Τα γλυπτά της πόλης της Ζακύνθου (Ανδριάντες, προτομές, μνημεία, ηρώα)

Ενότητα Α΄ – Μέρος Ζ΄
του Γιάννη Δεμέτη

Το άγαλμα της Ελευθερίας
Στην Πλατεία Σολωμού έχει τοποθετηθεί το ορειχάλκινο άγαλμα της Ελευθερίας, «Βγαλμένης απ’ τα κόκαλα των Ελλήνων», έργο του γλύπτη Γεωργίου Καστριώτη (1899 – 1969), δωρεά της Αγνής Α. Κύρου (1908-2007). Σε πινακίδα πάνω στη βάση, η επιγραφή:
«Προς την Ζάκυνθον, αφιέρωμα Αγνής Κύρου εις μνήμην του συζύγου της Αλέξη (1901-1969) και της Αλεξάνδρας Κ. Κύρου (1906-1971)».
Η δωρεά πραγματοποιήθηκε το 1974.

Ο Λόφος του Στράνη
Στο λόφο Στράνη, προκειμένου να στηριχθεί το τελευταίο πουρνάρι, κάτω από το οποίο ο Διονύσιος Σολωμός, τον Μάιο του 1823, έγραψε τον «Ύμνο εις την Ελευθερία», κατασκευάστηκε, το έτος 1951, με πρωτοβουλία του τότε νομάρχη Ζακύνθου (από 1950 έως μέσα 1953) Δημητρίου Σαμπατακάκη), πέτρινη στήλη, σε σχέδια του Χρήστου Ρουσέα (1896 -1978), η οποία έχει κοσμηθεί με ορειχάλκινη ανάγλυφη παράσταση της Ελευθερίας.
Στην πρόσθια πλευρά της στήλης είναι γραμμένος ο στίχος:
Χαίρε, ω χαίρε, Ελευθερία!.
Στην πίσω πλευρά, ο στίχος: Φως που πατεί χαρούμενο τον Άδη και το Χάρο.
Ενώ αριστερά προς το θεατή ο στίχος: Μάγεμα η φύση κι όνειρο… και δεξιά ο στίχος: Λάμψιν έχει όλη φλογώδη….
Το ανάγλυφο με την παράσταση της Ελευθερίας, με τις οδηγίες του Ρουσέα, κατασκευάστηκε στο μπρουτζοχυτήριο του Ζακυνθινού μαστόρου Σπύρου Γκιουστόζη.
Η Ελευθερία, έχοντας τη μορφή γυναίκας, κινείται με ορμή προς τα μπροστά, κρατώντας στο δεξί της χέρι σπαθί, έτοιμη να συντρίψει όποιον σταθεί εμπόδιο στο δρόμο της. Το φόρεμά της ανεμίζει στον άνεμο, ενώ η σπινθηροβόλος ματιά της καλεί τους Έλληνες να ξεσηκωθούν και να σπάσουν τα τετρακοσάχρονα δεσμά τους.
Το 1957, στις γιορτές για τα εκατόχρονα από το θάνατο του ποιητή, στο ίδιο μέρος, στο λόφο του Στράνη, σε μικρή απόσταση από την πέτρινη στήλη, τοποθετήθηκε μαρμάρινη προτομή του Σολωμού, έργο του Κωνσταντίνου Δημητριάδη, δωρεά Ιωάννου Πασσά (1899 -1986) με την αθάνατη φράση: Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα… Μεταγενέστερα, μετά την πτώση του πουρναριού, και ύστερα από νεώτερη διαμόρφωση του χώρου, η προτομή τοποθετήθηκε πάνω στην πέτρινη στήλη.