Η σεξουαλική παρενόχληση γυναικών στο χώρο εργασίας // Μέρος 2ο

Η σεξουαλική παρενόχληση των γυναικών στον χώρο της εργασίας είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα που έχει έρθει στην επιφάνεια έντονα το τελευταίο διάστημα μετά το «τσουνάμι» αποκαλύψεων εναντίον του κινηματογραφικού παραγωγού ΧάρβιΟυάινσταιν που όπως φαίνεται «άνοιξε τον ασκό του Αιόλου» στο Hollywood. Με αφορμή αυτό το περιστατικό ήρθαμε σε επαφή με το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Ζακύνθου ώστε να ενημερωθούμε και να συμβάλουμε και εμείς στην πρόληψη του φαινομένου. Αυτή την Παρασκευή σας παρουσιάζουμε το δεύτερο μέρος της συνέντευξης που μας παραχώρησαν τα μέλη του Σ.Κ.Γ.Δ Ζακύνθου.

4. Ποιό είναι το νομικό πλαίσιο το οποίο προστατεύει το θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης στον εργασιακό τομέα;

Η σεξουαλική παρενόχληση, ως αναγνωρισμένο φαινόμενο κοινωνικής παθογένειας, αντιμετωπίζεται από τον Έλληνα νομοθέτη με σημαντικές κυρώσεις σε επίπεδο αστικού, ποινικού κι εργατικού δικαίου όπως μας πληροφόρησε η Νομικός του Σ.Κ.Δ Ζακύνθου. Πιο αναλυτικά, η εργαζόμενη που παρενοχλήθηκε σεξουαλικά στο χώρο εργασίας έχει τις εξής επιλογές:

I. Αν η σεξουαλική παρενόχληση προέρχεται από τον εργοδότη, δύναται να θεωρήσει ότι το διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη ασκείται καταχρηστικά και ως εκ τούτου υφίσταται μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας της, υπό την έννοια ότι οι συνθήκες εργασίας μεταβλήθηκαν προς το χειρότερο καθιστώντας τη σχέση εργασίας ανυπόφορη για την εργαζόμενη. Η βλαπτική αυτή μεταβολή δύναται να ερμηνευθεί από την εργαζόμενη ως καταγγελία της σύμβασης εργασίας από τον εργοδότη και να θεμελιώσει αξίωσή της για καταβολή αποζημίωσης απόλυσης.

II. Σύμφωνα με το άρθρο 14 του Ν. 3896/2010 περί απαγόρευσης διακρίσεων, εάν ο εργοδότης απολύσει την εργαζόμενη επειδή δεν ενέδωσε στην παρενόχληση δύναται να θεωρήσει άκυρη την ενδεχόμενη απόλυσή της και να ασκήσει αγωγή λόγω ακυρότητας της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, εντός τριών μηνών από την άκυρη απόλυση, αξιώνοντας τις αποδοχές υπερημερίας και τη συνέχεια της εργασιακής σχέσης.

III. Αν η σεξουαλική παρενόχληση προέρχεται από συνάδελφο, υφιστάμενο ή προϊστάμενο, δύναται να θεωρήσει ότι υπάρχει παραβίαση της υποχρέωσης πρόνοιας του εργοδότη και της Ευρωπαϊκής Οδηγίας, και ως εκ τούτου μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας της με τις ανωτέρω συνέπειες. Υπό το πρίσμα της ανωτέρω υποχρέωσης πρόνοιας ο εργοδότης, εφόσον ενημερωθεί για ένα συμβάν σεξουαλικής παρενόχλησης, υποχρεούται να καλέσει προς συζήτηση είτε αυτόν που προκάλεσε την παρενόχληση είτε και τα δύο μέρη (θύμα και θύτη). Αν αυτό δεν έχει αποτέλεσμα, οφείλει να λάβει κάθε απαιτούμενο μέτρο που θα αποτρέπει την εμφάνιση τέτοιων γεγονότων και θα εξασφαλίζει την άρση και τη μη επανάληψή τους στο μέλλον. Τέτοιες ενέργειες αποτελούν η μετακίνηση του παρενοχλούντος υπαλλήλου ή, ακόμα και η απόλυσή του, σε περίπτωση που αυτό κρίνεται αναγκαίο σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας.

IV. Παράλληλα, η σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας συνιστά παράνομη και υπαίτια προσβολή της τιμής, της ελευθερίας και του δικαιώματος στην προσωπικότητα της εργαζόμενης και θεμελιώνει αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής της βλάβης.

