Η Μεταμόρφωση | Αναφορές για την εμπειρία της αποικιακής κυριαρχίας και την παρακμή της μνήμης

Γράφει ο Σπύρος Ξένος

«…Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα. Ήτανε ξαπλωμένος ανάσκελα, πάνω στη σκληρή ράχη του που ‘μοιζε με πανοπλία κι όταν σήκωνε λιγάκι το κεφάλι του μπορούσε να δει την τουρλωτή καφετιά κοιλιά του που ‘τανε χωρισμένη σε σκληρές καμπυλωτές δίπλες και που μόλις συγκρατούσε τα σκεπάσματά του για να ξεγλιστρήσουν τελείως από πάνω του. Τα πολυάριθμα ποδάρια του, που ήταν αξιοθρήνητα λεπτά σε σύγκριση με το υπόλοιπο κορμί του, ταλαντεύονταν ανήμπορα μπροστά στα μάτια του…».
Franz Kafka «Η Μεταμόρφωση», (1916)

Οφείλω να παραδεχθώ ότι γράφοντας αυτές τις γραμμές ένιωσα, για λίγο, σαν να περπατώ, αντίστροφα από του ρολογιού τους δείκτες, κάπου μέσα στον παραλογισμό των φυλακών της Κωνσταντινούπολης, όπως ο πρωταγωνιστής στην ταινία Το Εξπρές του Μεσονυκτίου.
Και τούτο διότι, παρά το γεγονός της παραδοχής της αδιαμφισβήτητης αναγκαιότητας του τουρισμού για την οικονομική εξέλιξη της τοπικής κοινότητας, εντούτοις, και κόντρα στο «αναπτυξιακό» ρεύμα της εποχής, αρνούμαι πεισματικά να δεχθώ και ν’ ανταλλάξω την ισότιμη συμμετοχή μου, σε μια κοινωνία διευρυνόμενης ευδαιμονίας και κατανάλωσης, με την Σιωπή μου.
Με άλλα λόγια, αρνούμαι να πιω από το νερό της παραφροσύνης και να κλείσω τα μάτια μπροστά στη μεταμόρφωση και σταδιακή ακύρωση της δύναμης αυτού του τόπου, τον οποίο, ως σύγχρονοι Αβορίγινες, προσφέρουμε απλόχερα σε «ευεργέτες» και επώνυμες ή ανώνυμες, και συχνά «αφανείς», τουριστικές εταιρείες, περιορίζοντας το τοπικό πολιτικό ενδιαφέρον, στη γελιοποίηση καθώς και στην αναζήτηση χώρων αποθήκευσης, ενταφιασμού και αποχωρητηρίων.
Και δεν πρόκειται να μπω στον κόπο και ν’ αρθρώσω, στα πλαίσια μιας διαλεκτικής εξιδανίκευσης και αυθεντικότητας, έναν συναισθηματικό όσο και «ξεθωριασμένο» λόγο, περί πολιτισμικής έκπτωσης, απώλειας και βεβήλωσης του, πάλαι ποτέ, μυθικού πολιτισμού της Ζακύνθου. Ωστόσο, οφείλω να μοιραστώ μαζί σας την αίσθηση του φόβου, την οποία μου δημιουργεί το χάος της τουριστικής ανάπτυξης και, εκτός ορίων, ξενοδοχειακής επέκτασης, στην πολυβασανισμένη Νήσο Ζάκυνθο.
Παρά ταύτα, εκτιμώ πως το ζήτημα εδώ δεν βρίσκεται στην ηγεμονία και την ταύτιση του τουρισμού με την Θεά της Γονιμότητας, αλλά, πολύ περισσότερο, θα έλεγα στην εμπειρία της αποικιακής κυριαρχίας, τις σχέσεις εξουσίας, την παρακμή της μνήμης καθώς και κυρίως, στη διαχείριση των παράλογων κοινωνικο- πολιτικών ανησυχιών και φαντασιώσεων, των μαγεμένων από τον πλούτο νέο- ζακυνθίων.
Και αυτή η διαδικασία μεταμόρφωσης των συμπατριωτών μας, πιστέψτε με, είναι ένα θέμα πολύ πιο δύσκολο στην προσέγγισή του, τόσο από τον χωροταξικό σχεδιασμό αλλά όσο και από τις χρήσεις γης, την φέρουσα ικανότητα, την αντοχή των υποδομών και δικτύων κ.α. Άλλωστε, όλα αυτά τα σημαντικά, για την Ζάκυνθο, «έργα», μοιάζουν να έχουν παραδοθεί στους Χωρο- φύλακες «άνευ θητείας» (βλ. ξενοδόχοι), για να θυμηθώ, έτσι, και τον «αλήστου μνήμης» πολιτικό Τασάκη Ταβουλάρη.