H ποίηση της πανδημίας του Παναγιώτη Καποδίστρια στα αραβικά

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας, πολυγραφότατος συγγραφεύς και δόκιμος ποιητής, αυτόν τον καιρό μας δίνει την «ποίηση της πανδημίας».

Στο προσωπικό του ιστολόγιο «Στον ίσκιο στου Ήσκιου» δημοσιεύει ποιήματα που γράφει αυτές τις δύσκολες μέρες για την ανθρωπότητα, με τον γενικό τίτλο: «Ποίηση σε καιρό Λοιμού», λόγω ακριβώς της πανδημίας του κορωνοϊού.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η απήχηση αυτών των ποιημάτων είναι από την αρχή διεθνής.

Ο βενετσιάνος εικαστικός Marco Nereo Rotelli οπτικοποίησε έναν στίχο (Μαζί σου πολεμάμε του λυγμού τους ελιγμούς) από το ποίημα «Μύρτιδος ανάπλασις», που εμπνέεται από τον Λοιμό των Αθηνών, κατά το δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου, το 430 π.Χ.

Ένα άλλο ποίημά του για τον ιταλό ιερέα DON GIUSEPPE, που λέγεται πως προσβλήθηκε από τον κορωνοϊό και έδωσε τον αναπνευστήρα του στον διπλανό ασθενή για να ζήσει εκείνος – ενώ ο ιερέας πέθανε – μεταφράστηκε ήδη στα βουλγαρικά και στα γερμανικά.

Σήμερα, Τρίτη 28 Απριλίου 2020, η ευρείας κυκλοφορίας εφημερίδα του Αραβικού κόσμου Al-Araby Al-Jadeed δημοσιεύει τα ποιήματα Μπαλκόνια, Αγάλματα, Ecce Homo, σε μετάφραση στα αραβικά του Λιβανέζου φιλολόγου, θεολόγου και μεταφραστή Roni Bou Saba.

Στην ιστοσελίδα της εφημερίδας δημοσιεύονται ακόμα τα ποιήματα: «Ακάθιστη Μάνα, ii» και «Προσκαρτερώντας».

Είναι η δεύτερη φορά που η μεγάλη αραβική εφημερίδα δημοσιεύει ποίηση του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, σε μετάφραση του Roni Bou Saba.

Η πρώτη ήταν στις 5 Δεκεμβρίου 2017, όταν δημοσιεύτηκαν τα ποιήματα «Εκ προθέσεως» (από την συλλογή «Έσχατος φίλος») και «6.6.66» (από την βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών ποιητική συλλογή «Της αγάπης μέγας χορηγός»).

Ο μεταφραστής Roni Bou Saba, δεινός γνώστης της νέας ελληνικής, έχει μεταφράσει στα αραβικά πολλούς έλληνες ποιητές και έχει καταστεί πρεσβευτής, θα λέγαμε, της ελληνικής ποίησης στον αραβικό κόσμο.

Έχει, επίσης, παρουσιάσει ποιήματα του π. Π. Καποδίστρια και στο Ινστιτούτο Γκαίτε στην Αθήνα (11-1-2018), στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Ιερατική Ποίηση» του Καλλιτεχνικού Συνόλου «Πολύτροπον».

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Ποίηση σε καιρό Λοιμού, του Π. Καποδίστρια, περιλαμβάνει 40+1 ποιήματα – καθόλου τυχαία – καθώς η λέξη καραντίνα προέρχεται από την ενετική παραλλαγή της ιταλικής φράσης quaranta giorni (σαράντα μέρες). Οι σαράντα μέρες αναφέρονται στην υποχρεωτική περίοδο απομόνωσης των πλοίων και του πληρώματος, κατά την επιδημία της Μαύρης πανώλης.

Επομένως, ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας γράφει την ποίηση της πανδημίας «εν θερμώ» και αυτή μεταφράζεται πάραυτα και γίνεται υπόθεση διεθνής. Νομίζω ότι πρόκειται για μοναδικό ποιητικό φαινόμενο των ημερών μας.

