Πενήντα χρόνια «Φιόρο του Λεβάντε»

Όταν ένας άνθρωπος γράφει ιστορία…
Άγγελος Βισβάρδης: Ένας «έφηβος» που εξακολουθεί να ονειρεύεται

Άγγελος Βισβάρδης, διάσωση και καταγραφή των παραδοσιακών χορών της Ζακύνθου και «Φιόρο του Λεβάντε» είναι έννοιες ταυτόσημες στη Ζάκυνθο.
Άνθρωπος, με όνειρα, μεράκι, αφοσίωση και αγάπη για τη Ζάκυνθο, ο Άγγελος Βισβάρδης, έγραψε τη δική του ανεξίτηλη ιστορία στον πολιτισμό της Ζακύνθου, με την απόφασή του να ιδρύσει, το 1964, το συγκρότημα «Φιόρο του Λεβάντε».
Πρωταρχικός στόχος του ήταν η συστηματική έρευνα για την καταγραφή των παραδοσιακών χορών και τραγουδιών του νησιού από μαρτυρίες παλαιότερων ζακυνθινών, κατορθώνοντας να διασώσει ξεχασμένους χορούς της λαϊκής μας παράδοσης, όπως την «Άμοιρη» και τον «Γιαργητό», μεριμνώντας, ταυτόχρονα, για τη διδασκαλία τους στους μαθητές του, οι οποίοι υπήρξαν πάντοτε πιστοί και αφοσιωμένοι σύντροφοί του στο μαγικό του ταξίδι.
Ό,τι και να γράψει κανείς για τον υπέροχο Άγγελό μας, είναι λίγο, για να περιγράψει την προσφορά του στη Ζάκυνθο. Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τον ευγνωμονούμε για όσα μας χάρισε, ελπίζοντας ότι και η Ζάκυνθος θα τον τιμήσει όπως του αξίζει.

Άγγελος Βισβάρδης: «Η μεγαλύτερη ανταμοιβή μου είναι η διαιώνιση της λαϊκής μας παράδοσης»!
Οι εθνικοί μας χοροί, όπως θέλει η ελληνική παράδοση, αρχίζουν από την ελληνική μυθολογία, όπου η κόρη της Γης και του Ουρανού, Ρέα, δίδαξε στους Έλληνες το χορό.
Το πρώτο μυθικό κατόρθωμα των Αρχαίων Αθηναίων, η νίκη του Θησέα στην Κρήτη, γίνεται θέμα χορού και λείψανά του βρήκαμε και διασώσαμε ακόμα και στη Ζάκυνθο με το μοναδικό και με απέραντη λαογραφική αξία Γιαργητό μας ή χορό του Θησέα.
Μέσα από τους στίχους του Ομήρου φαίνεται ότι ο χορός έχει πάρει καθολικότερη μορφή και δεν είναι πια μόνο ερωτικό παιχνίδι ή πολεμική έκφραση. Στην κλασική εποχή διακόσιοι διάφοροι χοροί καλύπτουν όλες τις κοινωνικές εκδηλώσεις των Ελλήνων και έτσι γνωρίζει και ο χορός τότε τη χρυσή του εποχή.
Ο Σοφοκλής, νέος, φέρνει το χορό των εφήβων για να γιορτάσουν τη νίκη στη Σαλαμίνα, ενώ ο Πυρρίχιος χορός, καρδιές εμψυχώνει και ψυχές ανασταίνει.
Ο χριστιανισμός διατηρεί την αρχαία παράδοση στις κυριότερες θρησκευτικές τελετές και μυστήρια, όπως στη βάπτιση και στο χορό των νεονύμφων. Έτσι οι χοροί και τα τραγούδια μας, οι παραδόσεις και οι θρύλοι μας, τα ήθη και τα έθιμά μας, όλα τα ζωντανά παραδοσιακά στοιχεία του ελληνισμού, περνούν από γενιά σε γενιά, από τα μαρμαρένια αλώνια των Ακριτών στους Αρματολούς και Κλέφτες και το ηρωικό 1821.
Οι εθνικοί μας χοροί και τα τραγούδια έφτασαν αναλλοίωτα με την ίδια έκφραση, στάση και κίνηση, σαν ιερή παρακαταθήκη των Ελλήνων σ’ εμάς, τους νεότερους συνεχιστές της φυλής και σήμερα σ’ όλες τις γιορτές, στο γάμο και ιδιαίτερα στο πανηγύρι στήνεται ο χορός, στους ήχους των λαϊκών μας οργάνων.
Απαλοί, εκφραστικοί, με ποικιλία ρυθμών και αρμονία, αποτελούν πραγματική υψηλή τέχνη και μας θυμίζουν τα υπερήφανα βουνά και τα γραφικά ακρογιάλια της Ελλάδας.
Όπως ακριβώς μας λέει ο Όμηρος για τον «Όρμο» στην περιγραφή της ασπίδας του Αχιλλέα, όπου παλικάρια και παρθένες πολύφερνες χορεύουν, πιασμένοι από τον καρπό, σε σχήμα που θυμίζει ήρεμο ελληνικό λιμάνι και που δεν είναι άλλος από τον Καλαματιανό μας.
«Ένθα μεν ηϊθεοι και παρθένοι αλφεσίβοιαι ωρχεύντ’ αλλήλων επί καρπώ χείρας έχοντες» (Ομήρου Ιλιάδα, στίχος 593).
Γι’ αυτό η προσπάθειά μας γύρω από τους εθνικούς μας χορούς, τη διάσωση, τη διδασκαλία και την προβολή τους είναι επίμονη και αποδεικνύουμε τη συνέχεια της φυλής μας, διατηρούμε την εθνική μας ταυτότητα και δίνουμε την ευκαιρία στην ελληνική νεολαία να τραφεί με τις ίδιες ωραιότατες ελληνικές παραδόσεις.
Έτσι κι εγώ ως καθηγητής Φυσικής Αγωγής, όπου υπηρέτησα, δηλαδή στα Δημοτικά Σχολεία της πόλεως Ζακύνθου επί τέσσερα χρόνια, στο Γυμνάσιο Καλαμπάκας, στο Γυμνάσιο Κρεστένων και από το 1963 στο Γυμνάσιο Ζακύνθου, εδίδαξα με ιδιαίτερη επιμέλεια, εκτός από τον κλασικό αθλητισμό, τους ελληνικούς χορούς και ιδιαίτερα τους ζακυνθινούς και πέτυχα να διασώσω ό,τι είχε απομείνει.
Τότε ακριβώς ίδρυσα το Χορευτικό Συγκρότημα Ζακύνθου «Το Φιόρο του Λεβάντε» και πετύχαμε ν’ αγαπήσουν όλα τα ζακυνθινόπουλα τους ελληνικούς χορούς.
Σήμερα, κοντά στο «Φιόρο του Λεβάντε» και σε πολλά άλλα χορευτικά συγκροτήματα του νησιού, χορεύει όλη η Ζάκυνθος ελληνικούς χορούς.
Μέσα από το πλήθος των νέων που περάσανε από το Συγκρότημα, δύο νέοι χορευτές, μαθητές μου, ο Λάμπρος Καπνίσης και ο Θανάσης Λυμούρης συνεχίζουν με μεγάλη επιτυχία τη διδασκαλία των χορών μας και συγκεντρώνουν γύρω από το «Φιόρο του Λεβάντε» ένα πλήθος παιδιών, εφήβων, νέων και μεγαλύτερων, που αγαπάνε το χορό και διαιωνίζουν τη λαϊκή παράδοση.
Αυτό είναι ουσιαστικά για μένα η μεγαλύτερη ανταμοιβή.

