Ο εξοστρακισμός και η κατάχρηση των νόμων | Γράφει ο Αριδαίος

Με αυτά και με αυτά που ακούω στις εξεταστικές επιτροπές της Βουλής μας, θυμήθηκα τους εξοστρακισμούς των Αθηναίων, αλλά και πώς αυτό το μέτρο ατόνησε, όταν έγινε κατάχρηση του, κατά των πολιτικών αντιπάλων, αργότερα επί Αλκιβιάδη. Ο οστρακισμός και το εξ αυτού αποτέλεσμα του εξοστρακισμού, ήταν ένα πολιτικό μέτρο που λάμβανε η Πολιτεία των Αθηνών, έναντι όσων θεωρούνταν επικίνδυνοι για αυτήν και πολύ περισσότερο για το ίδιο το πολίτευμα.

Το μέτρο εισήχθη από τον Κλεισθένη τον 6ο αιώνα Π.Χ. και διατηρήθηκε περίπου για έναν αιώνα. Σύμφωνα με αυτό, το άτομο που εξοστρακίζονταν έπρεπε να φύγει από την Αθήνα για δέκα ολόκληρα χρόνια. Αργότερα αυτό μειώθηκε στα πέντε και ο αποπεμφθείς από την πόλη δεν έχανε ούτε τα δικαιώματα του ούτε την περιουσία του. Ουσιαστικά ήταν κάτι σαν την σημερινή εξορία. Η απόφαση λαμβανόταν με ψηφοφορία, στην οποία συμμετείχαν όλοι οι πολίτες. Και επειδή η ψηφοφορία γινόταν πάνω σε όστρακα, έτσι προέκυψε και ο όρος εξοστρακισμός. Έπρεπε δε τουλάχιστον 6.000 πολίτες να γράψουν πάνω στα όστρακα και τα περισσότερα να φέρουν το όνομα του υπό εξοστρακισμό. Την νομοθεσία αυτή αντέγραψαν και άλλες πόλεις που ευρίσκοντο υπό την επιρροή των Αθηνών, Άργος- Μίλητος, Συρακούσες.

Βεβαίως όπως συμβαίνει πάντα στην πολιτική, έτσι και τότε, έγινε κατάχρηση του μέτρου, με ευθύνη και των πολιτών, που τους παρέσυραν ρήτορες και δημαγωγοί. Έτσι αντί να βοηθήσει την Δημοκρατία και την αποφυγή τυραννίδας, χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον κατά των πολιτικών αντιπάλων. Στο τέλος και μετά έναν αιώνα χρήσης, όταν ο Αλκιβιάδης συμμάχησε με τον Νικία για να διώξουν έναν μέτριας αξίας πολιτικό, αλλά αντίπαλο τους τον Υπέρβολο στα 417π.χ., με δόλια μέσα, το μέτρο έπεσε σε αχρηστία και τελικώς καταργήθηκε.

Ένας πανάξιος άνθρωπος και ικανός Αθηναίος στρατηγός ο Αλκιβιάδης, μαθητής του Σωκράτη, ο οποίος Σωκράτης και τον έσωσε στη μάχη της Ποτίδαιας, έμελλε να μπλέξει το όνομά του με την αιτία κατάργησης του εξοστρακισμού. Ο ίδιος δε, μάλλον φιλόδοξος και όχι τόσο πιστός στην πατρίδα του τελικά, υπηρέτησε τους πάντες. Πρώτα τους Σπαρτιάτες και κατόπιν μέχρι και τους Πέρσες… Οι Αθηναίοι, στην ανάγκη τους, του τα συγχώρησαν, τον αμνήστευσαν και ξαναγύρισε Αρχηγός τους, μέχρι που ξαναέφυγε, μετά από μια ήττα των Αθηναίων στη Σάμο, για να πεθάνει τελικά στην Φρυγία εξόριστος.

Η ιστορία διδάσκει πολλά και η κατάχρηση της δεν οδηγεί σε θετικά αποτελέσματα για τους πολίτες. Μια κατάχρηση εξουσίας και διωγμού πολιτικών αντιπάλων, οσμίζομαι ότι πήγε να οργανωθεί από τους προηγούμενους και τώρα οι σημερινοί ετοιμάζουν αντεκδίκηση. Τα δε σούρτα φέρτα των πολιτικών από κόμμα σε κόμμα, ποτέ δεν σταμάτησαν στη χώρα μας. Ευτυχώς μένουν εντός και όχι σε εξωτερικούς αντιπάλους όπως τότε. Κακά μαντάτα αυτά. Κακά αποτελέσματα είχαν και τότε για την Αθήνα με τις ήττες στους Πελοποννησιακούς πολέμους.