14 Νοεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη | Πρόληψη και Διαφώτιση


Του Πέτρου Δραγώνα*


Η Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη εορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου. Η ημερομηνία αυτή τιμά την ημερομηνία γέννησης του Frederick Banting, ο οποίος, μαζί με τον Charles Best, συνέλαβαν πρώτοι την ιδέα που οδήγησε στην ανακάλυψη της ινσουλίνης, τον Οκτώβριο του 1921.

Η Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη αποτελεί τμήμα, σε παγκόσμιο επίπεδο ,της εκστρατείας για την ευαισθητοποίηση στο πρόβλημα του διαβήτη. Σκοπός της είναι να ενημερώσει το κοινό για τα αίτια, τα συμπτώματα, τις επιπλοκές και τη θεραπεία της πάθησης αυτής. Xρησιμεύει δε, ως μια σημαντική υπενθύμιση ότι η συχνότητα εμφάνισης και ο επιπολασμός του διαβήτη αυξάνονται παγκοσμίως και αυτό θα συνεχιστεί αν δεν ληφθεί άμεσα δράση.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια ολοένα αυξανόμενη παγκόσμια απειλή για την υγεία. Η νόσος αποτελεί τη βασική αιτία θανάτου για περίπου 7.000.000 άτομα ετησίως σε όλο τον κόσμο και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επεισοδίων, νεφρικής ανεπάρκειας, μόνιμων βλαβών του αμφιβληστροειδούς και άλλων σοβαρών επιπλοκών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Διαβήτη (International Diabetes Federation – IDF), σε παγκόσμιο επίπεδο τα τελευταία τριάντα χρόνια έχει σημειωθεί ραγδαία αύξηση της επίπτωσης της νόσου, με αποτέλεσμα σήμερα να πάσχουν από αυτήν πάνω από 285.000.000 άνθρωποι, δηλαδή το 6,6% του πληθυσμού της γης, έναντι των 151.000.000 το έτος 2000. Στην Ελλάδα σήμερα πάσχουν από Διαβήτη περίπου 1.200.000 συμπατριώτες μας.

Η νόσος έχει υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης στο δυτικό κόσμο, ιδιαίτερα ο διαβήτης τύπου ΙΙ, και αυτό αποτελεί μια σαφή ένδειξη για τη συσχέτισή της με το σύγχρονο τρόπο ζωής, τις διατροφικές συνήθειες και την έλλειψη σωματικής άσκησης.

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια χρόνια πάθηση που εμφανίζεται όταν το πάγκρεας δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη, ή όταν το σώμα δε μπορεί να χρησιμοποιήσει με αποτελεσματικό τρόπο την ινσουλίνη που παράγεται.

Η ανεπάρκεια παραγωγής ινσουλίνης, δράσης της ινσουλίνης ή και των δύο, οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (υπεργλυκαιμία).

Σήμερα γνωρίζουμε ότι για τον διαβήτη τύπου 1,υφίσταται παντελής έλλειψη παραγωγής ινσουλίνης από το πάγκρεας και δεν υπάρχει δυνατότητα προλήψεώς του.

Συζητείται από ετών αλλά και σήμερα, ότι υπάρχουν πιθανώς «περιβαλλοντικοί παράγοντες» οι οποίοι οδηγούν σε καταστροφή των κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας, τα λεγόμενα νησίδια του Langerhans, και ο ασθενής υποχρεούται να κάνει ενέσεις ινσουλίνης δια βίου.

Ο σακχαρώδης διαβήτη τύπου 2, στον οποίο ανήκει το 95% του συνόλου των διαβητικών, μπορεί να προληφθεί (απώλεια σωματικού βάρους και σωματική άσκηση).Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι μεγάλο μέρος των εκδηλώσεων της Παγκόσμιας ημέρας Διαβήτη στοχεύει στην ενημέρωση , όχι μόνο για την αντιμετώπιση, αλλά και για την πρόληψή του.

