Που θα βρεθεί η Ζάκυνθος . Τα τρία σενάρια

Παρακολουθώντας μια οθόνη περιμένουμε τους λυτρωτές μας

Στα 1920, ο κόσμος, η χώρα μας και το νησί μας, δοκιμαζόταν.
Οπως δοκιμάστηκε και για τα επόμενα 60 χρόνια.. με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους.
Η ιστορία όχι μόνο επαναλαμβάνεται αλλά γράφεται κιόλας.
Στα 2020 οι κοινωνίες μας έγιναν διαφορετικές, όλα έγιναν οριζόντια και όλοι εμείς γίναμε “ειδικοί” και “επαγγελματίες” με ένα googlarisma.
Εκείνο που μας κάνει να νοιώθουμε παντοδύναμοι, είναι η άμεση πρόσβαση στην πληροφορία και τη γνώση και η ευκολία μας να την κλέβουμε και να την μεταδίδουμε ακόμη κι αν είναι fake.
Όλα όμως έχουν γίνει με ένα αντάλλαγμα. Δεν μπορούμε να θέλουμε να είμαστε ή να το παίζουμε ειδικοί και παράλληλα να διαμαρτυρόμαστε για την καταστρατήγηση της ιδιωτικότητάς μας.

Τι είναι ανασφαλές και τι αβέβαιο;

Οι ώρες είναι περίεργες και οι ανασφάλειες μεγάλες.
Πριν από μόλις εξήντα – εβδομήντα – ογδόντα χρόνια, οι άνθρωποι άντεχαν τις αρρώστιες, την πείνα, την αβεβαιότητα, ακόμη και την εξοικείωση με τον θάνατο.
Σήμερα ο άνθρωπος και η συμμετοχή του στις σύγχρονες κοινωνίες είναι εντελώς διαφορετική. Στην συντριπτική πλειοψηφία μας, φαγητό και ενίοτε ένα κουτάκι αντικαταθλιπτικά φθάνουν για να νοιώθουμε κανονικοί.
Τα εικονικά δεδομένα, οδηγούν σε εικονικές πραγματικότητες.
Όταν, ξαφνικά, εμφανιστεί ο ρεαλισμός, εκείνο που εισπράττουμε είναι ένας απίστευτος πανικός, ο οποίος μας αναγκάζει σε θεατές εξελίξεων. Δεν συμμετέχουμε, απλά παρακολουθούμε και φλύαρα κρίνουμε. Γιατί “κάτι” μας στέρησε την “κανονικότητά μας”.
Και η αβεβαιότητα δεν δημιουργεί ευκαιρίες ή συνθήκες αλλαγών αλλά μας βυθίζει στις αγκάλες “των διασωστών μας”.
Όλοι παρατηρούμε τις εξελίξεις από την οθόνη και περιμένουμε οι κυβερνήσεις – και όσοι ελέγχουν τα νήματα του πλανήτη – να μας μιλήσουν για τις λύσεις και την επόμενη μέρα.

Η επόμενη μέρα
Η μετά κορωνοϊού εποχή, σίγουρα θα εμπεριέχει σημαντικές αλλαγές σε συνήθειες, χρήση τεχνολογίας, ομαδοποιήσεις, καταναλώσεις, κρατικούς αυταρχισμούς, εξαρτητοποιήσεις, κανόνες πειθαρχίας και ατομικής ελευθερίας.
Δεν μπήκαμε στη φυλακή. Κλειστήκαμε σπίτι μας. Μας το έχουν επιβάλλει.
Οχι γιατί οι Έλληνες πειθαρχούμε (αυτό είναι ανέκδοτο με τον Τοτό) αλλά γιατί ΦΟΒΟΜΑΣΤΕ. Και ο φόβος πάντα φυλάει τα έρμα!
Προς το παρόν παραμένουμε θεατές μέσα από οθόνες, της τηλεόρασης, των υπολογιστών και των κινητών μας τηλεφώνων.

