει φέτος την συμπλήρωση 180 χρόνων από την ίδρυσή της και γι’ αυτό προετοιμάζεται πυρετωδώς για μία σειρά από ξεχωριστές εκδηλώσεις.


Σύντομο Ιστορικό

H Φιλαρμονική Εταιρεία Κέρκυρας (γνωστή και ως «Παλαιά Φιλαρμονική») ιδρύθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1840 και είναι ο παλαιότερος μουσικοεκπαιδευτικός οργανισμός στην Ελλάδα. Ο αρχικός σκοπός των ιδρυτών του ήταν η δημιουργία μιας πλήρους μουσικής ακαδημίας, παρόμοιας με εκείνες της γειτονικής Ιταλίας. Με τον τρόπο αυτό επιχειρήθηκε να δοθεί βιώσιμη λύση σε ένα χρονίζον πρόβλημα, δηλαδή την απουσία μιας παιδαγωγικά πλήρους μουσικής σχολής, η οποία θα προσέφερε στους Κερκυραίους μουσική εκπαίδευση, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, ηλικίας, φύλου και γενικής παιδείας. Στο σημείο αυτό πρέπει να ειπωθεί ότι πριν το 1840 στην Κέρκυρα πρόσβαση στη μουσική εκπαίδευση είχαν είτε άτομα που μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στο οικονομικό έξοδο της πρόσληψης ενός ιδιώτη μουσικοδιδασκάλου είτε τα μέλη των άτυπων επαγγελματικών μουσικών συντεχνιών του νησιού. Ο δεύτερος ήταν και ο μόνος τρόπος μέσω του οποίου μπορούσε κανείς να αποκτήσει (ημι)επαγγελματική μουσική κατάρτιση.

Οι ιδρυτές της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κέρκυρας κατανοούσαν πλήρως τις παραπάνω αδυναμίες και -με αφορμή την άρνηση της βρετανικής διοίκησης να επιτρέψει από τον Αύγουστο του 1837 τη συμμετοχή στις θρησκευτικές τελετές του νησιού τιμητικού στρατιωτικού αγήματος και μπάντας- ξεκίνησαν την οργάνωση ενός πρότυπου μουσικού οργανισμού. Στο πλαίσιό του μπορούσε κανείς να καταρτιστεί μουσικά τόσο σε πρακτικό επίπεδο (έγχορδα και πνευστά όργανα, πιάνο, φωνητική μουσική) όσο και σε θεωρητικό (από βασικά θεωρητικά μέχρι μουσική σύνθεση και αισθητική). Όλα τα παραπάνω προσφέρονταν στους μαθητές της Φιλαρμονικής εντελώς δωρεάν από πλήρως καταρτισμένους δασκάλους. Ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας του ιδρύματος παράλληλα με το επίπεδο της εκπαίδευσης άλλαξαν τα δεδομένα της μουσικής παιδείας σε τοπικό επίπεδο.

Κατά τον 19ο αιώνα και μέχρι τα χρόνια του Μεσοπολέμου την καλλιτεχνική ηγεσία του ιδρύματος είχαν κατά καιρούς μερικές από τις σημαντικότερες μορφές της μουσικής της νεώτερης Ελλάδας, όπως για παράδειγμα ο Νικόλαος Μάντζαρος (1795-1872), ο Δομένικος Παδοβάνης (1817-1892), ο Διονύσιος Ροδοθεάτος (1849-1892), ο Δημήτριος Ανδρώνης (1866-1918) και ο Σπυρίδων Δουκάκης (1886-1974). Όλοι οι παραπάνω κατάγονταν από την Κέρκυρα και είχαν σημαντικές σπουδές στην Ιταλία ή στη Γερμανία. Πολλοί από τους μουσικούς της Φιλαρμονικής σταδιοδρόμησαν (και σταδιοδρομούν) ως συνθέτες, σολίστες, μουσικοί ορχηστρών και στρατιωτικών μουσικών σωμάτων και αρχιμουσικοί, και συνεισέφεραν με τον τρόπο τους στη διαμόρφωση της έντεχνης μουσικής στην Ελλάδα του 19ου και του 20ού αιώνα.

Παρά τις ποικίλες δραστηριότητες της Φιλαρμονικής, το λαοφιλέστερο από τα μουσικά σχήματά της παραμένει η μπάντα. Πρωτοεμφανίστηκε τον Αύγουστο του 1841 και υπήρξε εξαρχής το δημοφιλέστερο μουσικό συνολό της. Αυτή πρωτοαπέδωσε τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνο το 1864 και αυτή παιάνισε κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 τον «Ολυμπιακό Ύμνο». Αλλά και η εκπαιδευτική σημασία της μπάντας συνεχίζει να είναι σημαντική. Ακόμη και σήμερα εκατοντάδες μαθητές έρχονται σε πρώτη επαφή με τη μουσική μέσα από τη δωρεάν διδασκαλία των πνευστών και κρουστών οργάνων. Μερικοί μάλιστα ανακαλύπτουν και το μουσικό τους ταλέντο, γεγονός που τους οδηγεί να ακολουθήσουν τελικά επαγγελματική καριέρα στη μουσική. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα πρότυπα της μπάντας της Φιλαρμονικής υιοθετήθηκαν κατά καιρούς και από άλλα παρόμοια σχήματα εντός και εκτός Κέρκυρας.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 η Φιλαρμονική Εταιρεία Κέρκυρας έχει ξεκινήσει σειρά δράσεων με σκοπό τη διεύρυνση των μουσικών δραστηριοτήτων της. Εκτός από την μπάντα της, η Φιλαρμονική διατηρεί πλέον συμφωνική ορχήστρα και έχει ενεργοποιήσει πλήρως τη διδασκαλία εγχόρδων και πιάνου. Η μπαντίνα της, επίσης, προσφέρει την ευκαιρία στους εκκολαπτόμενους μουσικούς να συμμετάσχουν από μικρή ηλικία σε ένα μουσικό σύνολο. Κάθε χρόνο 100-150 νέοι μαθητές εγγράφονται στις σχολές της για να διδαχθούν δωρεάν μουσική. Επίσης, η νέα αίθουσα εκδηλώσεων φιλοξενεί μαθητικές συναυλίες και άλλες μουσικές εκδηλώσεις, ενώ από το 2009 οργανώνονται εκεί και μουσικολογικές διαλέξεις. Τέλος, τόσο το διοικητικό όσο και το μουσικό αρχείο του ιδρύματος είναι πλέον προσιτό στους ερευνητές, ενώ το Μουσείο Μουσικής της Φιλαρμονικής άνοιξε στο κοινό το 2010.

Δείτε το βίντεο από την πρόβα της Παλαιάς, το εμβατήριο «Ιόνιοι Νήσοι» σε σύνθεση του Σπύρου Προσωπάρη, αφιερωμένο στις Φιλαρμονικές των νησιών του ιονίου πελάγους.

Ο «Μαέστρος»

Σπύρος Προσωπάρης
Διευθυντής Σχολών – Αρχιμουσικός Μπάντας

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1979. Έκανε τα πρώτα του μουσικά βήματα στη Φιλαρμονική Ένωση «Καποδίστριας» με αρχιμουσικούς τους Γιώργο Περούλη και Χαρίλαο Μανιατόπουλο και δάσκαλο στα κρουστά τον Τάσο Κότση. Παράλληλα, φοίτησε στο Μουσικό Σχολείο με διευθυντές τους Κώστα Καραμούτσο και Δημήτρη Μάνδυλα και στο Ωδείο Κέρκυρας, από όπου έλαβε τα πτυχία Αρμονίας και Ενοργάνωσης – Διεύθυνσης Μπάντας (τάξη Τάσου Καζιάνη). Σε ηλικία 12 ετών δημιούργησε χορωδία στο Μαντούκι με παιδιά της περιοχής, ενώ στα 16 του χρόνια ίδρυσε το υπό τη διεύθυνσή του μουσικό σύνολο «Φιλόμουσοι Νέοι» στη Φιλαρμονική Κυνοπιαστών (αρχ/κός Γιώργος Αρκούδης). Κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Μουσική του Πολεμικού Ναυτικού (αρχ/κός Αλέξανδρος Παυλάκος) περιόδευσε σε αρκετές περιοχές της χώρας και συμμετείχε σε Φεστιβάλ Στρατιωτικών Μπαντών στην Ολλανδία και την Πολωνία. Κατά την παραμονή του στην Αθήνα σπούδασε κρουστά με τον Δημήτριο Μαρινάκη (Ωδείο Αθηνών), ανώτερα θεωρητικά με τον Γιάννη Καστρινό (Ελληνικό Ωδείο) και σύνθεση με τον Μιχάλη Τραυλό (Ωδείο «Νίκος Σκαλκώτας») κι έλαβε τα πτυχία Αντίστιξης και Φούγκας και τα διπλώματα Κρουστών και Σύνθεσης, όλα με «Άριστα» και διακρίσεις. Παράλληλα, παρακολούθησε μαθήματα και σεμινάρια διεύθυνσης ορχήστρας και μπάντας με τους Dοnato Renzetti, Lucas Vis, Leon Bly, Γιώργο Αραβίδη και Ραφαήλ Πυλαρινό. Από το 2007 έως το 2012 σπούδασε διεύθυνση ορχήστρας στην τάξη του διακεκριμένου Αρχιμουσικού Λουκά Καρυτινού στο Ωδείο Αθηνών, ενώ τον Ιούνιο του 2012 έλαβε το δίπλωμα της διεύθυνσης ορχήστρας από το «Fontys Conservatory» της Ολλανδίας με καθηγητή τον Αρχιμουσικό Arjan Tien.

