Η πανδημία της κρίσης και η κρίση της πανδημίας | Γράφει ο Ηλίας Μακρής

«…Οι κανόνες της οικονομίας της αγοράς πρέπει να αλλάξουν. Θα ήταν απαραίτητο να υπάρχουν κανόνες που θα σπάσουν τα μονοπώλια, θα αποτρέπουν τις ανισορροπίες μεταξύ εργαζομένων και γιγάντων της αγοράς, θα ήταν αναγκαία η συλλογική δράση, αρχής γενομένης από την κυβέρνηση και την κοινωνική προστασία. Όλα αυτά έχουν να κάνουν με την κατάσταση έκτακτης ανάγκης του Covid-19. Αντιμέτωποι με μια τέτοια κρίση, όλοι προσβλέπουμε στις εθνικές κυβερνήσεις και όχι στην αγορά…»
Joseph Stiglitz, 2020

Με αφορμή τον κορωνοϊό η κυβέρνηση επιστρέφει (και σωστά), στις «πατροπαράδοτες αξίες», δηλαδή, στις δημόσιες δομές (έκκληση του υπουργού για αιτήσεις γιατρών για διορισμό στο ΕΣΥ) και μάλιστα προβληματίζεται (επίσης, στη σωστή κατεύθυνση), για πιθανή «επιστράτευση» ιδιωτικών ΜΕΘ.
Αγαπητοί φίλοι σε καταστάσεις μεγάλων κρίσεων αυτός που πάντα «καθαρίζει» είναι ο Δημόσιος τομέας: Στην κρίση του 2008 στις ΗΠΑ έχουμε κρατικοποίηση κολοσσών με εξαγορές, ώστε να μην καταρρεύσει το σύστημα. Το ίδιο ακριβώς έγινε στην Αγγλία, αλλά και αλλού. Η πανδημία είναι και αυτή μια κρίση που ενώ δεν είναι οικονομική, τελικά, θα αφήσει αρνητικό οικονομικό αποτύπωμα και μάλιστα πολύ άσχημο. Η ρεαλιστική αντιμετώπισή της απαιτεί την μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των δημόσιων δομών. Σε αυτό ακριβώς το σημείο θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι αυτό που ονομάσαμε “κράτος πρόνοια” στην μεταπολεμική Ευρώπη και το οποίο ταυτίστηκε με την αναπτυξιακή της έκρηξη, δεν ήταν παρά η πιο σοβαρή επένδυση που έκαναν τότε οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στις αγορές τους. Πραγματικά, αν δεν υπάρχουν στρατηγικού χαρακτήρα επιχειρήσεις υπό τον έλεγχο του Δημοσίου (π.χ. ενέργεια, νερό), αν δεν υπάρχει εθνικό σύστημα υγείας και παιδείας και αν όλα αυτά αποτελέσουν αντικείμενο ιδιωτικής δραστηριότητας, τότε το εισόδημα εξανεμίζεται ή έχουμε σκληρές αποταμιεύσεις προκειμένου να μπορεί ο κάθε εργαζόμενος να καλύψει μόνο τις βασικές ανάγκες επιβίωσης, ενώ η κατανάλωση, από την οποία ζωογονείται η ντόπια επιχειρηματικότητα, ασθμαίνει, πόσο μάλλον οι επενδύσεις στην αγορά. Αντίστοιχα, το ίδιο ισχύει και με τις εργασιακές σχέσεις. Η καλοπληρωμένη και σταθερής προοπτικής εργασία ευνοεί την πραγματική οικονομία, επειδή δίνει περισσότερους και πολύ καλύτερους καταναλωτές, ακόμη και μικροεπενδυτές, αντίθετα από την χαμηλόμισθη και επισφαλή εργασία.
Συνεπώς, η νεοφιλελεύθερη ιδεοληψία το μόνο σίγουρο αποτέλεσμα που έχει είναι η ύφεση, η οποία αποκτά πλέον τραγικές διαστάσεις σε περιπτώσεις όπως τώρα με την πανδημία… Είναι ευκαιρία, λοιπόν, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και ο νομπελίστας οικονομολόγος Joseph Stiglitz, να πάρουμε τα μαθήματά μας, τόσο από την οικονομική κρίση, όσο και από την πανδημία. Ίσως, σε αυτή τουλάχιστον τη συγκυρία, να αποτελεί επιταγή η επιστροφή στις φιλελεύθερες αξίες της μεταπολεμικής Ευρώπης, τόσο στο οικονομικό, όσο και στο κοινωνικό επίπεδο.

Ο Ηλίας Μακρής είναι μέλος του ΣΥΡΙΖΑ Ζακύνθου

photo: newsbeast.gr



Τελευταία άρθρα