Ούζο


Αξιώτης Παράσχος
Πρόεδρος H.E.C.F.
Λέσχη Διευθυντών Αρχιμαγείρων Ελλάδος
http://www.executivechefsclub.gr/
E-mail: [email protected]
facebook.: ExecutiveChefsPlatinumClubOfGreece
tel: +30 27210 93844 mob: +30 6948046207

Το ούζο είναι ένα παραδοσιακό προϊόν που παράγεται από απόσταξη αγνών υλικών της γης. Συγκεκριμένα, ως βάση, χρησιμοποιείται απόσταγμα από σιτηρά, το οποίο τοποθετείται σε χάλκινα καζάνια και αρωματίζεται μέσω της διαδικασίας της απόσταξης, με βότανα και καρπούς, με κυρίαρχο το γλυκάνισο που του δίνει αυτή τη χαρακτηριστική γεύση. Παράγεται αποκλειστικά στην Ελλάδα όπου και καταναλώνεται ευρέως, ενώ εξάγεται και στο εξωτερικό. Ανήκει στην κατηγορία των απεσταγμένων ανισούχων αλκοολούχων ποτών. Ανισούχα ποτά συναντάμε και σε άλλες χώρες της Μεσογείου, όπως είναι το παστίς στη Γαλλία, το ρακί στην Τουρκία, η Σαμπούκα στην Ιταλία. Η παραγωγική διαδικασία του ούζου όμως, υπερέχει από τα υπόλοιπα ανισούχα ποτά καθώς προέρχεται από απόσταξη ενώ τα περισσότερα προέρχονται από ανάμιξη ή διαβροχή των αρωματικών σπόρων.
Η προέλευση της ονομασίας του ούζου δεν είναι γνωστή με απόλυτη σιγουριά. Έχουν διατυπωθεί διάφορες απόψεις για την προέλευση της λέξης ούζο. Οι απόψεις αυτές έχουν περισσότερο λαογραφικό χαρακτήρα χωρίς να υπάρχει κάποια επικρατέστερη. Μια από τις θεωρίες είναι η εξής: Η Μασσαλία αποτέλεσε τον πρώτο προορισμό εξαγωγών της Ελλάδας. Στα κιβώτια που εξάγονταν, αναγραφόταν η φράση «uso di Massalia», δηλαδή «προς χρήση στη Μασσαλία». Λόγω της υψηλής ποιότητας των προϊόντων που εξάγονταν εκεί, η φράση αυτή έγινε συνώνυμη της καλής ποιότητας. Μια λαϊκή παράδοση του Τύρναβου λέει ότι επί τουρκοκρατίας έφτασε εκεί ένας Οθωμανός γιατρός ο Σταυράκ Μπέης. Στην πόλη τότε συνήθιζαν να πίνουν ένα τοπικό ποτό που έμοιαζε με το ούζο. Ο Σταυράκ μπέης βρέθηκε κάποια μέρα στο σπίτι του πρόκριτου Αντώνη Μακρή με τον οποίο διατηρούσε φιλία. Τον συμβούλεψε να προσθέσει στην απόσταξη ένα ακόμη αρωματικό βότανο, το οποίο κι έκανε, δημιουργώντας το σημερινό ούζο. Ο Μακρής μόλις δοκίμασε το νέο απόσταγμα του άρεσε και φώναξε: «Μωρέ τί´ναι τούτο; Ούζο Μασσαλίας!», εννοώντας με τη φράση αυτή ότι ήταν εκλεκτής ποιότητας. Στη συνέχεια, η λέξη «Μασσαλία» έφυγε και έμεινε η λέξη uso=ούζο που στο εξής χαρακτήριζε το ποτό. Έτσι επικράτησε η ονομασία του. Σύμφωνα με μία άλλη άποψη, η λέξη ούζο προέρχεται από το τούρκικο üzüm, το οποίο σημαίνει «τσαμπί σταφύλι» και «αφέψημα από σταφίδες» . Από την άλλη, ο Έλληνας πεζογράφος Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1993), ισχυριζόταν ότι η λέξη ούζο, ετυμολογικά προέρχεται από τη φράση «ου ζω», δίνοντας στο ποτό μια υπερβατική διάσταση και ορίζοντάς το σαν μια έκφραση της κατάστασης του πνεύματος που οδηγεί πέραν της ζωής και του θανάτου.
Ούζο ή Τσίπουρο;: Η κύρια διαφορά του τσίπουρου από το ούζο είναι ότι το μεν τσίπουρο έχει ως πρώτη ύλη τα υπολείμματα της οινοποίησης, δηλαδή τα τσάμπουρα, τις ρώγες, τις φλούδες των σταφυλιών τα οποία ζυμώνονται σε χαμηλές θερμοκρασίες και αποδίδουν τα αρώματα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των σταφυλιών, ενώ είναι δυνατόν να προστεθούν και ελαφριά αρώματα καρπών ή μυρωδικών ενώ η απόσταξη μπορεί να πραγματοποιηθεί 1-2 ή ακόμα και 3 φορές, ανάλογα με τον χαρακτήρα του αποστάγματος. Το ούζο από την άλλη πλευρά είναι η πρόσμειξη καθαρής αλκοόλης γεωργικής προελεύσεως με μια μεγάλη ποικιλία από αρωματικά, μπαχαρικά, φρούτα, καρπούς ή φυτά. Η αλκοόλη γεωργικής προελεύσεως συνήθως παράγεται από τα αποσταγματοποιεία και λαμβάνεται με απόσταξη ύστερα από αλκοολική ζύμωση ζαχαρούχων και αμυλούχων γεωργικών προϊόντων. Ως πρώτη ύλη χρησιμοποιούνται διάφορες γλυκαντικές ύλες όπως η μελάσα, τα χαρούπια, τα σύκα, τα δαμάσκηνα καθώς και το κρασί, από το οποίο λαμβάνεται με κλασματική απόσταξη. Στην συνέχεια η καθαρή αυτή αλκοόλη χρησιμοποιείται για την παραγωγή του ούζου.

Συμβουλή: Για να στήσετε μια ποικιλία μεζέ, απλώς επιλέξτε 4 με 7 διαφορετικά είδη ανά ποικιλία και τοποθετήστε τα σε μεγάλες πιατέλες με τρόπο καλαίσθητο, έτσι ώστε να υπάρχει αντίθεση χρωμάτων, γεύσεων και υφής. Μπορείτε να την συνοδεύσετε με ψωμί, κριτσίνια ή παξιμάδια. Λίγο έξτρα-παρθένο ελαιόλαδο σε ένα μπολάκι με μυρωδικά και θαλασσινό αλάτι, σερβιρισμένο με φρέσκο ψωμί είναι επίσης ένας απίθανος μεζές.

φωτο: Olla-Mykonos