Η διάσωση των Εβραίων της Ζακύνθου αναβιώνει με την πένα του Δ. Βίτσου

Εξαιρετική από κάθε άποψη ήταν η εκδήλωση που διοργανώθηκε στο αμφιθέατρο του Ιδρύματος Β & Μ Θεοχαράκη, στην Αθήνα, από το Ίδρυμα από κοινού με το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος, την Ένωση Ζακυνθίων Αθήνας και τον εκδοτικό οίκο “ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ” για την παρουσίαση της Γ’ έκδοσης του βιβλίου του εκδότη και συγγραφέα Διονύση Βίτσου “Οι Ζακυνθινοί Εβραίοι (15ος-20ος αιώνας) και η διάσωση τους από τους Ναζί”.
Την εκδήλωση τίμησαν η Πρέσβης του Ισραήλ κ. Ίριτ Μπεν-Άμπα ως εκπρόσωπος του Πρωθυπουργού της χώρας της, που απηύθυνε χαιρετισμό και άνοιξε την εκδήλωση, εκπρόσωποι της εκκλησίας της Ελλάδας, πολιτικών κομμάτων και πλήθος κόσμου.
Παρευρέθηκαν οι Μητροπολίτες Δωδώνης κ. Χρυσόστομος, Ζακύνθου κ. Διονύσιος και Ζάμπια κ. Ιωάννης, ο βουλευτής Ζακύνθου και π. υπουργός κ. Σταύρος Κοντονής, ο βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ και π. υπουργός κ. Γιάννης Μπαλάφας, ο βουλευτής, π. υπουργός κ. Γιώργος Κουμουτσάκος, τομεάρχης εξωτερικής πολιτικής της Ν.Δ., η κ. Ρόδη Κράτσα, π. αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ χαιρετισμούς έστειλαν ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Ευάγγελος Αποστολάκης, ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων Θεόδωρος Γαλιατσάτος, ο Αντιπεριφερειάρχης Ζακύνθου κ. Λευτέρης Νιοτόπουλος, ο Δήμαρχος Ζακυνθίων κ. Παύλος Κολοκοτσάς και ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας κ. Γιώργος Καλαιτζής.
Όλοι στάθηκαν πολύ θετικά στο βιβλίο, αναλύοντας το και επισημαίνοντας χαρακτηριστικά σημεία του. Μετά τον χαιρετισμό του Διευθυντή του Ιδρύματος Θεοχαράκη κ. Φώτη Παπαθανασίου, η Πρέσβης του Ισραήλ κ. Ίριτ Μπεν-Άμπα επισήμανε τη σημαντικότητα του γεγονότος, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του Ισραηλινού Κράτους, η οποία είναι αιώνια και που για μια πρώτη φορά εκφράστηκε με τη βοήθεια του Ισραήλ στην Ζάκυνθο μετά τους σεισμούς του 1953. Το γεγονός της διάσωσης (τέλη 1943 με Μάιο 1944) είναι κάτι που καθένας εβραίος γνωρίζει, όπου και να βρίσκεται στον κόσμο και το διαλαλεί ως κορυφαία πράξη ανθρωπισμού.
Ακολούθησε ο κ. Βασίλης Θεοχαράκης, πρόεδρος του Ιδρύματος, που καλωσόρισε τους ομιλητές και το κοινό, αναφέρθηκε δε στη σημασία του να κυκλοφορήσει το βιβλίο αυτήν την εποχή. Παρενέβη ο συγγραφέας και εκδότης του βιβλίου κ. Διονύσης Βίτσος λέγοντας “Mαζί μας είναι η σκέψη της κυρίας Λένας Καρρέρ, κόρης του Λουκά Καρρέρ, του Δήμαρχου Ζακυνθίων τότε, η οποία δεν μπόρεσε να παραστεί, αφού πρέπει να βρίσκεται μονίμως δίπλα στην μητέρα της κ. Λιλή Καρρέρ, συζύγου του Δήμαρχου, η οποία διάγει το 102 έτος της ηλικίας της”.
Στην συνέχεια ο Βουλευτής Ζακύνθου κ. Σταύρος Κοντονής αναφέρθηκε επιγραμματικά στην πολιτική σημασία του γεγονότος, και στην προέκτασή της στη σημερινή διεθνή πολιτική κατάσταση.

