Πέντε πράγματα που πρέπει να γνωρίζεται για τον καταρράκτη

Γράφει ο Παναγιώτης Ν. Καραβίτης
Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Fellow of the European Board of Ophthalmology

Τι είναι ο καταρράκτης;

Με τον όρο καταρράκτη περιγράφουμε την θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού που σε φυσιολογικές συνθήκες είναι διαυγής, με αποτέλεσμα την εξασθένιση της όρασης για κοντά και μακριά, το θάμβος και την μείωση της ευαισθησίας των αντιθέσεων καθώς και της αντίληψης των χρωμάτων. Η θόλωση του φακού ενδέχεται να συνοδεύεται και από μυωπική ή υπερμετρωπική εκτροπή, την αύξηση δηλαδή των βαθμών που φέρει ο ασθενής στα γυαλιά του λόγω της σκλήρυνσης του φακού.

Μορφές καταρράκτη

Η πλέον συνήθης μορφή καταρράκτη είναι η γεροντική, δηλαδή αυτή που σχεδόν αναπόφευκτα οι περισσότεροι θα αντιμετωπίσουν μετά την έκτη δεκαετία της ζωής. Γεροντικό καταρράκτη ονομάζουμε αυτόν που δημιουργείται με την φυσιολογική πορεία της γήρανσης του οργανισμού και παρότι είναι ο πιο διαδεδομένος δεν είναι ο μόνος. Καταρράκτη εμφανίζουν και άνθρωποι σε νεώτερες ηλικίες αν έχουν λάβει συστηματικά κορτιζόνη για μεγάλες περιόδους, μετά από τραυματισμό του οφθαλμού, κατόπιν έκθεσης σε ακτινοβολία ή σε συνδυασμό με γενετικές παθήσεις.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Αν και γίνονται προσπάθειες για την φαρμακευτική αντιμετώπιση του καταρράκτη αυτή απέχει ακόμα πολλά χρονιά από την υλοποίησή της. Ευτυχώς όμως η χειρουργική αντιμετώπιση έχει εξελιχθεί πολύ τα τελευταία χρόνια. Τα μηχανήματα φακοθρυψίας νέας γενιάς που αναλαμβάνουν να κατακερματίσουν και να αφαιρέσουν τον γηρασμένο φακό στα χέρια του χειρουργού είναι πιο ασφαλή, ενώ οι τεχνητοί φακοί και τα υλικά που χρησιμοποιούμε προσφέρουν καλύτερα αποτελέσματα από ποτέ.

Τι φακό να επιλέξω;

Οι πρώτοι και πλέον διαδεδομένοι φακοί που χρησιμοποιούνται στην χειρουργική αντιμετώπιση του καταρράκτη είναι οι μονοεστιακοί, απλοί φακοί που εξασφαλίζουν ικανοποιητική μακρινή όραση ενώ για κοντά οι ασθενείς χρησιμοποιούν γυαλιά πρεσβυωπίας. Πρόσφατα όμως εισήχθησαν και πολυεστιακοί φακοί, που δίνουν την δυνατότητα απαλλαγής από τα κοντινά γυαλιά καθώς προσφέρουν δύο ή ακόμα καλύτερα τρεις εστιακές αποστάσεις, για μακριά, για μεσαία απόσταση όπως κατά την χρήση υπολογιστή και για ανάγνωση. Υπάρχουν επίσης εξειδικευμένοι τορικοί φακοί για την απαλλαγή από τον αστιγματισμό. Μετά από ένα επιτυχές χειρουργείο καταρράκτη ελαχιστοποιείται η εξάρτηση του ασθενούς από τα μακρινά γυαλιά του και ανάλογα με την επιλογή φακού ενδέχεται να μην χρειάζεται ούτε τα γυαλιά για κοντά. Η επιλογή του ιδανικού φακού πρέπει να γίνεται κατόπιν συνεννόησης με τον θεράποντα χειρουργό.

Ξαναδημιουργείται καταρράκτης;

Σε ένα μικρο ποσοστό ασθενών παρατηρείται η δημιουργία μιας μετεγχειρητικής θόλωσης του περιφακίου, της φυσικής θήκης μέσα στον οποία τοποθετείται ο τεχνητός ενδοφακός κατά την διάρκεια του χειρουργείου. Αυτή η θόλωση είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί με Laser, η διαδικασία είναι ανώδυνη και διαρκεί λίγα λεπτά.