Αν. Παπαρίζος, καθηγητής Παντείου: “Χειρότερη μορφή βίας όποια δεν αντιλαμβανόμαστε”

paparizos

Τη βία και κυρίως τις μορφές που δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές, άρα επομένως και τις πλέον επικίνδυνες, αναλύει ο καθηγητής Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Αντώνης Παπαρίζος, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην ΗΜΕΡΑ, με αφορμή τη διημερίδα που διοργανώθηκε στο νησί μας, από το Τμήμα Παιδείας του δήμου και το Μουσείο Χέλμη Φυσικής Ιστορίας, με θέμα «Ενδοσχολική Βία – αιτίες και συνθήκες». Στάθηκε στην ενδοσχολική βία και τον εκφοβισμό. Ισως γιατί για πρώτη φορά το θέμα του bulling εξετάστηκε από τη ρίζα του, από τα βαθύτερα αίτιά του που δεν είναι άλλα από την ίδια τη διττή φύση του ανθρώπου και από τη δομή της κοινωνίας, που έχει ενσωματώσει τη βία κάθε μορφής, σε όλες τις λειτουργίες και εκφάνσεις της.

ΕΡ.: Ποιος είναι ο ορισμός της βίας;
ΑΠ:.
Συνήθως θεωρούμε πως γνωρίζουμε τις μορφές της βίας. Κι όμως, δεν είναι έτσι. Είμαστε βίαιοι καθημερινώς, με τρόπους που δεν αντιλαμβανόμαστε. Νομίζουμε ότι ο άνθρωπος ήταν βίαιος, λόγου χάρη, στο Μεσαίωνα. Δεν είναι έτσι. Η ίδια η φύση του ανθρώπου είναι βίαιη. Ο άνθρωπος γοητεύεται από την καταστροφή και το θάνατο, με τον ίδιο τρόπο που έλκεται από τη δημιουργία και τη ζωή. Αυτή η φύση είναι που αποτελεί το κυριότερο αίτιο εκδήλωσης βίας.

Μορφές και συμπεριφορές
ΕΡ.: Αρα ακόμη και οι καθημερινές μας δραστηριότητες εμπεριέχουν βία σε μη αντιληπτές μορφές;
ΑΠ.:
Ναι, υπάρχουν μορφές βίας, αόρατες, με αποτελέσματα πολύ πιο έντονα από της φανερής βίας. Αν δώσω ένα χαστούκι, σημαντικότερη βία είναι η προσβολή που θα υποστεί αυτός που το δέχτηκε, παρά η ίδια η ενέργεια. Υπάρχουν μορφές βίας συγκαλυμμένες που έχουμε μάθει να αποδεχόμαστε ως φυσικές, ως μη βία. Μία τέτοια μορφή είναι η περιφρόνηση και η απόρριψη του συνανθρώπου μας.

ΕΡ.: Πώς διαχειρίζονται τα παιδιά τέτοιες συμπεριφορές;
ΑΠ.:
Δύσκολα, αφού δεν έχουν ενσωματώσει ακόμη κανόνες και όρια για κάθε στιγμή της ζωής τους. Η φύση της βίας είναι που πρέπει να μελετήσουμε και όχι οι απλές εκφάνσεις της, στο σχολείο ή στην οικογένεια. Ο σημαντικότερος παράγοντας για το φαινόμενο είναι η φυσικοποίηση της βίας της οποίας την αμεσότητα δεν αντιλαμβάνονται τα παιδιά. Η τέχνη όπως ο κινηματογράφος και το βίντεο, καθώς και τα ΜΜΕ φυσικοποιούν τη βία, με τρόπο ώστε τα παιδιά να μην αντιλαμβάνονται τη διαφορά μεταξύ πραγματικότητας και φαντασιακού πεδίου.

Απόσταση από τηνοικογένεια
ΕΡ.: Τι έχει αλλάξει λοιπόν σήμερα, εκτός από τα ερεθίσματα βίας που προσφέρει η σύγχρονη κοινωνία;
ΑΠ.:
Αυτό που υπήρχε παλαιότερα ήταν ο έλεγχος που ασκούσε η κοινωνία στα μέλη της, διότι διέθετε χώρους «αυτόματου ελέγχου» όπου η πραγματικότητα εμφανιζόταν με το αληθινό της πρόσωπο. Ενας τέτοιος χώρος ήταν η οικογένεια, ένας άλλος η γειτονιά. Τα μέλη τους μπορούσαν να σε επαναφέρουν αυτονόητα στο πραγματικό πεδίο, αν έβγαινες από τα όρια. Σήμερα αφήνουμε το παιδί να το εκπαιδεύσει το σχολείο, το διαδίκτυο και η τηλεόραση. Υπάρχει απόσταση από την οικογένεια.

ΕΡ.: Είναι ελληνικό φαινόμενο η διάσπαση της οικογένειας και τα αποτελέσματά της ή το συναντούμε σε όλες τις δυτικές κοινωνίες;
ΑΠ.:
Σαφώς σε όλες, αλλά, όπως συμβαίνει συνήθως, η ελληνική κοινωνία δεν ήταν προετοιμασμένη. Ο κατακερματισμός της οικογένειας και της κοινωνίας κρατά τα παιδιά μέσα στο φαντασιακό επίπεδο. Είναι μία ακόμη από τις πολύ βασικές αιτίες που οδηγούν σε εκδηλώσεις βίας, κάθε μορφής.



Τελευταία άρθρα