Η Ζάκυνθος θα τα καταφέρει;
Οι “μονοκαλλιέργειες”, από δημιουργίας της ανθρωπότητας, πάντα εμπεριείχαν ρίσκα και προβλήματα. Σήμερα η χώρα μας και ειδικότερα τα νησιά μας φλερτάρουν με την “πιθανή” μερική ή ολική τουριστική καταστροφή. Και τα χέρια μας είναι δεμένα.
Μπορεί να μάθαμε την “ανοσία της αγέλης” από τον κορωνοϊό, όμως, ανέκαθεν υπάρχει και η άλλη “παραγωγική ανοσία” που η αγέλη τρέχει σε μια κατεύθυνση χωρίς να βλέπει ούτε δεξιά ούτε αριστερά…
Ο τουρισμός, μας έδωσε και μας δίνει χρήματα, δημιούργησε οικονομικές συνθήκες ευμάρειας και είναι μια πολύ εύκολη μαζική λύση.
Είναι μια μονοκαλλιέργεια που χρόνια την αρμέγουμε σαν αγελάδα, αφού ουσιαστικά δεν έχουμε δημιουργήσει σοβαρές υποδομές, δεν έχουμε αυτοδιοικήσεις να σχεδιάζουν και να χτίσουν, ούτε ομάδες ανθρώπων που θα σκεφτούν το μέλλον. Δεν έχουμε λιμάνι, μαρίνα, οδικό δίκτυο, νερό να πλυθούμε και να πιούμε, καθαριότητα, ασφάλεια στα σπίτια μας, πεζοδρομήσεις, στελεχωμένες δομές υγείας, κανονιστικές αποφάσεις που να λειτουργούν, πάρκα αναψυχής, αθλητικές δομές, σοβαρή παιδεία, πολιτισμικές δράσεις επιπέδου, συντηρημένα ιστορικά μνημεία, ετήσιους θεσμούς παγκόσμιας διάστασης… Και δεν υπάρχει σεβασμός πουθενά και σε κανέναν.
Σήμερα η Ζάκυνθος είναι ένας τουριστικός τόπος δύο ταχυτήτων.
Από την μία η φυσική ομορφιά, (θάλασσα, ήλιος, ανάγλυφο, κλίμα, ναυάγιο, ιστορία, παράδοση κλπ) και από την άλλη οι υπηρεσίες και οι δομές που ατομικά έχουν “χτίσει” οι ιδιώτες ή οι εργαζόμενοι.
Η Ζάκυνθος ζει από τον τουρισμό, αλλά, εκτός από το Ναυάγιο, μερικά αξιοθέατα που έχουν φτιαχτεί από τους προγόνους μας και ένα σύγχρονο αεροδρόμιο (ήδη ανήκει σε ιδιώτες) ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΙΠΟΤΑ να επιδείξει ή να τοποθετήσει στο τραπέζι του παγκόσμιου τουρισμού. ΔΕΝ ΕΧΕΙ ούτε “μια σωστή δέστρα στο λιμάνι της”. Δεν έχει καν καθαρές δημόσιες τουαλέτες στην κεντρική πλατεία της.
Εχουμε παίξει και τα ρέστα μας στον τουρισμό, χωρίς να επενδύουμε (σαν νησί και όχι σαν ιδιώτες) στον τουρισμό.

Τα τρία σενάρια

Οσο περνάνε οι μέρες του #ΜένουμεΣπίτι, τόσο τα σύννεφα της οικονομίας θα γίνονται πιο βαριά.

Το πρώτο σενάριο έχει να κάνει με την περίπτωση που η χώρα μας και η Ευρώπη, θα βγει σιγά σιγά από την επιδημία στα μέσα του Μαΐου.
Αυτό σημαίνει ότι ο ιός θα υπάρχει, αλλά θα μπορούμε να τον πολεμήσουμε. Η όποια κανονικότητα επέλθει στους δρόμους και στις δουλειές μας, δεν σημαίνει ότι θα διορθώσει την οικονομία μας. Μένουμε ή δεν μένουμε σπίτι, η οικονομία του νησιού θα τελεί υπό σοβαρή συρρίκνωση.
Εφόσον ξεκινήσουν οι ευρωπαϊκές πτήσεις, από τον Ιούλιο και μετά, ο τουρισμός θα δείξει αν αποτελεί ανθρώπινη ανάγκη ή είναι μια πλασματική καπιταλιστική μόδα.
Σε αυτή την περίπτωση, η περιβόητη κανονικότητα θα αρχίσει να κερδίζει χαμένο έδαφος και η ζημιά θα είναι “σχετικά μικρή”.
Οι κρατικές παρεμβάσεις θα επουλώσουν πληγές και οι επόμενοι μήνες θα συμβάλλουν στον έλεγχο της ανεργίας, της αξιοπρέπειας και της δυνατότητας αποπληρωμών των όσων αναστολών έχουν νομοθετηθεί. Διότι για αναστολές μιλάμε. Το κράτος και οι τράπεζες θα εισπράξουν με καθυστέρηση. Ολοι θα έχουμε χάσει. Το κράτος και οι τράπεζες ποτέ.