Ως κρουστός υπήρξε τακτικός συνεργάτης της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ενώ συνεργάστηκε με την ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, τη Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ κ.α. Ως αρχιμουσικός εμφανίστηκε σε σημαντικούς συναυλιακούς χώρους, όπως το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, την αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, το Θέατρο Ακροπόλ και το Παλλάς Αθηνών διευθύνοντας μεταξύ άλλων τη Μαθητική Ορχήστρα του Ωδείου Αθηνών, την Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ, τη Συμφωνική Ορχήστρα και τη Big Band του Δήμου Αθηναίων, τη Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου, τη Συμφωνική Ορχήστρα του Πανεπιστήμιου «Fontys» της Ολλανδίας, την Ορχήστρα Εγχόρδων της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας, το σύνολο χάλκινων πνευστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών «Metallon», φιλαρμονικές και χορωδίες, ενώ συνεργάστηκε και ως βοηθός αρχιμουσικός με την ΚΟΑ.

Έχει συνθέσει μουσική (πάνω από 130 έργα) κυρίως για ορχήστρα πνευστών (μπάντα) και έχει ενορχηστρώσει πάνω από 885 έργα για διάφορα οργανικά και φωνητικά σχήματα, πολλά από τα οποία έχουν λάβει βραβεία και έχουν παρουσιαστεί στην Ελλάδα από το σύνολο σχεδόν των Φιλαρμονικών της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματικών σχημάτων, των μπαντών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, αλλά και στο εξωτερικό (ΗΠΑ, Καναδάς, Ρωσία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Ελβετία, Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Τσεχία, Πολωνία, Βουλγαρία, Σερβία, Μαυροβούνιο και Ν. Κορέα), ενώ προβάλλονται από διαδικτυακά, τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά μέσα.

Τον Ιούνιο του 2000 ο Δήμος Πειραιά του αναθέτει τη δημιουργία και οργάνωση της Φιλαρμονικής (η οποία ήταν ανενεργή από το 1969!). Ως αρχιμουσικός της πραγματοποίησε εκατοντάδες εμφανίσεις τόσο στην Αττική όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα με συναυλίες έργων κλασικής, κινηματογραφικής, τζαζ και ελληνικής μουσικής, ενώ συνεργάστηκε με σολίστες από την ΚΟΑ, την ΕΛΣ, την Ορχήστρα της ΕΡΤ και με καλλιτέχνες ελαφράς μουσικής.

Ο Σπύρος Προσωπάρης έχει τιμηθεί για την έως τώρα δραστηριότητά του από πνευματικούς φορείς της Αθήνας, του Πειραιά, της Πάτρας και της Κέρκυρας. Σπουδαιότερο όλων για εκείνον το έπαθλο «Σπύρος Ραθ» από το Δήμο Κερκυραίων «για την αρετή και το Κερκυραϊκό ήθος του». Ανήκει στα ιδρυτικά μέλη του Συλλόγου Αρχιμουσικών Φιλαρμονικών (ΠΑΣΥΔΑΥΦΟ-ΟΤΑ) στον όποιο διατέλεσε μέλος και αντιπρόεδρος του Δ.Σ. για 9 έτη, καθώς επίσης και στην Παγκόσμια Ομοσπονδία Συμφωνικών Μπαντών και Συνόλων (WASBE).

Έχει διδάξει κατά καιρούς σε φιλαρμονικές, ωδεία και κρατικούς φορείς σε κύκλους σεμιναρίων σχετικών με τη διεύθυνση και ενορχήστρωση, ενώ πρόσφατα οι εκδόσεις ‘’MOLENAAR EDITION’’ συμπεριέλαβαν το έργο του »Μυθόραμα» στους καταλόγους που αφορούν στην πρωτότυπη μουσική για μπάντα. Τον Ιανουάριο του 2020 κυκλοφόρησε ψηφιακός δίσκος (CD) με έργα του για ορχήστρα πνευστών από την εταιρεία »Subways Music», ερμηνευμένα από τη μπάντα της Φ.Ε.Κ.

Από τον Οκτώβριο του 2010 είναι Διευθυντής Σχολών και Αρχιμουσικός της Μπάντας της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας (1840), του αρχαιότερου μουσικοεκπαιδευτικού οργανισμού της Ελλάδας.

Στιγμές από την πρόβα της μπάντας





Τελευταία άρθρα