Η επέτειος του Πολυτεχνείου: Μύθοι και πραγματικότητες

Ο εορτασμός του Πολυτεχνείου φέρνει κάθε χρόνο στο προσκήνιο αντιπαραθέσεις και διαφωνίες κομμάτων πρωταγωνιστών της εποχής και πολλών άλλων πάνω στα γεγονότα και κυρίως στον τρόπο που αυτή η επέτειος γιορτάζεται μέχρι σήμερα. Είναι τουλάχιστον οξύμωρο για να μην πω άλλη λέξη, όλο τον χρόνο, όλα τα χρόνια, όλες οι κυβερνήσεις στη χώρα μας να συνεργάζονται με τις ΗΠΑ και να τις ευχαριστούν κιόλας, από την άλλη δε οι νεολαίες τους μια φορά το χρόνο να κάνουν πορεία μέχρι την εκεί Πρεσβεία, λες και αυτές μόνον φταίνε για όλα τα κακά του τόπου, τις αδυναμίες του δημοκρατικού μας πολιτεύματος και κυρίως τις δικτατορικές διακοπές κοινοβουλευτισμού. Ας ξεκινήσουμε από τις δικές μας αδυναμίες ως λαός και μετά πάμε και σε ευθύνες των άλλων. Θα μπορούσε φυσικά να γίνεται αναφορά στις τεράστιες ευθύνες της υπερδύναμης, κυρίως για τη στάση της στο έγκλημα της Κύπρου, όμως η επέτειος του Πολυτεχνείου θα έπρεπε να προσφερθεί ως μέσο λαϊκής πίεσης προς όλο το πολιτικό σύστημα για εμβάθυνση της Δημοκρατίας, βελτίωση της Παιδείας και της ποιότητας ζωής. Άλλωστε αυτό ήταν και το κυρίαρχο σύνθημα των φοιτητών «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία». Φυσικά και έξω από το ΝΑΤΟ και έξω οι ΗΠΑ, αλλά όπως είπαμε, αυτά πλέον τα βλέπουμε με άλλο μάτι, γιατί τα άλλαξε και η ζωή και οι γεωπολιτικές καταστάσεις. Η εξέγερση του Νοέμβρη του ‘73 είχε ένα σημαντικό χαρακτηριστικό, ήταν κυρίως αυθόρμητη και πολύ λίγο καθοδηγούμενη από τα παραδοσιακά κόμματα, κυρίως της αριστεράς, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Ήταν αργοπορημένο γέννημα του Μάη του ‘68 και των πολλών άλλων φοιτητικών κινημάτων σε Ευρώπη και Αμερική, κατά του πολέμου στο Βιετνάμ και υπέρ της ειρήνης. Η δικτατορία τότε έκανε μια στροφή με την κυβέρνηση Μαρκεζίνη και οι πολιτικοί μετρούσαν τις αλλαγές για να το τοποθετήσουν επί του εγχειρήματος, παρά ήταν έτοιμοι για εξεγέρσεις. Επομένως ο φοιτητικός ξεσηκωμός μάλλον τους αιφνιδίασε. Τώρα βέβαια όλοι υμνούν και τιμούν και δικαίως, όμως η ιστορική αλήθεια υφίσταται και ενδεχομένως είναι και η αιτία των στρεβλώσεων του εορτασμού. Σημασία πλέον έχει αυτή η επέτειος να γίνεται αφορμή αναστοχασμού και αξιοποίησης από την νεολαία μας κυρίως για διεκδικήσεις και αγώνες προς το καλύτερο της πατρίδας μας και όχι αφορμή για βανδαλισμούς φθορές περιουσιών και κλεφτοπόλεμου με την αστυνομία. Χορτάσαμε από τέτοια και δεν πάει άλλο. Αυτά αμαυρώνουν τον εορτασμό και μεγεθύνουν την ιστορική στρέβλωση. Ας αφήσουμε την ιστορία ήσυχη από πολιτικές παρεμβολές και ας κοιτάξουμε μπροστά με αγωνιστικότητα, πάθος αλλά και σύγχρονες βλέψεις και προοπτικές κυρίως για τους νέους. Ως τελευταίο παραθέτω κάτι που δεν το γνώριζα και προστίθεται στα κακά της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Καταδεικνύει δε και τις πολιτικές αντιφάσεις του σήμερα. Το παραθέτω αυτούσιο με την ταυτότητα του ηλεκτρονικού-ενημερωτικού μέσου από το οποίο το αλίευσα, αλλά και το όνομα του συντάκτη.

