O «υπερ-τουρισμός» απειλεί τα Ιόνια

Ο «υπερτουρισμός» είναι ένας νέος όρος που ωστόσο ήδη υπεραναλύεται και απασχολεί έντονα τόσο τους επιχειρηματίες του κλάδου, όσο και τους μόνιμους κατοίκους δημοφιλών τουριστικών περιοχών. Επί της ουσίας, ο συγκεκριμένος όρος περιγράφει την κατάσταση στην οποία ο αντίκτυπος του τουρισμού, σε δεδομένες περιόδους και περιοχές, ξεπερνά τα φυσικά, οικολογικά, κοινωνικά, οικονομικά, ψυχολογικά και πολιτικά όρια του προορισμού.
Το φαινόμενο αναλύεται, μάλιστα, σε έκθεση της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού του Ευρωκοινοβουλίου, ενώ τον κώδωνα του κινδύνου κρούει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού (ΠΟΤ) των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος σε πρόσφατη έκθεσή του παρουσιάζει τις επιπτώσεις του «υπερτουρισμού», τονίζοντας ότι ο αυξανόμενος αριθμός τουριστών αυξάνει τη χρήση φυσικών πόρων, προκαλεί κοινωνικοπολιτιστικό αντίκτυπο και ασκεί πίεση στις υποδομές, τις μεταφορές και άλλες υπηρεσίες. Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Τουρισμού του Ε.Κ. το Ιόνιο και Πελοπόννησος είναι μεταξύ των 15 ευρωπαϊκών περιφερειών «με υψηλό κίνδυνο».

Αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα και ήδη βλέπουμε και βιώνουμε τις επιπτώσεις και στο νησί μας. Με τα ίδια προβλήματα ξεκινά και η φετινή σεζόν… Με την απόλυτη έλλειψη τουριστικής πολιτικής θα πορευτούμε και αυτό το καλοκαίρι και με την ελπίδα να μην εκραγούν «βόμβες» που έχουν να κάνουν με τις υποδομές και τη βιωσιμότητα των τουριστικών περιοχών. Οι επιχειρηματίες του κλάδου εξακολουθούν να εκπέμπουν sos και την ίδια στιγμή, ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης, όλα όσα θα έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και δεκαετίες σε ένα νησί που κατά τους καλοκαιρινούς μήνες φιλοξενεί καθημερινά 180.000 ανθρώπους, αποτελούν βασικούς πυλώνες των προγραμμάτων των υποψήφιων δήμαρχων.
Χωρίς στρατηγική συνεχίζουμε…
«Η έλλειψη τουριστικής διακυβέρνησης και στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των τοπικών και των εθνικών αρχών θα μπορούσε να θέσει το μέλλον του προορισμού σε κίνδυνο», αναφέρει η έκθεση του Ε.Κ. και πράγματι και στο νησί της Ζακύνθου όλοι διαπιστώνουν ότι ουδέποτε χτίστηκαν συνεργασίες μεταξύ του ιδιωτικού τομέα με την αυτοδιοίκηση. Αυτοί που πραγματικά στηρίζουν την οικονομία του τόπου δεν εισακούγονται και τώρα «πληρώνουν» τα σπασμένα… Ακόμα μία σεζόν ξεκινά – ήδη την Κυριακή έφτασαν οι πρώτοι επισκέπτες από το Λονδίνο – και τα σκουπίδια είναι στους δρόμους… Εικόνες ντροπής και δυστυχώς κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει χάσει τον ύπνο του για να δώσει ουσιαστικές λύσεις. Οι χρηματοδοτήσεις εξασφαλίστηκαν – έστω και καθυστερημένα – για την ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων, τη διαχείριση των υγρών αποβλήτων και την επέκταση του αποχετευτικού δικτύου… Και όμως θα περάσουν χρόνια να γίνει πραγματικότητα η βελτίωση των υποδομών…
«Η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του τουρισμού μπορεί να προκαλέσει σημαντική ζημιά στα τοπία, την ποιότητα αέρα και νερού, καθώς και των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων, προκαλώντας, μεταξύ άλλων, οικονομικές ανισότητες και κοινωνική απομόνωση», αναφέρει μεταξύ άλλων η έκθεση του ΕΚ και καταλήγει ως εξής: «η αποφυγή του υπερ-τουρισμού απαιτεί εξατομικευμένες πολιτικές που προκύπτουν από τη συνεργασία μετόχων του τουρισμού και φορέων χάραξης πολιτικής».