Οι κυβερνητικές παρεμβάσεις θα έχουν πιάσει τόπο και ο λαός θα τις επιβραβεύσει.

Το δεύτερο σενάριο, έχει να κάνει με την περίπτωση που θα ξαναβγούμε στην κανονικότητα στα τέλη του Ιουνίου ή τον Ιούλιο…
Αυτό σημαίνει ότι, μπορεί να έχουμε πολεμήσει αρκετά τον ιό, αλλά μόνο ένα ισχυρό (ταμειακά και τραπεζικά) κράτος θα μπορέσει να κρατήσει την απίστευτη ανεργία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια του ενεργού πληθυσμού και των συνταξιούχων.
Πολλές δουλειές δεν θα ξανανοίξουν για να μην απαιτήσει το κράτος τις αναστολές… και οι τράπεζες τα δάνειά τους.
Πολλά θα αλλάξουν γύρω μας και πολύ γρήγορα.
Οι παγκόσμιοι διακινητές του τουρισμού θα μας μεταφέρουν την εικόνα της τουριστικής μονοκαλλιέργειας για να αποφασίσουμε τι σώζεται και τι όχι.
Εδώ θα καταλάβουμε ξεκάθαρα πως η καραντίνα δεν μετράει, από την στιγμή που η παγκοσμιοποιημένη παραγωγή και ο τουρισμός, έφεραν τον ιό μέσα σε 45 μέρες στην καρδιά της Ευρώπης.
Ο τουρισμός θα μεταφέρει πάντα ιούς και τα ρίσκα είναι μπροστά μας.
Οταν η νοημοσύνη μας, θέλει να “λιντσάρει” συνανθρώπους μας, που κόλλησαν σε ένα ταξίδι στους Αγίους τόπους, τι λέτε να γίνει για όσους ανοίξουν ξενοδοχεία και δέχονται Άγγλους, Γερμανούς και Ολλανδούς σε λίγους μήνες;;;

– Εδώ οι κυβερνητικές αποφάσεις και παρεμβάσεις θα δοκιμαστούν σκληρά. Θα νικήσουν τα ΜΜΕ.