Σημαντικές στιγμές
1965: Συμμετοχή στην «Πρώτη Συνάντηση Μεσαιωνικού και Λαϊκού Θεάτρου». Πρώτη εμφάνιση του συγκροτήματος και πρώτη παρουσίαση Ζακυνθινών χορών.
1966: Συμμετοχή στην «Δεύτερη Συνάντηση Μεσαιωνικού και Λαϊκού Θεάτρου».
1967: Συμμετοχή στις «Γιορτές λόγου και Τέχνης της Λευκάδας».
1969: Συμμετοχή στις εκδηλώσεις για τους Πανευρωπαϊκούς αγώνες της Αθήνας. Παραστάσεις στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο και στο Στάδιο Καραϊσκάκη.
1969: Συμμετοχή στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
1973: Συμμετοχή σε εκδηλώσεις, στην Πλατεία Σολωμού, με το συγκρότημα της Πανγκρήτιας Ένωσης.
1974: Παράσταση στο Βεάκειο Θέατρο, προσκεκλημένοι από το σύλλογο Ζακυνθίων της Αθήνας.
1975: Συμμετοχή στο Διεθνές φεστιβάλ του Oviedo (Ισπανία).
1976: Συμμετοχή στις Γιορτές για την παράδοση – παραλαβή της φλόγας των Ολυμπιακών Αγώνων του Μόντρεαλ. Καταγραφή του χορού «Γιαργηττού» από την Καναδική τηλεόραση. (Αρχαία Ολυμπία).
1979: Συμμετοχή στο Διεθνές φεστιβάλ της Charolle (Γαλλία).
1980: Συμμετοχή στο Διεθνές φεστιβάλ του Strasbourg (Γαλλία).
1983: Συμμετοχή στις εκδηλώσεις των εγκαινίων του Υπαίθριου Δημοτικού θεάτρου Ζακύνθου.
1984: Συμμετοχή στο Διεθνές φεστιβάλ της Dijon (Γαλλία).
1986: Διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων στο Σηάτλ (ΗΠΑ).
1989: Διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων στο Μόντρεαλ (Καναδάς).