«Συνένοχοι είμαστε όλοι»

Της Γιώτας Ξένου

Συνένοχος είναι το άτομο που είναι εξίσου ένοχο για κάποια αξιόποινη πράξη. Σε κάποιες περιπτώσεις ο συνένοχος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και αυτουργός, είτε φυσικός, είτε ηθικός, είτε έμμεσος.
Τρανταχτό παράδειγμα περίπτωσης όπου «ζει και βασιλεύει» η συνενοχή είναι σε περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Οι άνθρωποι εσφαλμένα πιστεύουν πως έχουν εκτελέσει το ηθικό τους χρέος απέναντι σε τέτοια ζητήματα και καταστάσεις, οι οποίες νομίζουν πως δεν τους αφορούν άμεσα αλλά καταλαβαίνουν πως «κάτι δεν πάει καλά στο διπλανό σπίτι», «πως ακούνε φωνές και κλάματα παιδιών», «πως πάλι χτύπησε τη γυναίκα του» και πολλές άλλες τέτοιες φράσεις που τις ακούμε συνέχεια στη καθημερινότητα μας, τις μεταφέρουμε σε γνωστούς και φίλους αλλά δεν σηκώνουμε το ακουστικό να κάνουμε μια επώνυμη ή έστω ανώνυμη καταγγελία. Θα μου πεις δεν παρεμβαίνουμε γιατί είμαστε διακριτικοί, δεν μας πέφτει λόγος, είναι οικογενειακή υπόθεση και άλλες τέτοιες δικαιολογίες, που δυστυχώς η απραξία και η ανοχή έναντι στη βία, μας κάνει συνένοχους και αυτουργούς σε ένα έγκλημα που στιγματίζει ανθρώπινες ζωές και τραυματίζει παιδικές ψυχές.
Μην απορούμε λοιπόν, που ζούμε σε μια εποχή που κυριαρχεί η βία γιατί η βία είναι ένας κύκλος που ξεκινάει από την οικογένεια και επεκτείνεται στο σχολείο, στη γειτονιά, στην κοινωνία και μετατρέπει το πρόβλημα από οικογενειακό σε κοινωνικό.
Ωστόσο, πέρα από την προσωπική ευθύνη του καθενός για την συνενοχή του, σε πολλές περιπτώσεις θεωρείται και η πολιτεία συνένοχη, η οποία καθίσταται ανίκανη να αντιμετωπίσει έγκαιρα και αποτελεσματικά περιστατικά κακοποίησης ανηλίκων. Οι λόγοι, λίγο ή πολύ γνωστοί και έχουν να κάνουν με την αδυναμία συντονισμού των κρατικών υπηρεσιών, την γραφειοκρατία, την έλλειψη επιμόρφωσης σε θέματα ενδοοικογενειακής βίας, την έλλειψη υποδομών, εν τέλει, μιας «στέγης» για κάθε κακοποιημένο παιδί και για καθεμία κακοποιημένη γυναίκα – μητέρα.
Είναι τουλάχιστον τραγικό, τη δεκαετία που ζούμε, και ειδικά στο νησί μας που αντιμετωπίζει πληθώρα περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας να μην υπάρχουν οι απαραίτητες δομές για παιδιά – γυναίκες που κινδυνεύουν και πρέπει άμεσα να απομακρυνθούν από το οικογενειακό περιβάλλον. Με αποτέλεσμα, αυτές οι γυναίκες – μητέρες να «αναγκάζονται» να υπομένουν την βία, έχοντας ως συμβουλή από κάποιες κρατικές υπηρεσίες: «Κάνε υπομονή» …. Υπομονή, έως ότου βρεθούν δολοφονημένες, έως ότου αποκτήσουν ψυχολογικά ή ψυχιατρικά προβλήματα, έως ότου απλά συμβιβαστούν στη «μοίρα» τους και γίνουν συνένοχες στο έγκλημα, «κρύβοντας το πρόβλημα κάτω από το χαλί». Ξέρετε, είναι πολύ ψυχοφθόρο να βιώνεις μια άσχημη ενδοοικογενειακή κατάσταση και να νιώθεις αβοήθητος – αβοήθητη, σε μια κοινωνία που υποτίθεται ότι προάγει τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Προκειμένου, λοιπόν να υπάρχει ενεργή ατομική συμμετοχή και κατ΄ επέκταση συλλογική, προς εξασφάλιση της προστασίας των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να σπάσουμε τη σιωπή…. Γιατί η σιωπή είναι συνενοχή….
«Αυτό δε τo σιγάν ομολογούντος εστί σου» – Ευριπίδης
(μτφ: «Αυτή η σιωπή σου είναι ομολογία»)

Η Γιώτα Ξένου είναι Κοινωνική Λειτουργός στο Τμήμα Κοινωνικής Πρόνοιας Δήμου Ζακύνθου – Ομάδα Προστασίας Ανηλίκων.

photo: psychologynow.gr