Τα διλλήματα και οι προτάσεις του προϋπολογισμού 2010

Γράφει ο Γιάννης Γιαννούλης
Πρόεδρος ΝΟΔΕ ΝΔ

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης παρακολουθεί τη λογιστική διάσταση του ελλείμματος και του χρέους. Και όταν με λογιστική οπτική προσπαθείς να μειώσεις το έλλειμμα πολλές φορές δε σε νοιάζει τι θα κόψεις. Και θεωρεί ισοδύναμους τρόπους την αύξηση των φόρων για την είσπραξη χρημάτων με τη μείωση των δαπανών.
Η λογιστική προσέγγιση γνωρίζει καλά δύο πράξεις, την πρόσθεση και την αφαίρεση. Και όταν δεν μπορείς να αφαιρέσεις δαπάνες, προσθέτεις φόρους. Δυστυχώς, ο φετινός προϋπολογισμός χαρακτηρίζεται από μια γενική ατολμία μείωσης δαπανών και αύξησης της φορολογίας άμεσης και έμμεσης. Η οικονομική επιστήμη γνωρίζει πως οι δύο αυτοί τρόποι – αύξησης των φόρων ή μείωσης των δαπανών δεν είναι ισοδύναμοι. Γνωρίζει πως αυτά μεγέθη έχουν διαφορετική οικονομική συμπεριφορά. Πώς όταν μειώνεις μια δαπάνη, η συνολική ζήτηση επηρεάζεται πολύ λιγότερο από όταν μειώνεις μια άλλη δαπάνη. Και πώς όταν αυξάνεις κάποιους φορολογικούς συντελεστές μπορεί να καταλήξεις με πολύ λιγότερα φορολογικά έσοδα γιατί:
1. Θα μειωθεί η οικονομική δραστηριότητα
2. Θα υπάρξει φυγή κεφαλαίων
3. Θα ανέβουν τα επιτόκια
4. Θα υπάρξουν λουκέτα
5. Θα διογκωθεί η ανεργία
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης πρέπει να καταλάβει πως πρέπει να γίνουν σοβαρές κινήσεις μειώσεις του ελλείμματος, γιατί εάν δεν το πετύχει θα ανέβουν και άλλο τα spreads των ελληνικών ομολόγων και θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο συνολικό χρέος και στο κόστος δανεισμού. Όμως, η μείωση του ελλείμματος δεν πρέπει να γίνει σε βάρος της ανάπτυξης και όσων δεν μπορούν να φοροδιαφύγουν.

Ο προϋπολογισμός
Ο φετινός προϋπολογισμός πρέπει να έχει χαρακτηριστικά σταθεροποίησης και ανάπτυξης και όχι ύφεσης. Ο πρωτεύων στόχος πρέπει να είναι η δημοσιονομική σταθερότητα χωρίς ύφεση.
Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να μειώσει το έλλειμμα και να ανακάμπτει ταυτόχρονα. Για να πετύχει αυτό χρειάζονται δύο διαφορετικά «εργαλεία»:
1. Πολιτικές που να μειώνουν τολμηρά το έλλειμμα
2. Να αναπτυχθούν μέτρα και πολιτικές που δημιουργούν καθίζηση της οικονομίας
Η σταθεροποίηση στην οικονομία δημιουργείται με μέτρα που διευρύνουν τη φορολογική βάση, μειώνουν τη φοροδιαφυγή και περιορίζουν τις σπατάλες.
Για να μεγαλώσουν τα έσοδα πρέπει να μεγαλώσουμε τη φορολογική βάση και όχι να προκληθεί ασφυξία στην οικονομία με νέους φόρους. Και αυτό επιτυγχάνεται με:
1.Την υιοθέτηση τεκμηρίων κατανάλωσης, γιατί θα αυξηθούν τα έσοδα από την αύξηση των «εσόδων» των επιχειρήσεων και κατά συνέπεια και του ΦΠΑ
2.Την υιοθέτηση, μετά, αντικειμενικών κριτηρίων φορολόγησης μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ελευθέρων επαγγελματιών (μέτρα που προτείνουν και οι παραγωγικές τάξεις).
3.Να οργανωθούν και να πυκνώσουν τις ηλεκτρονικές συγκρίσεις και επαληθεύσεις στοιχείων. Ώστε να καταλάβουν οι φορολογούμενοι πως μεγαλώνει η πιθανότητα να συλληφθεί η φορολογητέα ύλη που διαφεύγει.

