Παιδεία με έρωτα για ψυχοθεραπεία

Γράφει ο Μπάμπης Πυλαρινός
Επειδή τυχαίνει αυτό τον καιρό να παριστάνω το δάσκαλο σε μια τέχνη και τον μαθητή σε μια άλλη, διαπιστώνω και από τις δύο ιδιότητες ότι το ζητούμενο εμβαθύνοντας σε μια τέχνη, δεν είναι να έχεις ένα αποτέλεσμα π.χ. να ολοκληρώσεις ένα έργο ζωγραφικής ή να παίξεις ένα μουσικό κομμάτι, αυτό, νομίζω, «θα έπρεπε», από τη μεριά και του μαθητή και του δάσκαλου, να είναι ακριβώς δευτερεύων. Ο στόχος πρέπει να είναι να γίνεις καλύτερος άνθρωπος ή, όπως λέγαμε το ‘60 και το ’70, να καλλιεργηθείς ή, όπως λέγαμε το ‘80 να γνωρίσεις τον εαυτό σου ή όπως λέμε τώρα να ψυχοθεραπεφτείς. Αυτό θα φέρει βαθιά εσωτερική ικανοποίηση και, εν κατακλείδι, σημαντικό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Διότι η μαθητεία, σε όποια ηλικία και αν συμβαίνει, είναι μια διαδικασία που ο μαθητής είναι ένα μωρό γυμνό, «ανοικτό», ευάλωτο και αδύναμο να δείξει στο δάσκαλο πλήρες, ικανοποιημένο και άνετο, όπως «πρέπει» να δείχνουμε όταν περπατάμε στις Ρούγες όσοι δεν είμαστε μωρά. Η διαδικασία αυτής της προσωπικής έκθεσης οδηγεί αναπόφευκτα σε θεραπεία. Τυχεροί όσοι είχαν ή έχουν δασκάλους, που τους έδειξαν αυτό το δρόμο, αλλά κυρίως μπόρεσαν ή θέλησαν –δεν ξέρω τι από τα δύο, είναι ένα μεγάλο θέμα αυτό- να τον ακολουθήσουν. Το ταξίδι είναι που αξίζει, όχι ο προορισμός. Μα, δεν είναι και όλη μας η ζωή έτσι;
Και μια και μπλέξαμε με τα της παιδείας και, αφού δεν είπα λέξη για το πότε έχουμε αληθινή παιδεία, ας το ολοκληρώσουμε το θέμα, μεταφέροντας τα λόγια του Κορνηλίου Καστοριάδη (Κωνσταντινούπολη, 11 Μαρτίου 1922 – Παρίσι, 26 Δεκεμβρίου 1997, φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής) για την ουσία κάθε εκπαιδευτικής διαδικασίας.
«Για να υπάρξει πραγματική εκπαίδευση με την αυστηρή έννοια του όρου υπάρχει μια βασική προϋπόθεση: είναι ότι αυτή η εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται αντικείμενο επένδυσης και πάθους και από τους εκπαιδευτές και από τους εκπαιδευόμενους και, για να το πω καθαρά, ότι αν δεν υπάρχει έρωτας μες στην εκπαίδευση δεν υπάρχει εκπαίδευση! Εάν κάποιος κάτι μαθαίνει μέσα στο σχολείο είναι διότι, διαδοχικά, έναν καθηγητή σε κάποια τάξη -και στο πανεπιστήμιο ακόμη- τον ερωτεύεται και τον ερωτεύεται, διότι βλέπει ότι αυτός ο ίδιος ο καθηγητής είναι ερωτευμένος με αυτό που διδάσκει. Λοιπόν, για να τα πω επίσης καθαρά και για να γίνω πλήρως απεχθής σ’ αυτούς που με ακούνε, σήμερα οι εκπαιδευτικοί ασχολούνται με τις επαγγελματικές τους διεκδικήσεις, οι οικογένειες ασχολούνται με το να πάρει το παιδί ένα ‘χαρτί’ και τα παιδιά ασχολούνται με οτιδήποτε άλλο εκτός από την επένδυση των πραγμάτων που μαθαίνουν. Λοιπόν, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει εκπαίδευση».

Φωτογραφία Νίκος Ξένος https://www.facebook.com/xenosnic https://www.flickr.com/photos/[email protected]/