Ηθικόν δίδαγμα – Κάθε πρώτη Τετάρτη του μήνα

Του Μπάμπη Πυλαρινού
[email protected]

Για τον Γιώργο, και το «σοφό» ασυνείδητο
Ο Γιώργος είναι ένας γλυκύς και ευαίσθητος άνθρωπος που γνώρισα στο στρατό. Τον βλέπω αραιά και πού, αλλά οπωσδήποτε μια φορά το χρόνο που συναντιόμαστε η παλιά παρέα από το στράτευμα. Το μεγάλο μυστικό του που ξεκλειδώνει τα πάντα στη προσωπικότητα του, είναι η απώλεια της μητέρας του σε πολύ μικρή ηλικία.
Γεννήθηκε σε ένα ευκατάστατο σπίτι, ο πατέρας του ήταν ένας πολύ γνωστός δικηγόρος που παντρεύτηκε μια αρκετά μικρότερή του γυναίκα. Η μητέρα του ήταν πολύ τρυφερή μαζί του. Όμως, ο πατέρας του ήταν από τους ανθρώπους που δεν είχαν χρόνο για το μεγάλωμα των παιδιών. Η επαγγελματική του επιτυχία και η κοινωνική του αναγνώριση ήταν σαφώς η πρώτη του προτεραιότητα και η δημιουργία οικογένειας ήταν μάλλον ένα αξεσουάρ στην βελτίωση της κοινωνικής του εικόνας. Οι γονείς του πατέρα του, ισχυροί οικονομικά και κοινωνικά «αποφάσισαν» ότι το μεγάλωμα του Γιωργάκη δεν πρέπει να γίνει από τη μικρή και άπειρη μαμά του, αλλά από μια έμπειρη τροφό. Όπερ και εγένετο, ο Γιωργάκης χάνει τη μαμά και τον «αναλαμβάνει» μια έμπειρη κυρία. Αυτή είναι η ιστορία της απώλειας της μαμάς. Ειρήσθω εν παρόδω, να σας πω ότι αυτή η καταπληκτική ιδέα, είχε καταστροφικές συνέπειες εν γένει στο ζευγάρι και, όταν ο Γιώργος έγινε 18 χρονών, η μητέρα του ζήτησε διαζύγιο. Τώρα ζει μόνη, πολύ φτωχικά, δουλεύοντας στη λάντζα ενός εστιατορίου. «Ο περήφανος πτωχός», που λέγαμε παλαιά.

Ο Γιώργος έχει κάνει δυο γάμους και ένα διαζύγιο. Η πρώτη του γυναίκα, όταν γεννήθηκε το παιδάκι τους, αφιερώθηκε ολοκληρωτικά σ’ αυτό και τον σύζυγο της τον εγκατέλειψε εντελώς. Η σχέση τους μαράθηκε και μοιραία ήρθε ο χωρισμός. Τώρα, όμως, είναι τρελά ερωτευμένος με μια ηθοποιό, την οποία παντρεύτηκε πέρσι. Πραγματικά, φαίνονταν πολύ ερωτευμένοι, πράγμα που τελικά διαπιστώνω με τη μικρή μου πείρα ότι όσο πιο κεραυνοβόλος ο έρωτας, τόσο πιο καχύποπτος πρέπει να είναι κανείς για το μέλλον του. Γιατί αυτή η σφοδρότητα, είναι αναγκαία για να κρύψει και να κάνει αόρατες από τους δυο, μεγάλες ασυμφωνίες τους. Για αυτό, χρειάζεται ο έρωτας, για να σε τυφλώσει και να ενωθείς με τον άλλον, αλλιώς ποιος θα έκανε τέτοια απονενοημένη πράξη;). Δεν θέλω άλλο να σας ταλαιπωρώ, μα η δεύτερη σύζυγός του τον εγκατέλειψε μια ωραία πρωία αρκετά μυστηριωδώς.

Ο Γιώργος ήταν απαρηγόρητος και η ιδέα της αυτοκτονίας δεν ήταν μακριά. Του πρότεινα να επισκεφθεί τον κοινό μας φίλο Κώστα, γιατρό, για να τον βοηθήσει. Το σκέφτηκα αυτό, γιατί ο Κώστας δεν είναι ένας συνηθισμένος γιατρός, αλλά γιατρός που ασχολείται με τον ασθενή όχι σαν ένα σύνολο εξετάσεων ή ανταλλακτικών αλλά σαν μια ψυχοσωματική ενότητα. Ο Κώστας, λοιπόν, του είπε ότι η βαθιά του απελπισία υπονομεύει το ανοσοποιητικό του σύστημα και ότι οι καρκινικοί του δείκτες είναι επικίνδυνα ανεβασμένοι. Αν δεν αποκτήσει κάποιο ενδιαφέρον για τη ζωή τα πράγματα οδηγούνται σε αδιέξοδο.
Ο Κώστας ήταν απογοητευμένος και καθόλου αισιόδοξος για την ψυχική και σωματική υγεία του κοινού μας φίλου. Η τελευταία ιδέα του γιατρού ήταν να ζητήσει από τον Γιώργο να καταγράψει όλα αυτά που έζησε με τη σύζυγό του. Παρότι δεν το περίμενα και εγώ, σιγά αλλά σταθερά, άρχιζε να γράφει όλη την πονεμένη ιστορία του. Πολλές φορές το πρωί που άνοιγα τον υπολογιστή, έβρισκα κάποιο καινούριο κεφάλαιο που ο Γιώργος είχε ολοκληρώσει. Τελικά, δεν έγραψε μόνο για τους αποτυχημένους γάμους του και για το ότι και στους δυο γνώρισε την εγκατάλειψη, αλλά μια εκτενέστατη αυτοβιογραφία.
«Η απώλεια της μητέρας μου είναι η κρίσιμη εμπειρία που με καθόρισε», έγραφε. «Σε όλη μου τη ζωή προσπαθώ να επουλώσω αυτήν την πληγή, και αυτό που παρατηρώ είναι ότι στην πραγματικότητα αυτό που κάνω είναι να ψάχνω να βρω συντρόφους, που θα με οδηγήσουν να ξαναζήσω εκείνη την ίδια οδυνηρή απώλεια. Και όπως φαίνεται μέχρι τώρα τα καταφέρνω μια χαρά, και οι δύο σύντροφοι μου με εγκατέλειψαν όπως και η μάνα μου. Το υποσυνείδητο μου με οδηγεί να επιλέγω κατάλληλους συντρόφους, που θα με εγκαταλείψουν. Δεν μπορεί να είναι τυχαία η κατάληξη και των δυο γάμων. Είναι στην ανθρώπινη φύση να ρέπει προς αυτό που έμαθε στην παιδική ηλικία, ακόμα και αν αυτό είναι πολύ οδυνηρό και οδηγεί σε τραγικά αδιέξοδα».
Ο Γιώργος επισκεπτόταν κάθε μήνα τον Κώστα στο γιατρείο του, και όσο έγραφε τα βιώματά του, οι εξετάσεις του βελτιωνόταν σταθερά. Ήταν στα όρια του θαύματος. Όμως, η λεπτομερής καταγραφή του βίου του έκανε το Γιώργο έναν υγιή άνθρωπο.

Υ.Γ.: 1: Αγαπητέ μου φίλε Γιώργο, που είσαι μεν φίλος, αλλά για ευνόητους λόγους δεν σε λένε Γιώργο. Ζακυνθινές εφημερίδες δεν διαβάζεις, μα θέλω να σε ευχαριστήσω, γιατί με τις οδυνηρές σου περιπέτειες με ‘μαθες δυο πράγματα. Ερχόμαστε οι ταλαίπωροι στο μάταιο τούτο κόσμο με ένα σωρό «κατασκευαστικές» αδυναμίες, που, δυστυχώς, τις αποφάσισαν με τη συμπεριφορά τους, συνειδητά ή ασυνείδητα, άλλοι για μας (ανάλογα βεβαίως θα κάνουμε και εμείς στους επομένους). Ας πούμε αυτό είναι το «hardware», όπως λέγεται στην γλώσσα των υπολογιστών, το κατασκευαστικό κομμάτι το οποίο δεν αλλάζει. Όμως, όποιος θέλει να αισθανθεί βαθιά ικανοποίηση από τη ζωή του, μπορεί να το επιτύχει, αφού περάσει – η αλήθεια είναι – από επίπονες και επώδυνες διαδικασίες, που θα τον οδηγήσουν σε μια κάποια επίγνωση του ποιος είναι (hardware) και στην ανεύρεση του κατάλληλου τρόπου (λογισμικό-software), ώστε να αντεπεξέλθει τις «κατασκευαστικές αδυναμίες». Μ’ έμαθες, επίσης, ότι τα βάσανά μας όσο μένουν μέσα μας και δεν βρίσκουν τρόπο να εκφραστούν, μας οδηγούν στην αρρώστια. Η έκφρασή τους συμβάλλει στην ψυχική ισορροπία και στη θεραπεία των άλυτων πληγών της ζωής. Στην περίπτωσή σου έχουμε την πιο υψηλού επιπέδου έκφραση, την έλλογη έκφραση. Το λέει και περίφημη Γαλλίδα ψυχαναλύτρια Φρανσουά Ντολτό: «όλα μας τα πάθη όταν γίνονται λόγος, λέξεις, δηλαδή, εξανθρωπίζονται και οδηγούν σε θεραπεία».

Υ.Γ.: 2Καμιά φορά, τα καλοκαίρια που ερχόσουν στο Τζάντε, ξεμακραίναμε με ένα μικρό βαρκάκι και βλέπαμε τη χώρα από μακριά, παρατηρούσα ότι αυτό που περισσότερο έδινε μια ταυτότητα σ’ αυτή την πόλη, που τα κτίρια σιγά- σιγά λιώνουν και γίνονται μια ζύμη, από την απόσταση, είναι τα καμπαναρία της. Επ’ αφορμής αυτής της εμπειρίας αλλά και της γιορτής του Αγίου που έρχεται, έφτιαξα για την εφημερίδα ένα ψηφιακό έργο, υπό τύπων παραδοσιακού χαρακτικού, για την πόλη της Ζακύνθου σαν ένα πυκνό νόημα για την οντολογία της, μια αφαιρετική εικόνα, ή τι μένει αν ανοιγοκλείσεις τα μάτια σου κοιτώντας την από μακριά.