Θάνος Μικρούτσικος: “Η τέχνη παρακολουθεί το χνάρι μας στη γη”

Πάντα και ποικιλοτρόπως παρών. Είναι ο συνθέτης πάμπολλων γνωστών και αγαπημένων τραγουδιών, ο συνθέτης που έδωσε μελωδικό ήχο σε υπέροχους στίχους, ο συνθέτης πολλών γενεών – συμπεριλαμβανομένης και της εκάστοτε νέας γενιάς. Είναι το πολιτικοποιημένο άτομο, που υπερασπίζεται φανερά τις επιλογές του.
Πρόκειται για το μεγάλο έλληνα μουσικοσυνθέτη Θάνο Μικρούτσικο με τον οποίο η συνάντησή μας πραγματοποιήθηκε λίγο πριν από την εκδήλωση του Μουσικού Σχολείου, ως επίσημος προσκεκλημένος, για την παρουσίαση του έργου του “Μουσικές Ιστορίες” για δύο πιάνο σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση στο νησί μας
Και -όπως όλοι όσοι είχαν την τύχη να μιλήσουν μαζί του- διαπιστώσαμε πως η ευφράδειά του, η απλότητα και το μεγαλείο της ψυχής του μετέτρεψε τη συνέντευξη μας σε μια γοητευτική συζήτηση, από εκείνες που δεν διανοείσαι να διακόψεις…

ΕΡ.: Έχετε ζήσει ως δημιουργός σε κρίσιμες κοινωνικές καμπές. Κατά πόσο η τέχνη ορίζεται από την εποχή;
ΑΠ.:
Η τέχνη είναι γέννημα της κάθε εποχής και η φόρμα της στην κάθε εποχή είναι η κοινωνική εμπειρία αποκρυσταλλωμένη. Το γεγονός πως κάποιες φόρμες επιζούν και σε μεταγενέστερες εποχές, δεν αναιρεί πως γεννήθηκαν σε μία προγενέστερη. Όμως, η αλήθεια είναι πως η τέχνη δε μπορεί να αλλάξει την εποχή.

ΕΡ.: Πώς ορίζετε την έννοια της καλλιτεχνικής επανάστασης;
ΑΠ.:
Όταν παραλαμβάνουμε κάτι από τους προηγούμενους, με κάποιο τρόπο πρέπει να δημιουργήσουμε μια ρήξη και μια καινούρια συνθήκη. Αυτό πραγματοποιείται μόνο μέσα από το σπρώξιμο των ορίων. Δεν πρέπει να περνάει γενιά, που να μην σπρώχνει τα όρια.

ΕΡ.: Καλλιτεχνικά μετράτε πολλά. Πού θεωρείτε πως έχετε αφήσει το σημάδι;
ΑΠ.:
Είμαι ένας μουσικός, χωρίς η κατάταξη να είναι αξιολογική. Από τη μία το τραγούδι, από την άλλη η λεγόμενη κλασική και πειραματική μουσική και το θέατρο, τόσο εγχώρια όσο και στο εξωτερικό. Συνεπώς, έχοντας αυτό τον όγκο έργου, μου είναι πολύ δύσκολο να εντοπίσω περιοχές στις οποίες βρίσκω πιο έντονα το «εγώ» μου.

ΕΡ.: Έχετε μελοποιήσει μεγάλους ποιητές. Πόσο δύσκολο ή εύκολο είναι να ενωθούν πετυχημένα δυο αυτόνομες μορφές τέχνης;
ΑΠ.:
Πάντοτε η μελοποίηση οποιουδήποτε κειμένου, πόσο μάλλον αν είναι ένα σοβαρό ποιητικό κείμενο, μου προκαλεί δέος. Και είτε τώρα, είτε πριν από σαράντα χρόνια, το αντιμετωπίζω με πολλή σοβαρότητα, με φόβο, με άγχος, με ερωτηματικά… Όμως είμαι ασκημένος, οφείλω να το ομολογήσω.

ΕΡ.: Και όσον αφορά στον τρόπο, τη δυσκολία ή μη αυτής της ένωσης, εσείς πώς το εισπράττετε;
ΑΠ.:
Το ποια φόρμα ακολουθείται, αν μπορεί δηλαδή, ένα κείμενο να λειτουργήσει ως απλό τραγούδι, ως καντάτα, ως ορατόριο ή ακόμα και ως όπερα, αυτό έχει να κάνει πάντοτε με το κείμενο. Δεν ξεκινάς με τα δεδομένα της μουσικής σου και με τις δεδομένες εμμονές σου. Έχεις το κείμενο που «απαιτεί» και σε σπρώχνει να το αποκαλύψεις.

ΕΡ.: Τι σημαίνει για σας η ποίηση;
ΑΠ.:
Δεν θα μπορούσα να πω, ότι σε αυτή τη βάση των καπιταλιστικών κοινωνιών ότι είναι δυνατόν να περάσουμε με την ποίηση την καθημερινότητά μας. Θα ήταν αφελές από τη μεριά μου. Δεν είμαι όμως και τόσο απαισιόδοξος. Πάντως απέχουμε πάρα πολύ από εκείνη την κοινωνία στην οποία «ο ψαράς θα γράφει ποιήματα και ο ποιητής θα ψαρεύει»…

ΕΡ.: Μεταξύ έμφυτου ταλέντου και σοβαρής δουλειάς, τι ποσοστό θα δίνατε στο καθένα για ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα;
ΑΠ.:
Με πολύ σοβαρή δουλειά χωρίς ταλέντο θα γεμίζεις σελίδες χαρτί χωρίς ή με λίγο νόημα. Το έμφυτο ταλέντο θα πυροβολήσει 4 φορές αλλά μετά θα σιγήσει.