Ο κ. Μάκης Μάτσας, ο διευθυντής του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος, γνωστός επιχειρηματίας στο χώρο της μουσικής, αλλά εξίσου γνωστός άνθρωπος των Γραμμάτων και των Τεχνών, πήρε το λόγο και αναφέρθηκε και στο γεγονός και στο βιβλίο. Για το τελευταίο είπε πως περιέχει ιστορικές πληροφορίες για την ιστορική πορεία των Εβραίων στην Ελλάδα, που ελάχιστοι εβραίοι γνωρίζουν.
Ο κ. Διονύσης Κονιτόπουλος, πρόεδρος της Ένωσης Ζακυνθίων Αθήνας πήρε το λόγο στη συνέχεια ως εκπρόσωπος των επιγόνων εκείνων που διέσωσαν τότε τους Εβραίους και επισήμανε ότι και οι σημερινοί ζακυνθινοί είναι περήφανοι για τους προγόνους τους, αλλά και συναισθάνονται την βαρειά ευθύνη που αυτή τους η πράξη αυτοθυσίας τους κληροδότησε.
Ο συγγραφέας ακολούθως μετά ένα σύντομο πρόλογο για το ιστορικό πλαίσιο της διάσωσης κάλεσε τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Δωδώνης κ.κ. Χρυσόστομο, πρώην μητροπολίτη Ζακύνθου και πνευματικό παιδί του Χρυσοστόμου Α΄ που διέσωσε τους Εβραίους να διηγηθεί το γεγονός της διάσωσης όπως το διηγείτο ο πνευματικός του πατέρας. Το έκανε με εξαιρετικά γλαφυρό και συγκινητικό τρόπο και καταχειροκροτήθηκε.
Ο συγγραφέας μίλησε στη συνέχεια για την προϊστορία της διάσωσης περιγράφοντας τις καλές σχέσεις Εβραίων και Χριστιανών ζακυνθινών ανά του αιώνες. Είπε πως “το έργο της διάσωσης δεν είναι μόνο των πατεράδων μας, αλλά και των παππούδων μας και των προπαππούδων μας, αφού ήδη από τον 19ο αιώνα, έναν αιώνα πριν την διάσωση, ένας άλλος Καρρέρ ο Φρειδερίκος έγραφε συγγράμματα κατά του σιωνισμού και ένας άλλος μητροπολίτης ο Διονύσιος Λάττας είχε φτάσει μέχρι την Αμερική και την Ιαπωνία για να υπερασπισθεί τα δικαιώματά τους. Ότι δηλαδή υπήρχε κατάλληλη διαπαιδαγώγηση των ζακυνθινών από τον ίδιο τον ανώτερο πολιτισμό τους”.
Συνέχισε: “Στην Ζάκυνθο η τοπική διανόηση μέσα από σημαντικά για το νεοελληνικό πολιτισμό θεατρικά έργα καταδίκασε αυστηρά και απόλυτα τις αντισημιτικές συμπεριφορές. Στο “Χάση” του Δημητρίου Γουζέλη, γύρω στα 1800, του πρώτου έργου του νεοελληνικού θεάτρου, αλλά και στο εξίσου θεμελιώδες “Ο Βασιλικός” του Αντωνίου Μάτεση, 1834, στη “Ζακυνθινή Σερενάτα” του Διονύση Ρώμα, 1938, αλλά και στη «Ραχήλ», 1909, του Γρηγόριου Ξενόπουλου.Γράφει ο Ξενόπουλος: “Το έργο δεν είναι γραμμένο, ούτε από εβραϊκής, ούτε από χριστιανικής απόψεως. Η εβραϊκή οικογένεια, την οποία παρουσιάζω εν διωγμώ εις την “Ραχήλ”, δεν είναι απλώς μια εβραϊκή οικογένεια, είναι η φυλή εν γένει, πάσα φυλή, παν έθνος”.
Τον λόγο πήρε ο κ. Σαμουήλ Μόρδος, που είναι Χημικός Μηχανικός και Συγγραφέας του βιβλίου “Οι Ζακυνθινοί Εβραίοι (15ος-20ος αιώνας) και η διάσωση τους από τους Ναζί”, το 2010. Ο πατέρας του, Ερμάνδος Μόσχος, ήταν ο τελευταίος Εβραίος της Ζακύνθου, που έζησε στην Ζάκυνθο. Πέθανε εκεί 1982. Η γιαγιά του, η Κέκο Μόρδου, είναι η τελευταία της παροικίας που θάφτηκε στο εβραϊκό νεκροταφείο Ζακύνθου, το 1954. Ο κ. Μόρδος ανέλυσε το βιβλίο και ανέπτυξε τις παρατηρήσεις του, καταθέτοντας την προσωπική του εμπειρία από την παροικία της Ζακύνθου.
Επιπλέον ο κ. Βίτσος έθεσε το θέμα για το αν ήταν οι πρωτεργάτες σωτήρες των Εβραίων δύο ο Μητροπολίτης και ο Δήμαρχος ή περισσότεροι. Και υποστήριξε πως από το βιβλίο προκύπτει πως ήταν “τουλάχιστον ακόμη δύο”, ο Διονύσης Ρώμας και ο Ευάγγελος Αγγελόπουλος.
Τελευταίος ομιλητής ήταν ο κ. Κυριάκος Βλασσόπουλος, Ψυχοθεραπευτής-Ομαδικός Αναλυτής ο οποίος μίλησε με θέμα: “Η έκπληξη του ελέους και του καλού στο ψυχικό τοπίο της Ζακύνθου”, αντιμετωπίζοντας το θέμα της διάσωσης από φροϋδική οπτική γωνία και τοποθετώντας το καλό και το κακό σε μια σύγχρονη κοινωνία.
Την εκδήλωση έκλεισε ο συγγραφέας λέγοντας: “Η διάσωση δεν έγινε μόνο από τη γενιά των πατεράδων μας αλλά και των παππούδων μας και των προππαπούδων μας. Προήλθε από μια κοινωνία που ο πνευματικός της κόσμος επί αιώνες υπηρέτησε υψηλές αξίες. Και φανερώνει ότι ο ρατσισμός αποτελεί όχι ατομική, αλλά συλλογική ευθύνη”.

ΦΩΤΟ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΚΟΛΛΙΑΣ