149 χρόνια από την Ένωση με την Ελλάδα – Οι Ζακυνθινοί Ριζοσπάστες

ΖΑΚΥΝΘΟΣ – Πριν από 149 χρόνια τα Επτάνησα ενώθηκαν με την Ελλάδα, δίνοντας τέλος στην κατοχή των δυτικών, η οποία, για τη Ζάκυνθο, διήρκεσε οκτώ αιώνες, με κυρίαρχη την ενετική παρουσία από το 1485 έως το 1797.
Τα Ιόνια νησιά παραδόθηκαν στους Άγγλους το 1815, οι οποίοι τα «δώρισαν» στο βασιλιά Γεώργιο Α΄, το 1864, με αντάλλαγμα την εγκατάλειψη εκ μέρους της Ελλάδος κάθε ενέργειας απελευθέρωσης για τις περιοχές που στέναζαν ακόμα από τον τουρκικό ζυγό.
Ανέκαθεν, η Ένωση με την Ελλάδα αποτελούσε διακαή πόθο των Επτανησίων και διατυπώθηκε ως ιδέα, το 1807, από τον Ιωάννη Καποδίστρια και αργότερα από τον Ούγο Φώσκολο
Οι αντιδράσεις στις αυθαιρεσίες της Αγγλικής Προστασίας άρχισαν να γίνονται εντονότερες, μετά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, οπότε και αρχίζει η δράση του ριζοσπαστικού κινήματος.
Η πολυπόθητη Ένωση με την Ελλάδα υπογράφηκε, από την Ιόνιο Βουλή, στις 23 Σεπτεμβρίου 1863, ενώ και οι Άγγλοι αποχώρησαν δύο μήνες αργότερα.
Η επίσημη τελετή του τέλους της ξενοκρατίας έλαβε χώρα, την 21η Μαΐου 1864, με την ύψωση της ελληνικής σημαίας στα φρούρια όλων των νησιών.
Ακολουθούν οι σύντομες βιογραφίες μερικών εκ των σημαντικότερων Ζακυνθινών Ριζοσπαστών, δηλαδή των Κωνσταντίνου Λομβάρδου, Ναθαναήλ Δομενεγίνη, Ιωάννη Λισγαρά, Φραγκίσκου – Λαμπρινού Δομενεγίνη, Δημήτριου Καλλίνικου και Γεώργιου Βερύκιου.

Kωνσταντίνος Λομβάρδος (Ζάκυνθος 1820 – Αθήνα 1888)
Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους και δημοκρατικότερους πολιτικούς της ιστορίας του νησιού και της χώρας μας. Ηγετική φυσιογνωμία του Ριζοσπαστικού Κινήματος για την Ένωση με την Ελλάδα, δέχθηκε πολλά πυρά για τις ιδέες του.
Ήταν γιατρός με σπουδές στην Αθήνα και το Μόναχο και υπέρμαχος της Δημοτικής.
Εξελέγη Βουλευτής του Ριζοσπαστικού Κόμματος στη Ι΄ Ιόνιο Βουλή, το 1852, καταλαμβάνοντας εξέχουσα θέση, λόγω της ρητορικής του δεινότητας και πειθούς.
Μετά την Ένωση, συμμετείχε στην Κυβέρνηση Κουμουνδούρου, ως Υπουργός Παιδείας, Εσωτερικών και Δικαιοσύνης.
Το 1871, εντάχθηκε στο κόμμα του Χαρίλαου Τρικούπη και εκλέχτηκε Πρόεδρος της Βουλής. Από το 1875 έως το 1888, οπότε και πέθανε (ήταν εν ενεργεία Υπουργός Εσωτερικών), χρημάτισε Υπουργός Εσωτερικών, Δικαιοσύνης και Παιδείας. Δημοσίευσε πλήθος πολιτικών και επιστημονικών κειμένων.
Ήταν ιδρυτής του Λομβαρδιανού κόμματος της Ζακύνθου και μετά το θάνατό του αρχηγός ανεδείχθη ο θετός γιος κι ανιψιός του, Κωνσταντίνος Αργασάρης – Λομβάρδος.

Ναθαναήλ Δομενεγίνης (Ζάκυνθος 1793 – Ήπειρος 1854)
Γιος του Φιλικού Ιουλίου Δομενεγίνη. Υπήρξε κορυφαίος ριζοσπάστης και φλογερός πατριώτης. Εξελέγη Βουλευτής της Θ΄ Ιονίου Βουλής το 1850, καθώς και στη Ι΄ Βουλή. Υπέγραψε, μαζί με το Φραγκίσκο Δομενεγίνη και τον Άγγελο Δεσύλλα, το πρώτο ψήφισμα της Ένωσης. Έγραψε διάφορα φυλλάδια και άρθρα υπέρ της Ενώσεως και κατά του Αρμοστή Ουάρδου.
Ενθουσιασμένος από την επανάσταση της Ηπείρου, το 1854, πολέμησε στο πλευρό των επαναστατών, υπό τις διαταγές των στρατηγών Καραϊσκάκη και Τζαβέλα.
Στη μάχη του Πέττα (11 Απριλίου 1854), συνελήφθη αιχμάλωτος και υπέστη μαρτυρικό θάνατο.
Ο Ναθαναήλ Δομενεγίνης, διερχόμενος από την Αθήνα, κατά το ταξίδι του στην Ήπειρο, επισκέφθηκε τον Όθωνα και την Αμαλία.