ΕΡ.: Μεταξύ τέχνης και πολιτικής, ποια είναι πιο ισχυρή ώστε να επηρεάσει την άλλη;
ΑΠ.:
Είναι η πρώτη ερώτηση που αισθάνομαι λίγο απόμακρα, όλες οι άλλες ερωτήσεις ήταν εξαιρετικές. Υποθέτω ότι μιλάμε για σοβαρή τέχνη, γιατί αν μιλάμε για τέχνη με… εισαγωγικά για να εμπεδώσει το συγκεκριμένο καθεστώς, βεβαίως υπάρχει η τέχνη της καθημερινότητας, του λάιφ στάιλ, που εξωραίζει την συγκεκριμένη πολιτική.

ΕΡ.: Λέγεται ότι «τα μαθηματικά σχετίζονται άμεσα με τη μουσική αρμονία». Εσείς ως μουσικός και παράλληλα μαθηματικός, πώς το εξηγείτε;
ΑΠ.:
Ναι. Το ένα είναι επιστήμη το άλλο είναι τέχνη ως εκ τούτου καταρχήν είναι αντίθετοι κόσμοι, γιατί το ένα κινείται στο 1+1 κάνει δύο και στο άλλο, την τέχνη, πολλές φορές το 1+1… δεν κάνει δύο! Αναφέρομαι σε κάτι πιο δομικό στον τομέα, που το ένα το βρίσκουμε μόνο στη λόγια μουσική, το άλλο το βρίσκουμε και στο τραγούδι.

ΕΡ.: Πόσο ελεύθερος δημιουργικά είναι ένας καλλιτέχνης που θέτει την τέχνη του στην υπηρεσία μιας ιδέας;
ΑΠ.:
Το στοίχημα σε οποιαδήποτε περίπτωση, για κάποιον που είτε στρατεύεται είτε όχι, είναι αν κάνει ένα έργο πάρα πολύ σοβαρό και πολύ σημαντικό με τις προϋποθέσεις της τέχνης του. Δεν με αφορά για ποιον λόγο έγινε, είναι πολύ θετικό το ότι έγινε ένα σπουδαίο έργο. Και ξέρετε κάτι, οι πολιτικές ή ιδεολογικές απόψεις ενός καλλιτέχνη δεν σημαίνει ότι δημιουργούν αντίστοιχης σημασίας έργο.

ΕΡ.: Όταν ερμηνεύετε ο ίδιος τα κομμάτια σας, λογικά νοιώθετε ως δημιουργός πιο κοντά στο αίσθημα του τραγουδιού από οποιονδήποτε άλλον;
ΑΠ.:
Βεβαίως το έχω νιώσει, απλώς θέλω να πω για το πρώτο, ότι εγώ δεν είμαι υπέρ της άποψης ότι ντε και καλά ο δημιουργός πρέπει να τραγουδάει τα δικά του τραγούδια αλλά να τραγουδάει εκείνα τα τραγούδια που απαιτούν τον δημιουργό τους. Από εκεί και πέρα βεβαίως και υπήρχαν και ατυχείς ερμηνείες, πάντως οφείλω να πω ότι είμαι από τους τυχερούς, γιατί πάρα πολλές συνεργασίες μου βγήκαν με πολύ σημαντικό τρόπο.

ΕΡ.: Σε μια παράστασή σας, ποιο είναι το πιο σημαντικό που θα θέλατε να δώσετε στο κοινό ώστε φεύγοντας να το πάρει μαζί του;
ΑΠ.:
Εδώ κάτι έχω καταφέρει και ειδικότερα όταν παίζω με φόρμες 2-3 ατόμων, επιλέγοντας πολύ σημαντικά πρόσωπα δίπλα μου, θέλω τη διαδικασία «πεθαίνω και γεννιέμαι στη σκηνή». Νομίζω, ότι όταν ο άλλος έρχεται με καλή προαίρεση, γιατί παίζει ρόλο το ήθος, η παρουσία του και η στάση του.

ΕΡ.: «Η Τέχνη σε κάνει καλύτερο άνθρωπο»… Πόσο αληθινό και πόσο εφικτό είναι τελικά;
ΑΠ.:
Η τέχνη αυτό που ξέρω ότι κάνει, είναι επί της ουσίας να παρακολουθεί το χνάρι του ανθρώπου πάνω στη γη. Το άλλο που κάνει, είναι τους ανθρώπους πιο κριτικούς έτσι ώστε να μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, γιατί αν δεν έχουν κριτική σκέψη δεν μπορούν να το καταφέρουν. Το τρίτο, σε εποχές κρίσεις μπορεί και εμψυχώνει. Τώρα αν αυτά σημαίνουν ότι κάνει τον αποδέκτη «καλύτερο άνθρωπο», έχετε την απάντηση.



Τελευταία άρθρα