Στο πλαίσιο αυτό αυτό, η IDF (Παγκόσμια οργάνωση κατά του Διαβήτη) συνιστά την ταυτοποίηση όλων των ατόμων που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου για εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Η ταυτοποίηση αυτή μπορεί να γίνει μέσω ενός απλού ερωτηματολογίου που θα εκτιμά τους παράγοντες κινδύνου όπως την ηλικία, την περίμετρο μέσης, το οικογενειακό και το καρδιαγγειακό ιστορικό, καθώς και το ιστορικό κύησης. Μετά την ταυτοποίηση, τα άτομα αυτά θα πρέπει να υποβληθούν σε ειδικές εξετάσεις αίματος για να διαπιστωθεί εάν παρουσιάζουν Διαταραγμένη Γλυκόζη Νηστείας ή Ανοχή στη Γλυκόζη, καθώς η ύπαρξή αυτών των δεικτών θα σήμαινε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Οι δράσεις πρόληψης θα πρέπει να έχουν ως στόχο τα άτομα που ανήκουν σε ομάδες κινδύνου προκειμένου να καθυστερήσει ή να αποφευχθεί η εμφάνιση του διαβήτη τύπου 2.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η νόσος,και ειδικά Ο Διαβήτης τύπου 2 διαδράμει ύπουλα και παραμένει αδιάγνωστος για πολλά χρόνια και αυτό υπογραμμίζει λίαν επιτακτικά την πρακτική σημασία και αναγκαιότητα της Παγκόσμιας Ημέρας για τον Διαβήτη. Επίσης είναι πολλές και δύσκολα διαχειρίσιμες οι επιπλοκές του , όπως η Καρδιαγγειακή νόσος, η διαβητική νεφροπάθεια, η Αμφιβληστροειδοπάθεια και η Διαβητική νευροπάθεια

Ο πρώτος στόχος ενημέρωσης του πληθυσμού αφορά στην επισήμανση των παραγόντων κινδύνου στους οποίους περιλαμβάνονται

•Παχυσαρκία και υπερβολικό βάρος
•Έλλειψη άσκησης
•Διαπιστωμένη ανοχή γλυκόζης
•Διατροφή με με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και χαμηλή σε ίνες
•Προχωρημένη ηλικία
•Υψηλή αρτηριακή πίεση και υψηλή χοληστερόλη
•Οικογενειακό ιστορικό διαβήτη
•Ιστορικό διαβήτη κύησης

Ο δεύτερος στόχος αφορά στην ενημέρωση των προειδοποιητικών εκδηλώσεων της νόσου μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται

•Συχνή διούρηση
•Υπερβολική δίψα
•Αυξημένο αίσθημα πείνας
•Απότομη απώλεια βάρους
•Υπερβολική κόπωση
•Έλλειψη ενδιαφέροντος και συγκέντρωσης
•Εμετούς και στομαχικό πόνο
•Αίσθημα μυρμηγκιάσματος ή μουδιάσματος στα
•χέρια ή τα πόδια
•Θολή όραση
•Συχνές λοιμώξεις
•Πληγές που αργούν να επουλωθούν

Ο βασικός άξονας ενημέρωσης αφορά στην πρόληψη του ΣΔ τύπου 2

Επισημαίνεται λοιπόν η πολύ μεγάλη αξία που έχει η Μεσογειακή διατροφή και η καθημερινή άσκηση και φυσική δραστηριότητα.

Επίσης τονίζεται η ύπαρξη νέων θεραπευτικών μορφών για την αντιμετώπιση της νόσου, αλλά και η ένταξη νέων εργαλείων (νεώτερες αντλίες Ινσουλίνης, ασύρματοι μετρητές σακχάρου) που καθιστούν καλύτερη την ποιότητα ζωής και την καθημερινότητα του Διαβητικού ασθενούς.

Στην Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη γίνεται αντιληπτή η σημασία του μηνύματος του Ιπποκράτους το οποίο αποδεικνύεται διαχρονικά αξεπέραστο

Οι βασικοί πυλώνες αντιμετώπισης κάθε νοσολογικής οντότητας είναι δύο:

Η πρόληψη και η Διαφώτιση

*O Πέτρος Δραγώνας είναι ειδικός Παθολόγος, μέλος της European Association for the study of Diabetes και της American Diabetes Association