Οι επαύλεις του Ερμάννου και του Νικολάου Λούντζη

ΖΑΚΥΝΘΟΣ – Η πληγωμένη από τους σεισμούς του 1953 «Σαρακίνα» υπήρξε το αγαπημένο «καταφύγιο» του γνωστού ιστορικού της Επτανήσου Ερμάννου Λούντζη (1806 – 1868).
Παραμένουν άγνωστος ο αρχιτέκτονας και η χρονολογία της πρώτης κατασκευής του ιστορικού αρχοντικού.
Βέβαιο είναι πως ο Ερμάννος Λούντζης υπέγραφε τα βιβλία του, προσθέτοντας: «nella mia villa di Sarakina». Άλλωστε, συναντούμε το αρχοντικό, σε σχέδιο του Αναστασίου Σάρντζιντ του 1856, με την αρχική μορφή του, χωρίς πτέρυγες και βοηθητικούς χώρους, σύμφωνα με το σωζόμενο (αχρονολόγητο και ανυπόγραφο) αρχιτεκτονικό σχέδιο. Οι θαυμάσιες νεοκλασικές γραμμές θυμίζουν έντονα το κεντρικό τμήμα της Villa Barbaro (στο Treviso) του Andrea Palladio.
Αργότερα (ίσως μετά κάποιο σεισμό) συναντούμε τη «Σαρακίνα», αναμορφωμένη και συμπληρωμένη, με δύο ισόγειες πτέρυγες, παρεκκλήσιο και βοηθητικά κτήρια, σε απόλυτη συμμετρία. Κι εδώ δεσπόζει η νεοκλασική αντίληψη.
Η «Σαρακίνα» σχεδιάστηκε με δύο διαφορετικές προσόψεις. Η δυτική δεσπόζει από ψηλά στο κάμπο, πάνω από αμφιθεατρικά σταφιδάλωνα και την ίσια βαθιά «μαΐστρα».
Η μεγάλη κεντρική βεράντα, με διπλές πέτρινες σκάλες, έχει κόγχες με μαρμάρινα αγάλματα.
Η ανατολική πρόσοψη, στραμμένη στον κόλπο του Λαγανά, βρίσκεται σε σχέση διαλεκτική με την επιθετικότητα των πανύψηλων δέντρων του πάρκου. Είναι φανερό ότι ο αρχιτέκτονας ήθελε να χαρίσει σ’ αυτή την πρόσοψη (που έφερε και δύο μαρμάρινα οικόσημα) έναν τόνο οικειότητας, ατμόσφαιρα μιας υπαίθριας σάλας υποδοχής!
Η κομψή βεράντα – με διπλές, τσακιστές σκάλες – πάνω σε δωρικές κολώνες, είχε κάτι από τη μαγεία θεατρικού σκηνικού. Κι εδώ οι κόγχες και τα μαρμάρινα αρχαϊκά αγάλματα. Δίπλα από το κεντρικό κτήριο, δύο συμμετρικές βεράντες σ’ εσοχή, με στέρνες και κρεμαστούς κήπους.
Το «πιάνο νόμπιλε», υψωμένο στο επίπεδο πρώτου ορόφου, με τεράστια σάλα χορού, σαλόνια, τραπεζαρία, βιβλιοθήκη, στούντιο, δάπεδα ξύλινα και μαρμάρινα, ταπετσαρίες στους τοίχους και ταβάνια με ποικίλα σκαλιστά διακοσμητικά.
Στο δεύτερο όροφο, άλλη σάλα και υπνοδωμάτια. Στις ισόγειες συμμετρικές πτέρυγες, στάβλος αλόγων, λινοί, κάβες και αποθήκες προϊόντων της γης.
Το παρεκκλήσι του Αϊ-Γιάννη του Προδρόμου, στο πάρκο, κλείνει τον οικογενειακό τάφο. Στο σεισμό του 1953 η «Σαρακίνα» καταστράφηκε, σώζεται, όμως, μέχρι σήμερα το ερείπιο, όχι μόνο σαν μαρτυρία, αλλά με ιδιότυπη μεταθανάτια ομορφιά.

Η έπαυλη του Νικολάου Λούντζη στον Αγγερικό
Το αρχοντικό του Ιωάννη Δημητρίου Λούντζη – Σολωμού, με τη μνημειώδη αρχιτεκτονική, γνώρισε δύο οικοδομικές μορφές. Την αρχική (του πρώτου ιδιοκτήτη του Νικολάου Αν. Λούντζη) και την προσεισμική.
Το αρχοντικό περιείχε αξιόλογα έργα τέχνης, λαμπρούς πίνακες, έπιπλα, σερβίτσια κ.τλ, προερχόμενα, κυρίως, από την κληρονομιά των Διονυσίου και Δημητρίου Σολωμού.
Στο σχέδιο του Αναστασίου Σάρτζιντ, του 1852, αντικρίζουμε μια βίλα στην καλύτερη παράδοση του Andrea Palladio, της Βενετσιάνικης «terra farma» γενικότερα.
Στο υπερυψωμένο «πιάνο νόμπιλε» βρίσκονταν τα σαλόνια και η αίθουσα χορού. Στον πρώτο όροφο ήταν τα υπνοδωμάτια και άλλη σάλα, που έβγαζε στο θαυμάσιο εξώστη με διπλές δωρικές κολώνες.
Στην ανατολική πλευρά υπήρχε ισόγεια πτέρυγα με βοηθητικούς χώρους, αποθήκες, κατοικίες προσωπικού κ.τλ.
Το κτηριακό συγκρότημα, φυσικά, ήταν «βουτηγμένο» στο τυπικό τζαντιώτικο πάρκο.
Το αρχοντικό είχε δύο προσβάσεις, μια ανατολικά και μια άλλη στην άκρη της ατελείωτης «μαΐστρας», προς το δρόμο του Καλλιπάδου και οι δύο με θαυμάσια ζακυνθινά πορτόνια, σε καλαίσθητες κολώνες.
Ο σεισμός του 1893 κατέστρεψε μέρος του κτηρίου και οδήγησε σε σμικρύνσεις και αρχιτεκτονικές προσαρμογές. Η νέα μορφή, με δική της προσωπικότητα, δέσποζε στη περιοχή μέχρι την τελειωτική καταστροφή του 1953.
Από τη μοιραία χρονολογία και πέρα, έμεινε μόνο το πάρκο…
Σήμερα, οι δωρικές κολώνες του εξώστη κοσμούνε τη μικρή πλατεία της Μπόχαλης, σύμβολα του σεισμού και τη παλιάς εποχής της Ζακύνθου.

Βιβλιογραφία

–Robert Sargint, Η Ζάκυνθος κάποτε… Κείμενα Νίκιας Λούντζης. Έκδοση του Σωματείου «Οι Φίλοι του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων».
–Ντίνος Κονόμος, Ζάκυνθος – Πεντακόσια χρόνια, Ύπαιθρος Χώρα. Αθήνα, 1979.