«Η Χούντα των Συνταγματαρχών ήταν η πρώτη που τόλμησε το μακρινό 1968 την απαγόρευση λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων. Τις συνέπειες εκείνης της τραγικής απόφασης βιώνει η χώρα μέχρι σήμερα και θα συνεχίσει να βιώνει για πολλά ακόμη χρόνια καθώς η προηγούμενη κυβέρνηση φρόντισε να μην προχωρήσει στην αναθεώρηση του άρθρου εκείνου του Συντάγματος, με αποκλειστικό σκοπό να εμποδίσει θεσμικά την ίδρυση τους. Οι σημερινοί πολέμιοι ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων είτε αγνοούν –οι περισσότεροι- είτε συνειδητά αποκρύπτουν, ότι η αναχρονιστική διάταξη του άρθρου 16 αποτελεί τη βεβαρημένη «κληρονομιά» της Χούντας. Η τελευταία έχασε, τόσο το 1975 κατά την ψήφιση του νέου Συντάγματος όσο και στις διαδοχικές αναθεωρήσεις που ακολούθησαν από τότε, την ευκαιρία να αποποιηθεί το δυσβάστακτο αυτό βάρος της δικτατορίας. Τι συνέβη όμως πενήντα ένα χρόνια πριν; Με το άρθρο 17 παρ. 4 του Χουντικού Συντάγματος του 1968 όλα τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα μετατράπηκαν υποχρεωτικά σε «αυτοδιοικούμενα» νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Με την υποχρεωτική μετατροπή των πανεπιστημίων σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου το Κράτος αποκτούσε πλέον το μονοπώλιο της ανώτατης εκπαίδευσης. Ένας σημαντικός λόγος που η Δικτατορία προχώρησε στην απαγόρευση λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων, προκύπτει από τα πρακτικά της Επιτροπής για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Οι Συνταγματάρχες ανησυχούσαν ιδιαιτέρως με το ενδεχόμενο δημιουργίας ξένων ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, στα οποία ο έλεγχος του ολοκληρωτικού καθεστώτος θα ήταν εκ των πραγμάτων αρκετά περιορισμένος. Αλλά ο κύριος λόγος που οδήγησε τη Χούντα να θεσμοθετήσει τη συνταγματική απαγόρευση ήταν ιδεολογικός. Ο ίδιος ο αρχηγός της Χούντας Γεώργιος Παπαδόπουλος, υπεραμυνόμενος του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση, διατεινόταν ότι, εάν επιτραπεί η ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση, «Άδειαν λειτουργίας ανωτάτων ιδιωτικών σχολών την απαγορεύομεν. (…) Το Κράτος έχει την ευχέρειαν να σχεδιάζη την ανάπτυξιν (…) εάν ανοίξωμεν τους ασκούς του Αιόλου προς την ιδιωτικήν εκπαίδευσιν με την υφισταμένην έντονον τάση όλων να λάβουν ένα δίπλωμα, θα δημιουργηθεί ένα πολυπληθές επιστημονικόν προλεταριάτον (…)». Ακόμη πιο φανατικός της απαγόρευσης ίδρυσης και λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων υπήρξε ο τότε υπουργός Παιδείας της Χούντας (ο κομμουνιστής στα νιάτα του) Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου, ο οποίος μεταξύ άλλων υποστήριζε, «Πρέπει να αποκλεισθή. Διότι θα έλθουν ιδιώται, οι οποίοι θα ιδρύσουν εν Πανεπιστήμιον, θα εισπράττουν δίδακτρα και όσονδήποτε και εάν υπόκεινται εις τον έλεγχον της πολιτείας, η στάθμη της εκπαιδεύσεως την οποίαν θα παρέχουν θα είναι οπωσδήποτε κατωτέρα (…) Θα είναι κρίμα να εμπιστευθώμεν την ανώτατην εκπαίδευσιν εις χείρας ιδιωτών, οι οποίοι ως επί το πλείστον κινούνται από το κίνητρον του κέρδους (…)».

Εάν οι προηγούμενες προτάσεις μεταφερθούν από την καθαρεύουσα στη δημοτική, κάλλιστα θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν σε κάποια σχετική ανακοίνωση των αρνητών του σήμερα. Το περισσότερο θλιβερό είναι, ότι η μεταπολίτευση «λησμόνησε» να αποκαταστήσει την ελεύθερη επιλογή στην ανώτατη εκπαίδευση. Στην πραγματικότητα οι συντάκτες του Συντάγματος του 1975 στο νέο άρθρο 16 φρόντισαν να κατοχυρώσουν περισσότερο αποτελεσματικά το κρατικό μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση. Όποιος διαβάσει τα πρακτικά της αναθεωρητικής Βουλής του 1975 θα ανακαλύψει, ότι δεν υπήρξε ούτε ένας βουλευτής που να καταδίκασε αυτό το χουντικό «έγκλημα».

*Αναδημοσίευση από τον Φιλελεύθερο, Άρθρο του Τάσου Αρβανίτη.

photo: protothema.gr