Ο ποιητής Σαράντης Αντίοχος, από την Μαδρίτη της πανδημίας, έγραψε πρόσφατα κάτι πολύ εύστοχο για την ποίηση του Π. Καποδίστρια:

«Poeta Doctus o π. Παναγιώτης Καποδίστριας είναι δημιουργός μιας ποίησης λόγιας, αποφθεγματικής και πάνω απ’ όλα ιερατικής, καθαρής από ευσεβιστικά και απολογητικά κηρύγματα, μέσα στο πνεύμα του Χριστιανικού Ανθρωπισμού και του Οικουμενισμού, που αγγίζει και τον μη θρησκευόμενο. Ποιήματα που φέρουν επίσης τη σφραγίδα της ιθαγένειας, με αναφορές σε μνήμες και “σιωπηλούς καημούς” του Ελληνισμού.»

ΜΠΑΛΚΟΝΙΑ

Τον ρεαλισμό
των ειδήσεων μισώ
τα ραγίσματα
φωνής απελπισμένης
πουλιών σ’ αδιέξοδο.

Απ’ τα μπαλκόνια
κρέμονται χελιδόνια
οι μουσικές μας
και πηγαινοέρχονται
οι σκιές αμάραντες.

شرفات

واقعيّة
الأخبار أكرهها
تصدّعات
صوت يائس
صوت عصافير في مأزق.

من الشرفات
تتدلّى كالسنونوات
موسيقانا
تروح وتجيء
الظلال ولا تَذْوي.

(25.3.2020)

ΑΓΑΛΜΑΤΑ

Ακινητοποιούνται
ασθενή τ’ αγάλματα
μες στο μουσείο.
Τους απαγορεύονται
οι μυστικές συμπτύξεις

τα θερμομετρούν
και δηλοί ο πυρετός
διαιώνιση
παθών κατεσταλμένων
και πόθο σαρκοφάγο.

تماثيل

تُجَمَّدُ
التماثيل واهنة
في المُتحَف.
تُمنَع عليها
انثناءات سرّيّة

يقيسون حرارتها
فتُظهِرُ الحمّى
أبديّةَ
الأهواء المكتومة
وشوق يأكل الأحشاء.

(24.3.2020)

ECCE HOMO

Με νεραντζάνθια
και κοκοράκια στολί-
ζω τη δόξα σου
να ‘σαι ωραίος όταν
κραυγάσουν: Ecce Homo!

Αν σου φορέσω
σπάργανα εντατικής
θα σε γνωρίσουν;
Έστω και με τη μάσκα
δεν αλλάζει το Βλέμμα.

Ecce Homo

بزهر النارنج والبلانتاجو
أزيّن مجدك
فتكون جميلاً حين
يهتفون: Ecce Homo!

إن ألبستُك
أقماط غرف العناية
فهل سيعرفونك؟
وإن بكمّامة
لا تتبدّل النظرة.

(15.4.2020)

ΠΡΟΣΚΑΡΤΕΡΩΝΤΑΣ

Ήρεμα χτυπά
τα χωριά μας πυρετός
τα καταφλέγει
πόλεις μεγαλόδοξες
καίνε τους πεθαμένους.

Ούτε αγκαλιά
τώρα, μήτε κανάκια-
προσκαρτερώντας
στη σπηλιά του ο καθείς
ποιος θα ξαναγελάσει.

إنتظار

تصيبُ الحمّى
قرانا بهدوء
تلهبها
والمدُن المجيدة
تحرق موتاها.

لا ضمّة
الآن، ولا تغنيج-
الكلّ في كَهفِه
ينتظر مَن سيضحك من جديد.

(31.3.2020)

ΑΚΑΘΙΣΤΗ ΜΑΝΑ, ii

Συ, που γνώρισες
δριμεία τη ρομφαία
στα σωθικά σου
απάλλαξε απ’ τον ζόφο
το βλέμμα των νοσούντων
σκέπε μανούλες
τις παραλοϊσμένες
με χάδι φωτός
καλοδέχου στο Εκεί
όσους πεθαίνουν μόνοι.

الأمّ الواقفة

أنتِ، يا مَن خبرتِ
قسوة السيف في حشاك
أَعتِقي من الظَلمة
أبصار المرضى

أُستُري الأمّهات
الهاذيات
بلمسة نور
واستقبلي هناك
مَن يَقضون وحدهم.

(2.4.2020)