V. Εάν η σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας εκδηλωθεί με ασελγείς πράξεις ή χειρονομίες που ενέχουν σωματική επαφή δράστη και θύματος οι οποίες δεν προσβάλλουν απλώς την προσωπικότητα του θύματος αλλά και το κοινό αίσθημα της αιδούς και των ηθών στον χώρο εργασίας στο πεδίο της γενετήσιας ζωής και αξιοπρέπειας, η εργαζόμενη-θύμα μπορεί να υποβάλει έγκληση για το ποινικό αδίκημα της προσβολής της γενετήσιας αξιοπρέπειας,άνευ υποχρέωσης πληρωμής παραβόλου πενήντα (50) Ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο διότι συνιστά έγκλημα κατά της γενετήσιας ελευθερίας, το οποίο απειλείται στο νόμο με ποινή φυλάκισης από 6 μήνες έως 3 χρόνια και χρηματική ποινή τουλάχιστον 1.000 ευρώ.Αντιθέτως, εάν η εν λόγω συμπεριφορά εκδηλωθεί με φραστικές προσβολές σε βάρος της εργαζόμενης θεωρείται ότι καλύπτεται ποινικά και τιμωρείται ως εξύβριση με λόγια ή με έργα.

VI. Στην περίπτωση που η εργαζόμενη αποβλέπει σε συμφιλιωτική επίλυση της διαφοράς με το άτομο που την παρενοχλεί μπορεί να απευθυνθεί στον Συνήγορο του Πολίτη και στην οικεία Επιθεώρηση Εργασίας.

Εν κατακλείδι, κάθε εργαζόμενη οφείλει να γνωρίζει τα ανωτέρω δικαιώματά της και τα όρια μιας συμπεριφοράς που δύναται να προσβάλλει την προσωπικότητα και τη γενετήσια αξιοπρέπειά της, αποτελώντας παράλληλα διάκριση λόγω φύλου στηνεργασία. Αντίστοιχα, κάθε εργοδότης οφείλει στα πλαίσια της υποχρέωσης πρόνοιας αφενός μεν να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ηθικής υπόστασης και αξιοπρέπειας της αφετέρου δε να απέχει από κάθε πράξη ή παράλειψη που δύναται να προκαλέσει προσβολή της προσωπικότητάς της.

5. Ποίες είναι οι συνέπειες της σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας για τη γυναίκα και πώς αυτή η γυναίκα θα βοηθηθεί μέσω της ψυχολογικής στήριξης και της συμβουλευτικής με την οπτική του φύλου;

Σύμφωνα με την Ψυχολόγο του Σ.Κ.Γ.Δ.Ζ. κ.Κλαμπάνη Μ. συχνά τα θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία δε δημοσιοποιούν το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν, καθώς φοβούνται ότι δε θα γίνουν πιστευτά ή θα χλευαστούν από το κοινωνικό και εργασιακό τους περιβάλλον. Αναλυτικότερα, η απόδοσή τους στη δουλειά τους μειώνεται δεδομένου ότι επικεντρώνονται στην προσπάθεια να διαχειριστούν την παρενόχληση και τη δυναμική που αυτή δημιουργεί (σχόλια και κουτσομπολιά από συναδέλφους, κριτική για τον τρόπο που η γυναίκα ντύνεται, λειτουργεί, ζει την προσωπική της ζωή, κ.α.), λείπουν συχνά από τη δουλειά για να αποφύγουν το πρόβλημα ή και λόγω ασθενειών που προκαλούνται από το στρες που βιώνουν, χάνουν τη δυνατότητα μιας καλής σύστασης για μια νέα εργασία. Ως επακόλουθο, οι γυναίκες δέχονται μεγάλο πλήγμα στην αυτοπεποίθησή τους και στις ευκαιρίες για επαγγελματική εξέλιξη και ανέλιξη στην ιεραρχία. Οι συνέπειες αυτές δημιουργούν στη συνέχεια δυσκολία στην οικονομική τους αυτονόμηση και συχνά, ακόμα και στη δυνατότητά τους για μια αξιοπρεπή διαβίωση. Οι συνέπειες όμως δεν σταματούν εδώ.Η υγεία τους – ψυχική και σωματική – προσβάλλεται. Κάποια από τα συνήθη συμπτώματα που αναφέρονται είναι: κατάθλιψη, γενικευμένο άγχος και κρίσεις πανικού, διαταραχές ύπνου, διατροφικές διαταραχές, πονοκέφαλοι, γαστρεντερικά προβλήματα, υψηλή πίεση, δυσκολία συγκέντρωσης, δυσκολία διαχείρισης του χρόνου, χρόνια κούραση, συναισθήματα ενοχής ή ντροπής, θυμού, οργής, αίσθηση ματαιότητας, παραίτησης, έλλειψης ελέγχου, χαμηλή αυτοεκτίμηση, γενικευμένη έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους άλλους, σεξουαλικά προβλήματα ή δυσλειτουργίες, απομόνωση, αυτοκτονικοί ιδεασμοί ή κι ακόμα αυτοκτονία.
Εάν μια γυναίκα που έχει υποστεί σεξουαλική παρενόχληση κι έχει υποφέρει από το πλήθος των συνεπειών της, τελικά απευθυνθεί για ψυχολογική στήριξη σε ένα Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών, μέσα από τη συμβουλευτική διαδικασία θα μπορέσει αρχικά να ενδυναμωθεί να επανακτήσει την αυτοεκτίμηση της και να αντιμετωπίσει τις αρνητικές συνέπειες που έχει υποστεί σε προσωπικό επίπεδο και στη συνέχεια να διαχειριστεί το σύνολο του προβλήματος. Επιπλέον, η συμβουλευτική διαδικασία θα τη βοηθήσει να αφηγηθεί και να οργανώσει τις εμπειρίες του εαυτού της στο «εδώ και τώρα», ώστε όχι μόνο να αντιμετωπίσει το συγκεκριμένο πρόβλημα αλλά και να μάθει τρόπους να διαχειριστεί τα διάφορα προβλήματα που μπορεί να προκύψει.

