Συζητώντας για το βρογχικό άσθμα

Γράφει η Χαριλένα Γιαννακοπούλου
MD Πνευμονολόγος – Φυματιολόγος

Τι είναι το άσθμα;

Το άσθμα είναι μια ασθένεια με πολλές μορφές αφού άλλοτε εκδηλώνεται νωρίς στη ζωή και άλλοτε στη μέση ηλικία, μπορεί να έχει διάφορες αιτίες και μπορεί να ανταποκρίνεται εύκολα στα φάρμακα ή να κάποιες φορές πιο δύσκολα. Πρόκειται για μια χρόνια πάθηση που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή των αεραγωγών που είναι οι σωλήνες που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Η βασική διάκριση είναι το αλλεργικό που πυροδοτείται από αλλεργιογόνα όπως τα ακάρεα και οι γύρεις και το μη αλλεργικό.

Πόσο συχνό είναι το άσθμα;
Υπολογίζεται ότι 7-10% των ανθρώπων πάσχουν από άσθμα, αλλά το ποσοστό διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι το 8.6% του γενικού πληθυσμού έχει άσθμα. Η συχνότητα του άσθματος αυξάνεται με την ηλικία, ενώ είναι πιο συχνό στα αγόρια στην παιδική ηλικία και στις γυναίκες μετά την ενηλικίωση.

Ποια είναι τα συμπτώματα του άσθματος;
Οι ασθενείς με άσθμα έχουν κληρονομική προδιάθεση, αλλά τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά την έκθεση σε κάποιους εκλυτικούς παράγοντες. Τέτοιοι παράγοντες είναι οι λοιμώξεις και ιδιαίτερα οι ιογενείς, η σκόνη, τα αλλεργιογόνα όπως οι γύρεις και το τρίχωμα ζώων, διάφορες ερεθιστικές ουσίες με έντονες οσμές όπως τα απορρυπαντικά και τα χρώματα, ο κρύος αέρας, η υγρασία, ο καπνός, η άσκηση καθώς και η λήψη κάποιων φαρμάκων όπως οι β-αποκλειστές, η ασπιρίνη και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Επιδείνωση των συμπτωμάτων μπορεί να παρατηρηθεί μετά την άσκηση, κατά τη νύχτα ή νωρίς το πρωί και σε συγκεκριμένες εποχές, συνήθως άνοιξη και φθινόπωρο.
Το άσθμα εμφανίζεται με επεισόδια που χαρακτηρίζονται από δυσκολία στην αναπνοή, βάρος στο στήθος, βήχα ή σφύριγμα στην αναπνοή. Οι ασθενείς με άσθμα μπορεί συχνά να ξυπνήσουν τη νύχτα από βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή. Μερικοί ασθενείς με άσθμα μπορεί να εμφανίζουν μόνο βήχα χωρίς κανένα άλλο σύμπτωμα. Ο βήχας μπορεί να είναι ξηρός, χωρίς πτύελα ή παραγωγικός, με πτύελα. Όταν οι ασθενείς με άσθμα παράγουν πτύελα, αυτά είναι τυπικά κολλώδη, με χαρακτηριστικό λευκό ή κίτρινο χρώμα.

Πώς γίνεται σήμερα η διάγνωση του άσθματος;
Η διάγνωση του άσθματος βασίζεται στο ιστορικό και στη συμβατή κλινική εικόνα. Η τεκμηρίωση γίνεται με την ανεύρεση σημαντικής αναστρεψιμότητας στη σπιρομέτρηση. Κατά την εξέταση αυτή ο ασθενής φυσάει πολύ δυνατά και απότομα μέσα σε ένα ειδικό μηχάνημα και μετράτε η λειτουργία των πνευμόνων ώστε να εντοπιστεί πιθανή απόφραξη των αεραγωγών. Ακολούθως χορηγείται ένα εισπνεόμενο βρογχοδιασταλτικό φάρμακο, που ανοίγει τους βρόγχους, ώστε να φανεί η αναστρεψιμότητα της απόφραξης και να τεθεί η διάγνωση του άσθματος.
Όταν οι ασθενείς με άσθμα εμφανίζουν ιστορικό συμβατό με παρουσία ευαισθησίας σε αλλεργικούς παράγοντες πρέπει να υποβάλλονται σε αλλεργικά τεστ με σκοπό την ταυτοποίηση αυτών των παραγόντων, ώστε να ληφθούν μέτρα αποφυγής ή να αντιμετωπιστούν κατάλληλα.

Σε ποιες περιπτώσεις το άσθμα διαλάθει της προσοχής μας;
α. Τα πολύ μικρά παιδιά, ιδιαίτερα κάτω των 5 ετών μπορεί συχνά να εμφανίζουν βήχα και συριγμό, χωρίς απαραίτητα να πάσχουν από άσθμα. Σε τέτοιες ηλικίες είναι απαραίτητη η μακροχρόνια παρακολούθηση και εάν τα συμπτώματα επιμένουν και το παιδί ανταποκρίνεται στην αντι-ασθματική θεραπεία τίθεται η διάγνωση του άσθματος.
β. Τα συμπτώματα του άσθματος στους ηλικιωμένους δεν είναι πάντοτε τυπικά. Οι ηλικιωμένοι επίσης συχνά υποεκτιμούν τα συμπτώματα τους και θεωρούν τη δυσκολία στην αναπνοή φυσιολογική συνέπεια της ηλικίας τους με αποτέλεσμα να μην ζητούν ιατρική βοήθεια και να επιδεινώνεται σταδιακά η βαρύτητα του προβλήματος περιορίζοντας τις δραστηριότητες τους.