Η ανάγκη για ένα νέο μοντέλο τουρισμού
Τόνοι από μελάνι έχουν χυθεί για την ανάγκη αλλαγής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της Ζακύνθου… Αυτή η ανάγκη έχει αναλυθεί από πολλούς επιστήμονες και οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να επιτευχθεί σταδιακά είναι επίσης πολλοί… Μπορούμε και πρέπει να αξιοποιήσουμε τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα… Απαιτείται η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και αρχών όμως για να γίνει μία ρεαλιστική καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης και ένας σοβαρός σχεδιασμός για το μέλλον που θα βασίζεται: α) στην προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού, β) στην αναβάθμιση δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών (λιμάνια, μαρίνες, οδικό δίκτυο, αποχετευτικό, αλλά και στην κατασκευή νέων σύγχρονων τουριστικών μονάδων και την αναβάθμιση των υπαρχόντων μονάδων) και γ) στην εκπαίδευση των ανθρώπινου δυναμικού. Περισσότερο από ποτέ, τώρα, υπάρχει ανάγκη εκπόνησης μελέτης για την φέρουσα ικανότητα του νησιού…

Όχι άλλα λόγια…
Ο κίνδυνος, λοιπόν, είναι εδώ! Οι επιπτώσεις του «υπερτουρισμού» θα μας ξαναχτυπήσουν την πόρτα… Χωρίς να θέλουμε να κινδυνολογήσουμε, έχει έρθει η ώρα των αποφάσεων και της αυτοκριτικής. Όλοι οι άμεσα εμπλεκόμενοι θα πρέπει να σκεφτούν σοβαρά ποιο θα είναι το μέλλον του τουρισμού, το μέλλον της Ζακύνθου, το μέλλον των πολιτών που έτυχε να γεννηθούν σε έναν ευλογημένο τόπο που όμως διοικείται μονίμως από ανίδεους που κοιτούν μόνο τα βραχυπρόθεσμα οφέλη… Και εμείς συνεχίζουμε «στον αυτόματο»…

Χριστίνα Τετράδη – Αντιπρόεδρος ΞΕΕ – Πρόεδρος Συλλ. Ξενοδόχων Λαγανά
«Η Ζάκυνθος δεν διαθέτει τις αναγκαίες υποδομές για να φιλοξενεί περισσότερους τουρίστες. Γι’ αυτό, πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι με τον τουρισμό να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, ώστε να διαμορφωθούν σταδιακά οι αναγκαίες προϋποθέσεις, καθώς η ταξιδιωτική εμπειρία δεν αφορά μόνο τη διαμονή, αλλά συνολικά τον προορισμό. Οι προκλήσεις για τον τουρισμό είναι πολλές. Γιατί ο ανταγωνισμός αυξάνεται, οι καιροί αλλάζουν, τα πάντα εξελίσσονται ραγδαία και απαιτούν διαρκείς προσαρμογές και εγρήγορση. Θα πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι ο τουρισμός δεν είναι δεδομένος. Χρειάζεται συγκεκριμένος και στοχευμένος στρατηγικός σχεδιασμός για να μπορέσει μια περιοχή να αναπτυχθεί σωστά και βιώσιμα και να έχει οφέλη από την τουριστική ανάπτυξη. Ο τουρισμός είναι υπόθεση όλων μας. Είναι υπόθεση των πολλών και όχι των λίγων».