6. Τι παρέχει το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Δήμου Ζακύνθου στα θύματα της σεξουαλικής παρενόχλησης εκτός από την ψυχολογική υποστήριξη και σε ποιες άλλες μορφές κακοποίησης παρέχεται στήριξη;

Όπως μας ανέφερε η Κοινωνιολόγος κ.Παπαγεώργη Χ. το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Δήμου Ζακύνθου, αντιμετωπίζει τα θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, όπως κάθε γυναίκα που αντιμετωπίζει οποιαδήποτε διάκριση λόγω φύλου. Το Σ.Κ.Γ.Δ.Ζ. παρέχει ΔΩΡΕΑΝ υπηρεσίες συμβουλευτικής στήριξης από εξειδικευμένο προσωπικό (Κοινωνιολόγο, Κοινωνικό Λειτουργό, Ψυχολόγο και Νομικό) σε γυναίκες που υφίστανται σωματική κακοποίηση, ψυχολογική, συναισθηματική ή λεκτική βία , οικονομική βία, γυναίκες που υφίστανται ή έχουν υποστεί βιασμό ή απόπειρα βιασμού, σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας, γυναίκες που έχουν υπάρξει θύματα πορνείας ή trafficking, που έχουν στερηθεί ή καταπατηθεί τα ατομικά τους δικαιώματα λόγω φύλου, αλλά και γυναίκες που εκτίθενται σε πολλαπλές διακρίσεις όπως άνεργες, μονογονείς, ΑμΕΑ, μετανάστριες, πρόσφυγες κλπ. Οι υπηρεσίες καλύπτονται από το απόρρητο της συμβουλευτικής διαδικασίας. Πιο συγκεκριμένα οι παρεχόμενες υπηρεσίες αφορούν σε:

  • Ψυχοκοινωνική συμβουλευτική
  • Εργασιακή συμβουλευτική
  • Νομική συμβουλευτική
  • Συμβουλευτική σε θέματα Ισότητας Φύλων, δικαιωμάτων γυναικών θυμάτων βίας και σχετικής νομοθεσίας
  • Παραπομπή ή συνοδεία όποτε αυτό απαιτείται σε άλλες κοινωνικές υπηρεσίες (Νοσοκομείο, Αστυνομία, Κέντρο Ψυχικής Υγείας, Πρόνοια, Ξενώνες Φιλοξενίας κ.α.)

    Πιο συγκεκριμένα το Συμβουλευτικό Κέντρο Γυναικών Δήμου Ζακύνθου έχει ξεκινήσει τη λειτουργία του στις 4 Οκτωβρίου 2013, στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Διοικητική Μεταρρύθμιση 2007-2013». Συνεχίζει τη λειτουργία του με την Ένταξη της Πράξης στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά 2014-2020».
    Η δομή συνεργάζεται μέσω προγραμματικής συμφωνίας με τη Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων (Γ.Γ.Ι.Φ) και το Κέντρο Ερευνών για θέματα Ισότητας (ΚΕΘΙ) ως εποπτικό φορέα.
    Αποτελεί μέρος ενός ολοκληρωμένου δικτύου 61 δομών, το οποίο περιλαμβάνει Συμβουλευτικά Κέντρα Γυναικών, Ξενώνες Φιλοξενίας και την ανοιχτή τηλεφωνική Γραμμή SOS 15900, η οποία προσφέρει υπηρεσίες ενημέρωσης και τηλεφωνικής συμβουλευτικής σε γυναίκες θύματα βίας σε 24ωρη βάση, 365 ημέρες το χρόνο.

    Ευχαριστούμε θερμά τις κυρίες Πέττα Κ. (Νομικό) , Παπαγεώργη Χ. (Κοινωνιολόγο), Κλαμπάνη Μ. (Ψυχολόγο) για τη συνέντευξη που παραχώρησαν στην Αγάπη Κ.Πατήρη