Η Αγία Σοφία | Γράφει ο Διονύσης Ιθακήσιος

Αναμένοντας την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Τουρκίας, κυρίως την απόφαση του Τούρκου Προέδρου, για το αν θα ξαναγίνει Τζαμί το τεράστιο μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, που είναι η Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, καταθέτουμε κάποιες σκέψεις. Πρώτο, και ουσιαστικό, είναι δεδομένο ότι πίσω απ’ όλα αυτά κρύβεται ένα πολιτικό παιχνίδι του Τούρκου Προέδρου. Τα τεράστια προβλήματα της οικονομίας στη χώρα του, που επιδεινώθηκαν με την πανδημία, πρέπει κάπως να κρυφτούν πίσω από φανταχτερές, δημοφιλείς στο «πόπολο» αποφάσεις. Δεν είναι θέματα πολιτικής, αλλά στρατηγικής, προς άγρα ψήφων. Είναι τρανή απόδειξη, του πόσο το επίπεδο δημοκρατίας στη γειτονική χώρα είναι χαμηλό και πόσο απέχει η Τουρκία από τα ευρωπαϊκά στάνταρ.
Αυτό εκμεταλλεύεται ο κ. Ερντογάν και προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος, ενόψει πρόωρων εκλογών, με δημοφιλείς αποφάσεις ιστορικής παρελθοντολογίας. Επί της ουσίας, δεν πρόκειται ποτέ το μνημείο να σταματήσει να είναι μουσείο, επισκέψιμο σε εκατομμύρια τουρίστες απ’ όλο τον κόσμο κάθε χρόνο. Αυτό θα ήταν μια περαιτέρω καταστροφή για την οικονομία της Τουρκίας, κυρίως για τον λαό της πολυπληθούς Κωνσταντινούπολης που ζει από τον τουρισμό. Απλά για τα μάτια του κόσμου και την ικανοποίηση κάποιων λαϊκιστών φανατικών, ας διαβάζεται και κανένα απόσπασμα από το Κοράνι ή η Σούρα για την άλωση της Πόλης, ας θυμόμαστε και τον Μωάμεθ τον Β’ κάπου κάπου. Η αναφορά σε αυτά και η προσπάθεια ταύτισης με την Οθωμανική περίοδο, όλο και καμιά ψήφο φέρνει. Αυτό είναι μέρος της ρητορικής Ερντογάν τα τελευταία χρόνια, κομμάτι του μεγαλοϊδεατισμού του και της Οθωμανικής φαντασίωσης του. Προεκτάσεις αυτών είναι οι γαλάζιες πατρίδες και οι παρεμβάσεις σε χώρες που ανήκαν στους Σουλτάνους. Βεβαίως είναι μια απομάκρυνση από την φιλοσοφία του Κεμάλ και του πνεύματος ίδρυσης της σύγχρονης Τουρκίας αυτό, ίσως όμως και να είναι το επιθυμητό από τον Τούρκο Πρόεδρο, στην προσπάθεια του να φτιάξει ένα άλλο προφίλ και μια άλλη ιστορία γύρω από το πρόσωπο του, μακριά από τον Κεμαλισμό.
Έχω την άποψη πως δεν πρέπει και να «πολύ τσιμπάμε» με αυτά. Σίγουρα θίγουν την ιστορική μας μνήμη, κυρίως όμως προσβάλλουν τον παγκόσμιο πολιτισμό και υποβαθμίζουν την Τουρκία σαν χώρα. Οι αντιδράσεις σε όλα τα επίπεδα παγκοσμίως υπάρχουν. Η αυστηρή παρέμβαση του Αμερικανού ΥΠΕΞ κ. Πομπέο υπήρξε. Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτά θα επηρεάσουν ιδιαίτερα την απόφαση του Τούρκου Προέδρου, αφού έχει επιλέξει να ακούει πρώτα το εσωτερικό του ακροατήριο. Όμως όλη αυτή η κατακραυγή, προστίθεται στην γενικότερη πλέον άποψη στην Δύση, ότι πολλά πράγματα δεν πηγαίνουν καλά στην Τουρκία. Ο φόβος φυσικά μην χαθεί για το ΝΑΤΟ η Τουρκία, ακόμη δημιουργεί επιφυλάξεις, μαζί με άλλους υπαρκτούς φόβους για μεταναστευτικές ανεξέλεγκτες ροές. Οι φόβοι όμως έχουν και όρια και οι αντοχές της παγκόσμιας κοινότητας, στην καταπάτηση του διεθνούς δικαίου δεν είναι απεριόριστες.
Ήδη η Γαλλία και όχι μόνον, έχει εκφράσει την άποψη ότι δεν πάει άλλο. Το ποτήρι κάπου έχει γεμίσει αν όχι ξεχειλίσει. Υπάρχει ένας ακόμη κίνδυνος ο οποίος απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, αλλά και αποφασιστικότητα από τον Δυτικό κόσμο. Εδώ φαίνεται πόσο εκτός τόπου και χρόνου είναι ο Πρόεδρος Τραμπ. Ο Ερντογάν, μέσω των ενεργειών του για τη Αγία Σοφία, απευθύνεται και σε ένα ευρύτερο μουσουλμανικό ακροατήριο σε όλο το Ισλαμικό κόσμο. Αυτό μπορεί να επηρεάσει φανατικούς ισλαμιστές και να τροφοδοτήσει την τρομοκρατία. Θέλει επομένως προσοχή και η δική μας ρητορική πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Δεν είναι εποχές ούτε για νέες σταυροφορίες, ούτε για τροφή σε έξαρση θρησκευτικών φανατισμών. Κάποιες δηλώσεις σπουδαίων θρησκευτικών παραγόντων, μπορεί να άρεσαν στα αυτιά μας, δεν ήταν όμως προς τη σωστή κατεύθυνση, ούτε ιστορικά τεκμηριωμένες.

photo: enikos.gr