Οι μεγάλες πλατείες της Ζακύνθου (γράφει ο Διονύσης Βίτσος)

ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ: Η σημερινή πλατεία Αγίου Μάρκου απαντάται το 1546 με το όνομα «Φόρος[Forum] του Αγίου Μάρκου». Η πλακόστρωσή της άρχισε το 1712 με δαπάνες της Κοινότητας, δηλαδή της Βενετσιάνικης Διοίκησης, ενώ επισκευάστηκε το 1882.

Επί της Πρώτης γαλλικής κατοχής 1797 μετονομάστηκε σε Πλατεία Ελευθερίας, και στο κέντρο της κάηκε το Λίμπρο Ντ’ όρο και φυτεύτηκε το «Δέντρο της Ελευθερίας», αλλά μετά από τους Γάλλους Δημοκρατικούς απόκτησε πάλι το αρχικό της όνομα, δηλ. «Πλατεία Αγίου Μάρκου».

Με πράξη του δημοτικού συμβουλίου Ζακύνθου το 1857 ψηφίστηκε να ονομασθεί Πλατεία Ποιητού προς τιμήν του Διονυσίου Σολωμού και να αναγερθεί μνημείο εις μνήμην του. Το μνημείο ανήγειρε με δικές του δαπάνες ο αδελφός του ποιητή Δημήτριος. Επρόκειτο για την προτομή του Διονυσίου Σολωμού φιλοτεχνημένη από τον διακεκριμένο γλύπτη Λάζαρο Φυτάλη (1831-1909) από την Τήνο, τοποθετημένη κάτω από το Ρολόι της πλατείας. Εκεί εναποτέθηκαν και τα οστά του ποιητή το 1866.

Η πλατεία επί Ιταλικής Κατοχής (1941-1943) μετονομάστηκε σε Πλατεία Βίκτωρος Εμμανουήλ Βασιλέως Αυτοκράτορος. Μετά την αποχώρηση των Ιταλών μετονομάσθηκε σε Πλατεία Γεωργίου Β΄ και το 1978 Πλατεία Δημοκρατίας. πάλι Αγίου Μάρκου. Στη συνείδηση των ζακυνθινών πάντοτε ήταν η Πλατεία Αγίου Μάρκου και έτσι αποκαλείται μέχρι σήμερα, ενώ οι ενδιάμεσες ονομασίες της έχουν λησμονηθεί.

ΠΛΑΤΕΙΑ ΣΟΛΩΜΟΥ: Η μεγαλύτερη πλατεία μπροστά από το λιμάνι, η σημερινή Πλατεία Σολωμού, προήλθε από προσχώσεις με τις οποίες ενώθηκε ένα νησάκι πάνω στο οποίο υπήρχε ο ναός του Αγίου Νικολάου του Μώλου με την περιοχή της πόλης που και σήμερα αποκαλείται «Γιοφύρι». Αρχικά ονομαζόταν Στρατιωτική Πλατεία, επειδή αρχικά προοριζόταν για την Αεροπορική Άμυνα.
Δενδροφυτεύτηκε το 1843. Στη συνέχεια τοποθετήθηκε σε αυτήν ανδριάντας του Διονυσίου Σολωμού και ονομάστηκε Πλατεία Σολωμού.

Επί Δημαρχίας Α. Καρρέρ σχηματίστηκε στο μέσον της μια ωοειδής εξέδρα για να παίζει η μουσική, η οποία περιβλήθηκε από άνθη. Οι ζακυνθινοί αποκαλούσαν σατιρικά το σημείο της αυτό ως «το αυγό».

Επειδή προέκυψε από προσχώσεις δημόσιου χώρου το Κράτος απαίτησε το 1928 να μην ανήκει στο Δήμο, αλλά να περιέλθει σε αυτό.

Ο Δήμος αντιστάθηκε κι έτσι παρέμεινε Δημοτική για να φτάσει στα χρόνια μας να γράψει την …πρόσφατη γνωστή επική όσο και κωμικοτραγική δημοτική ιστορία των πολυδάπανων έργων …αερισμού της, παρότι οι δύο πλευρές της έχουν μέτωπο στη θάλασσα, και τις περισσότερες μέρες του χρόνου, όταν περνάς από την πλατεία, κρατιέσαι για να μη σε πάρει ο αέρας!

Του Διονύση Βίτσου