Ιωάννης Λισγαράς (Ζάκυνθος 1805 – 1872)
Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1805 και ήταν συμβολαιογράφος. Θερμός υποστηριχτής του Ριζοσπαστισμού. Το 1851 εξορίστηκε στους Οθωνούς και εξελέγη Βουλευτής της Ι΄ Βουλής του 1852. Αγωνίστηκε υπέρ της Ενώσεως με άρθρα και φυλλάδια και συμμετείχε ενεργώς, το 1860, στο Ιταλοελληνικό κομιτάτο.
Το 1866 εξελέγη Δήμαρχος Ζακυνθίων και διακρίθηκε για την τιμιότητα και τις άψογες διοικητικές και οικονομικές του ικανότητες.
Το 1868 τον έπαυσε η κυβέρνηση Βούλγαρη, αλλά το 1869 η κυβέρνηση Ζαΐμη τον επανέφερε στο αξίωμά του.
Ο Ιωάννης Λισγαράς εξήλθε από το δημόσιο βίο φτωχότατος. Πέθανε στις 8 Φεβρουαρίου 1872, απολαμβάνοντας το σεβασμό και την αγάπη των συμπατριωτών του για την εντιμότητα και το ήθος του.

Φραγκίσκος – Λαμπρινός Δομενεγίνης (Ζάκυνθος 1809 – 1874)
Εξάδελφος του Ναθαναήλ Δομενεγίνη. Ήταν συνθέτης, μουσικοδιδάσκαλος, διευθυντής ορχήστρας, ζωγράφος και ριζοσπάστης.
Σπούδασε στη Σιένα της Ιταλίας και στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Μπολόνια. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα συνέχισε τις μουσικές σπουδές του κοντά στο Νικόλαο Μάντζαρο στην Κέρκυρα.
Το 1829, έλαβε μέρος στην Ελληνική Επανάσταση ως Αξιωματικός του Τακτικού Ιππικού και διακρίθηκε στις επιχειρήσεις της Εύβοιας.
Υπέγραψε το πρώτο ψήφισμα της Θ’ Ιονίου Βουλής και ένα χρόνο αργότερα εξορίστηκε στα Αντικύθηρα. Κατά το διάστημα της εξορίας του, επανεξελέγη Βουλευτής.
Το 1853, επέστρεψε στη Βουλή και υπέβαλε ψήφισμα, από κοινού με το Λομβάρδο και το Βερύκιο, για την επάνοδο από την εξορία των Κεφαλλήνων Ριζοσπαστών, Ηλία Ζερβού και Ιάκωβου Μομφεράτου.
Είχε ανάμιξη στα ιταλοελληνικά κομιτάτα και ήρθε σε συνεννόηση με τον Γκαριμπάλντι για την έναρξη του Εθνικού Κινήματος, τον οποίο, όταν επισκέφθηκε, συνάντησε τον Κωνσταντίνο Λομβάρδο και το Γεώργιο Τερτσέτη.
Διετέλεσε πληρεξούσιος Πατρών και τιμήθηκε για τις υπηρεσίες του στην πατρίδα με το Εθνικό Αριστείο του Αγώνος. Συνέθεσε πολλά πατριωτικά μουσικά έργα.

Δημήτριος Καλλίνικος (Ζάκυνθος 1814 – 1890)
Γεννήθηκε το 1814, ήταν πλουσιότατος και είχε τεράστια μόρφωση, καθώς και μνήμη, δεδομένου ότι μπορούσε να απαγγείλει από στήθους σελίδες κειμένων Ελλήνων και ξένων συγγραφέων.
Εξέδιδε, μαζί με τους Ιωάννη Ιωαννόπουλο, Γεώργιο Βερύκιο και Παύλο Ταβουλάρη την εφημερίδα «Ο Ρήγας», το πρώτο ριζοσπαστικό έντυπο της Ζακύνθου.
Εξορίστηκε το 1851. Λίγο πριν την Ένωση, διαφώνησε και σταμάτησε την αγωνιστική, ριζοσπαστική δράση του.

Γεώργιος Βερύκιος (Ζάκυνθος 1818 – 1891)
Σημαντικός Ζακυνθινός Ριζοσπάστης, δημοσιογράφος, βουλευτής, ρήτορας και νομάρχης. Ήταν από τους πρώτους που υποστήριξαν τα δικαιώματα του λαού και την Ένωση με την Ελλάδα.
Ήταν εκδότης της εφημερίδας «Μάγος» και «Ρήγας Φεραίος». Εξορίστηκε και διώχθηκε από την Αγγλοκρατία για τις ιδέες του.