Οικονομικά μέτρα
Πρέπει να αντιληφθούμε όλοι ότι υπάρχει στις διαφορετικές χώρες φορολογικός ανταγωνισμός. Πώς θα ανταγωνιστούμε άλλες χώρες και ιδιαίτερα γειτονικές, αν οι δικοί μας συντελεστές είναι υψηλοί και θέλουμε να τους αυξήσουμε και άλλο, ενώ οι δικοί τους είναι χαμηλοί και τους μειώνουν και άλλο π.χ. με την κοινοποίηση των προθέσεων της κυβέρνησης για αλλαγή του φορολογικού νόμου σημειώθηκε φυγή κεφαλαίων της τάξης των 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, που αυτό ασφαλώς θα πλήξει τις τράπεζες που θα έχουν πρόβλημα κεφαλαιακής επάρκειας. Και θα ανεβάσει το κόστος του χρήματος, δηλαδή τα επιτόκια.
Πρέπει να ξεκινήσουν οι περιστολές στην τεράστια σπατάλη του δημοσίου, που κατά κύριο λόγο ωφελεί τα υψηλά εισοδήματα και δεν αυξάνουν άμεσα την κατανάλωση. Η σπατάλη αυτή υπολογίζεται στο 30% των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού (ενδιάμεση έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας). Χώροι κακοδιαχείρισης και σπατάλης όπως:
1.Η αλυσίδα διακίνησης των φαρμάκων και υγειονομικών υλικών
2.Κακοδιαχείριση στην τοπική αυτοδιοίκηση
3.Λειτουργία δημοσίων επιχειρήσεων όπως ΟΣΕ
Υπολογίζεται πως θα εξοικονομηθούν πόροι τουλάχιστον 5 δισεκατομμυρίων ευρώ περίπου εάν γίνει περιστολή αυτών των δαπανών.
Επίσης, μπορεί να εξοικονομηθούν 1 με 2 δισεκατομμύρια ευρώ εάν:
1.Εάν μειωθεί το λειτουργικό κόστος πέρα από τους μισθούς
2.Εάν υποχρεωθούν οι δημόσιοι οργανισμοί να καταθέτουν προϋπολογισμούς από 2010
3.Να αναλάβουν ορκωτοί λογιστές να κάνουν έλεγχο στους οργανισμούς ανά εξάμηνο (έλεγχο δαπανών)
4.Να γίνονται διορθωτικές κινήσεις στους προϋπολογισμούς όπου χρειάζεται
5.Δραστική μείωση στη σπατάλη που γίνεται στους οργανισμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης
Στον τομέα των εσόδων πρέπει να αποδεικνύεται ότι τα μέτρα είναι άμεσης και κοστολογημένης απόδοσης, όπως αύξηση του φόρου κατανάλωσης στα ποτά και τα τσιγάρα. Όμως, είναι αδιανόητο σε περίοδο οικονομικής κρίσης και ύφεσης να αυξάνεται η τιμή της ενέργειας. Καθώς επίσης είναι εγκληματική η αύξηση της φορολογίας των ακινήτων και του τέλους μεταβίβασης, η αύξηση του κόστους των γονικών παροχών και η αύξηση των αντικειμενικών αξιών. Εάν γίνουν οι παραπάνω αυξήσεις θα μειωθούν οι συναλλαγές και θα δοθεί η χαριστική βολή στους βασικούς κλάδους που παράγουν και δημιουργούν θέσεις εργασίας.

Προτάσεις ανάκαμψης
Για να επιτευχθεί ανάκαμψη πρέπει:
1.Να αξιοποιηθεί το ΕΣΠΑ και όλα τα κοινοτικά κονδύλια (μειώνοντας για το 2010 και 2011 την εθνική συμμετοχή).
2.Ενίσχυση της ενεργούς ζήτησης με συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα σε έργα με αυτοχρηματοδότηση (δημιουργείται τζίρος και θέσεις εργασίας χωρίς τη διάθεση δημοσίων πόρων).
3.Να υπάρξουν κίνητρα για στοχευμένη οικιστική ανάπτυξη – οικιστική βελτίωση (με μείωση των προβλεπόμενων επιτοκίων για στεγαστικά δάνεια πρώτης κατοικίας).
4.Να χρησιμοποιηθούν τα υπόλοιπα 13 από τα 15 δισεκατομμύρια του πακέτου εγγυήσεων για την ενίσχυση της ρευστότητας της Οικονομίας, προκειμένου να ενισχυθεί η βάση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων να γίνει με βάση τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα λόγω της κρίσης).
5.Να καλυφθούν αμέσως οι οφειλές του δημοσίου (εν ανάγκη με κρατικά ομόλογα) για να υπάρξει ρευστό στην αγορά.

Συμπεράσματα
Από τα παραπάνω μέτρα μπορεί να αυξηθεί άμεσα κατά πολύ η ρευστότητα στην αγορά και να αλλάξει το όλο οικονομικό κλίμα. Επίσης, με τη συνολική αυτή στρατηγική θα επιτευχθεί μείωση του ελλείμματος κατά 4 με 5 μονάδες του ΑΕΠ και θα υπάρξει ανάπτυξη 1%.
Όμως, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης το σημαδεύουν δύο ύφαλοι – δύο διαφορετικές σχολές που η μια αναιρεί την άλλη (από τη μία ο κ. Παπακωνσταντίνου και από την άλλη η κ. Κατσέλη), όπου κάθε πρόταση του ενός «πέφτει» στον ύφαλο του δεύτερου, με αποτέλεσμα το «καράβι» οικονομία διαρκώς να βουλιάζει.
Εμείς προτείνουμε μέτρα για να βγει η οικονομία από την κρίση με τη μείωση των ελλειμμάτων και την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.
Ο φετινός προϋπολογισμός έχει λογιστική αντίληψη πρόσθεσης φόρων, μεταφορά δαπανών και εσόδων από τη μία χρήση στην άλλη. Η κυβέρνηση δεν έχει καταλάβει την ακριβή κατάσταση τόσο σε εσωτερικό οικονομικό επίπεδο, όσο και σε διεθνές και προσπαθεί να κερδίσει χρόνο μέχρι να καταλάβει πού βρίσκεται. Δεν προτείνει λύσεις για τα προβλήματα του τόπου, αλλά λύσεις για τα εσωτερικά διλήμματα διγλωσσίας που αντιμετωπίζει.
Και ο προϋπολογισμός έχει αυτά τα χαρακτηριστικά.