Θοδωρής Κολπονδίνος – Πρόεδρος Συλλ. Ξενοδόχων Αρκαδίων
«Ο υπερτουρισμός είναι ένα φαινόμενο της εποχής μας που έχει εντοπιστεί κυρίως στις μεγάλες πρωτεύουσες και τείνει να επηρεάσει και αρκετούς τουριστικούς προορισμούς. Στην χώρα μας δεν έχει γίνει έντονο το φαινόμενο αυτό, παρά μόνο στην Σαντορίνη και τα Χανιά.. Το φαινόμενο γίνεται ακόμα πιο έντονο λόγω της έλλειψης βασικών υποδομών που έχουν να κάνουν και με τα στερεά και υγρά απόβλητα και με το δίκτυο ύδρευσης, το οδικό δίκτυο και με την γενικότερη ευταξία και καθαριότητα, καθώς με την στασιμότητα που παρατηρείται και με την αύξηση της τουριστικής κίνησης παρουσιάζονται δυσκολίες όσον αφορά την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Θα πρέπει οι φορείς και οι τοπικές αρχές να συνεργαστούν προς μια βιώσιμη ανάπτυξη που θα οδηγήσει σε ποιοτικότερο τουρισμό. Επίσης, θα πρέπει να υπάρχει μια διασπορά των επισκεπτών, αλλά και διεύρυνση της τουριστικής σεζόν».

Γιώργος Ξένος – Επιχειρηματίας
«Πάντα σε θέματα υποδομών πρέπει να υπάρχει μια πολύ καλή συνεργασία μεταξύ φορέων και επαγγελματιών με τις τοπικές αρχές. Σε επίπεδο υποδομών πάντα πρέπει να γίνονται αναβαθμίσεις και βελτιώσεις. Δεν γίνεται το 2019 οι υποδομές να είναι της δεκαετίας του 1990 για αυτό και πρέπει να γίνουν συνεργασίες για να πετύχουν την καλύτερη δυνατή αναβάθμιση. Πρέπει να υπάρχει μια ισορροπία στην οικονομική απόδοση που φέρνει ο τουρισμός στους κατοίκους και την προστασία του περιβάλλοντος. Ο Δήμος Τρικκαίων θεωρείται ο πιο επιτυχημένος επειδή δεν έχει πρόβλημα με τη διαχείριση των απορριμμάτων. Ξέρετε ποιος είναι ο προϋπολογισμός του; Είναι πολύ μικρότερος αναλογικά με τον Δήμο Ζακύνθου… Εκεί έχουν φτιάξει ένα μοντέλο που δημιουργούν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για την πόλη με το μικρότερο δυνατό κόστος».

Γιάννης Φιλιπποπολίτης – Τουριστικός Πράκτορας
«Δεν υπάρχει ταβάνι. Όταν υπάρχουν υποδομές, μπορείς να έχεις αρκετό κόσμο. Η ιδιωτική πρωτοβουλία κινείται γρήγορα. Το κράτος ποτέ δεν είναι επαρκές και είναι δεδομένο αυτό. Η Ζάκυνθος ζει από τον τουρισμό και πρέπει να έχει και περισσότερο κόσμο, αλλά πρέπει να συμβαδίζει με τις υποδομές. Η Ζάκυνθος πρέπει να «θωρακιστεί». Πρέπει να βρεθούν λύσεις από τώρα για τα επόμενα χρόνια και στο θέμα των σκουπιδιών, της αποχέτευσης και του οδικού δικτύου. Πρέπει να βλέπουμε μπροστά. Χρειάζεται κάποιος να στοχεύσει και να φέρει τις μελέτες που απαιτούνται. Συνεργασία των φορέων εννοείται ότι πρέπει να υπάρχει για να λυθούν τέτοια προβλήματα, αλλά το θέμα είναι ποιος θα μπει μπροστά και θα τρέξει αυτά τα ζητήματα».

Όλη την έκθεση του Ε.Κ., μπορείτε να την βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο:
http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/629184/IPOL_STU(2018)629184_EN.pdf

Γεωργία Καλαμαρά
[email protected]