Μ. Μπετίνης: «Ανιστόρητοι επιχειρούν να καταστρέψουν την εικόνα της Ζακύνθου»

Γεράσιμος Μπετίνης
Το Λιμάνι της Αγωνίας

“Κακοί μάρτυρες ανθρώποισι οφθαλμοί
και ώτα βαρβάρων ψυχάς εχόντων”

Ηράκλειτος

Στις 12 Αυγούστου του 1953, ώρα 11.25 το πρωί, ο σεισμός μεγέθους 7,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, ισοπέδωσε την Ζάκυνθο και άνοιξε το χάσμα εκείνο, που δυστυχώς δεν «γιόμησε άνθη», όπως θα ήθελε ο Δ. Σολωμός, αλλά τέρατα, που μας βασανίζουν μέχρι και τώρα με την εφιαλτική του παρουσία. Ο σεισμός άφησε πίσω του νεκρούς, ερείπια, στάχτες, απόγνωση και πόνο. Μοναδικά διασωθέντα κατασκευάσματα στην πόλη της Ζακύνθου συναριθμούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού και είναι πέντε (5), τέσσερα (4) οικοδομήματα και το κρηπίδωμα του λιμανιού της πόλεως της Ζακύνθου.
Συγκεκριμένα διασώθηκαν από τη σεισμική λαίλαπα,
α) η εκκλησία του Αγίου Διονυσίου, που χτίστηκε με σχέδια του περίφημου βυζαντινολόγου και ακαδημαϊκού Α. Ορλάνδου σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής, κατά το χρονικό διάστημα από το 1925 μέχρι τις 22 Αυγούστου 1948, που έγιναν τα εγκαίνια,
β) το υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος κατασκευασμένο στο χρονικό διάστημα 1931 – 1934, με σιδηροπαγές σκυρόδεμα σε εφαρμογή της αντισεισμικής μελέτης του καθηγητή Περικλή Παρασκευόπουλου (εκπόνησε την μελέτη των οχυρών Ρούπελ). Το κτήριο αυτό έχει κύρια είσοδο στην Πλατεία Σολωμού σε νεοκλασικό ρυθμό με δυο πεσσούς και δυο κολώνες ιωνικού ρυθμού και το θύρωμα κοσμείται από το μετάλλιο με το κεφάλι του Γ. Σταύρου, ιδρυτή της Ενικής Τράπεζας, ενώ στις δυο πλευρές υπάρχουν μαρμάρινες πλάκες με απόδοση της επωνυμίας της τράπεζας στην Αγγλική και την Γαλλική γλώσσα,
γ) το τρίτο κτήριο που διασώθηκε από την φρίκη του Αυγούστους του 1953 είναι το Δημοτικό Σχολείο του Άμμου, κατασκευασμένο τη χρονική περίοδο 1930-1932 σε ρυθμό Μπάουχαους. Το κτήριο αυτό εκφράζει τις νέες (τότε) παιδαγωγικές αρχές και αντιλήψεις για τη σχέση δασκάλου και μαθητή, με δραστηριότητες σε μεγάλες υπαίθριες αυλές και διδασκαλία σε ευάερες και ευήλιες αίθουσες.
δ) το τέταρτο κτήριο που διασώθηκε είναι η οικία Σαρακίνη στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου αρ.14 (γιοφύρι), κατασκευασμένη το 1948 με την χαρακτηριστική τότε αρχιτεκτονική του Εκερ στον πρώτο όροφο, όπως επισκοπείται και σήμερα.
ε) το πέμπτο έργο της ανθρώπινης δομικής ενεργητικότητας που επέζησε των σεισμών του 1953 είναι το πιο παλιό και το πιο σημαντικό. Είναι ο περίπατος των Ζακυνθινών για 150 συνεχόμενα χρόνια και πρόκειται βέβαια για την προκυμαία (γνωστή σαν παραλία) του λιμανιού της Ζακύνθου δηλαδή για τον πεζόδρομο ανατολικά της παραλιακής οδού Λομβάρδου, που εκτείνεται από την εκκλησία του Αγίου Διονυσίου μέχρι την Πλατεία Σολωμού, σε μήκος 1050,5 μ. (Ιστορία της Ζακύνθου Χ.Ζώη). Ο πεζόδρομος αυτός κατασκευάστηκε το 1872 επί δημαρχίας Τζουλάτη και από τότε χαρακτηρίζει απόλυτα και μοναδικά τη φυσιογνωμία της πόλης της Ζακύνθου και σε συνάφεια με το Μώλο του Αγίου Νικολάου, της προσδίδει εκείνη την ανεπανάληπτη και ασύγκριτη ομορφιά, της καμπυλόγραμμης δομικής παραθαλάσσιας ανάπτυξης, που αφήνει άναυδους του επισκέπτες της πόλης μας.
Ο Αρχιδούκας Σαλβατόρ στο δίτομο έργο του “Ζάντε” (Πράγα 1904), εμπεριέχει ένα (και μόνον) αναδιπλούμενο χάρτη της πόλεως της Ζακύνθου, στον οποίο κυριαρχεί το λιμάνι της Ζακύνθου, όπως είναι και σήμερα.
Οι εκατοντάδες μαρμαρόπλακες, με τις οποίες είναι επιστρωμένος ο πεζόδρομος και δημιουργούν την ανυπέρβλητη μοναδικότητά του, δεν προέρχονται από τη Ζάκυνθο, αλλά επίπονα έχουν μεταφερθεί από τους προγόνους μας με τα ατελή μέσα εκείνης της εποχής από απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων πιθανώς από τον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας. Οι θαυμάσιες αυτές πέτρες έχουν διαστρωθεί κατά τρόπο αισθητικά άψογο (υπάρχει βασικός διαχωρισμός μεταξύ αυτών που επιστρώνουν τον πεζόδρομο και αυτών που διαβρέχονται από τη θάλασσα) και τεχνικά άρτιο σε τρόπο ώστε να επιζήσουν των σεισμών του 1893 και 1953. Ο πλακόστρωτος πεζόδρομος της παραλίας είναι πλέον και διαχρονικά ένα τοπόσημο για την πόλη της Ζακύνθου και συνυφαίνει με την θάλασσα που περιζώνει από το 1872 μέχρι σήμερα, την πιο χαρακτηριστική εικόνα της πόλης της Ζακύνθου. Αυτήν την εικόνα, αυτήν την ατμόσφαιρα και αυτή την ομορφιά ανιστόρητοι επιχειρούν να καταστρέψουν σήμερα.
Η φράση «Έχει ξεφύγει η κατάσταση εκεί έξω» του Χοακίν Φοίνιξ στον «Τζόκερ» είναι σήμερα για τη Ζάκυνθο περισσότερη επίκαιρη από οπουδήποτε αλλού.