Το τρίτο σενάριο, έχει να κάνει με ένα συνεχιζόμενο εφιάλτη που λέγεται κορωνοϊός.
Αν η εξάπλωσή του δεν έχει επιστημονικά ελεγχθεί, τότε ο τουρισμός έχει τελειώσει για το 2020 με πολύ αβεβαιότητα και για το 2021.
Εφόσον χαθεί οριστικά η καλοκαιρινή σεζόν του 2020, το νησί μας θα έχει να αντιμετωπίσει τον χειμώνα του 2020 – 2021 χωρίς να έχει το κατάλληλο “καλοκαιρινό μαξιλάρι”.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά:
Διαστρωματωμένα οι τουριστικές επιχειρήσεις δεν θα ανοίξουν ποτέ για φέτος.
Το κράτος ουκ αν λάβει παρά του μη έχοντος.
Οι τράπεζες ή θα κρατήσουν τους πιστωτές τους ή θα τους δημεύσουν “άχρηστες” περιουσίες.
Οι ιδιοκτήτες ή θα φάνε από τα έτοιμα ή θα βρουν άλλες λύσεις επιβίωσης,
Οι εργαζόμενοι θα πληρώσουν την κρίση. Θα είναι οι μεγάλοι χαμένοι, εφόσον το κράτος δεν μπορέσει να τους κρατήσει σε ταμεία ανεργίας ή με έκτακτες ενισχύσεις.
Ο εργατικός κορμός θα αναγκαστεί σε μετανάστευση επιβίωσης διότι το νησί δεν έχει ΚΑΜΙΑ άλλη παραγωγή.
Εκατοντάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις που εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα από την τουριστική οικονομία και ευμάρεια, θα κλείσουν ή θα αναγκαστούν σε συντήρηση με την αυτοαπασχόληση των ιδιοκτητών τους.
Το διαδικτυακό εμπόριο ανθισε κάθετα τις μέρες του #ΜένουμεΣπίτι και εκείνοι που δεν ήξεραν έμαθαν να ψωνίζουν από κάθε σημείο του κόσμου.
Κάποιες εμπορικές επιχειρήσεις που ανήκουν στην τροφική αλυσίδα ή στο κομμάτι της υγείας θα κλείσουν. Η αγοραστική δύναμη θα συρρικνωθεί κάθετα και το νησί δεν θα αντέξει δεκάδες υπερμάρκετ με πρωταγωνιστές πολυεθνικών συμφερόντων.
Το στοίχημα είναι αν όλο αυτό θα δημιουργηθεί μόνο για δώδεκα μήνες (από τώρα) ή θα δημιουργήσει νέα δεδομένα στις πραγματικές ανάγκες, στην στροφή της πρωτογενούς παραγωγής, στην μερική απαγόρευση εισαγωγών στην τροφική αλυσίδα ώστε να δημιουργηθεί η ανάγκη εσωτερικής παραγωγής κλπ κλπ.
Τα νέα δεδομένα θα δημιουργήσουν αλλαγές στην τουριστική συνήθεια όπως την ξέρουμε σήμερα; Τα κόστη και τα έσοδα θα είναι ίδια; Το 2021 τι κανόνες θα παίξουν; Θα κινδυνεύσει ο ευρωπαϊκός νότος; Θα αντέξουν τα δημοσιονομικά μας; Θα επανέλθουμε σε νομισματοκοπεία ή θα μας σώσει η ΕΚΤ;

– Σε αυτή την περίπτωση οι ενεργές κυβερνήσεις “θα εξαφανιστούν” ακόμη και σαν κόμματα.

Ξέρουμε να βρούμε το δρόμο μας ή περιμένουμε να μας λυτρώσουν;

Το ζητούμενο δεν είναι να επανέλθουμε στην “κανονικότητα” αλλά να δούμε καθαρά πως διαμορφώνεται αυτή η κανονικότητα στον υπόλοιπο 21ο αιώνα.
Ποιος είναι ο ρόλος του νησιού μας;
Τι θέλουμε να κρύψουμε και τι να διορθώσουμε.
Να αποφασίσουμε γιατί ψηφίζουμε Δημάρχους, περιφερειάρχες και βουλευτές.
Τι χρειάζεται το νησί για να θωρακίσει την οικονομία τους ακόμη και αν προέρχεται από τον τουρισμό.
Εδώ θα είμαστε… και θα διαπιστώσουμε ποιοι θα είναι οι λόγοι που θα επαναφέρουν άμεσα την τουριστική οικονομία.
Αν καταφέρει για άλλη μια φορά να νικήσει ο ήλιος και η θάλασσα, τότε οι τιμές θα πέσουν κάθετα….
Αν νικήσει ο συνδυασμός φυσικών αρετών και έργων υποδομής που χαρακτηρίζουν μοναδικά μια πόλη και ένα νησί, τότε σε λίγους μήνες θα έχουμε “αναστηθεί”.

Πολύ φοβάμαι πως ανήκουμε στην πρώτη περίπτωση και πρέπει να ξέρουμε ότι “βγαίνοντας από το σπίτι” χωρίς σκυλάκι, δεν θα μπορούμε να πάμε ούτε για καφέ… αλλά για μια ποδαράτη μέχρι το Πόρτο (χωρίς σουβλάκι και σινεμά), αλα παλαιά!

Απρίλιος 2020
Σπ. Καμπιώτης