Οι πικρές αλήθειες

Αξιολογώντας το σχέδιο “Καποδίστριας” η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει άμεσα σε νέες αναγκαστικές συνενώσεις δήμων με τον “Καποδίστρια 2” και μάλιστα σε χρόνο ρεκόρ, έτσι ώστε οι τοπικές εκλογές του 2010 να γίνουν στους νέους δήμους, οι οποίοι θα είναι 350-380. Είναι εντυπωσιακό ότι ο “Καποδίστριας ΙΙ” θα προχωρήσει χωρίς να έχει γίνει συζήτηση για το αν το σχέδιο “Καποδίστριας Ι” πέτυχε ή όχι τους στόχους του.
Ενώ τα φώτα της δημοσιότητας τα συγκεντρώνει η μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης για το νέο χωροταξικό των δήμων, στη συνοδευτική μελέτη του Ι.Τ.Α. με τίτλο “Η πρόκληση μιας νέας Μεταρρύθμισης της πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης” αναφέρονται πικρές αλήθειες για τη μεταρρύθμιση που επιχειρήθηκε με την εφαρμογή του σχεδίου “Καποδίστριας”.
Ας δούμε κάποια σημεία αξιολόγησης του Καποδίστρια 1, όπως αναφέρονται στη μελέτη του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης που δόθηκε στη δημοσιότητα το περασμένο Μάρτιο του:
Η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των νέων Δήμων δεν εξασφαλίστηκε. Δεν αποκτήσαμε ούτε Δήμους με οικονομική αυτάρκεια και δυνατότητα άντλησης ιδίων πόρων, ούτε διοικητική ικανότητα με καλά οργανωμένες υπηρεσίες και ανθρώπινο δυναμικό.
Αντιθέτως οι περισσότεροι Δήμοι κινδυνεύουν από οικονομική κατάρρευση, δεν μπορούν να ασκήσουν πολλές από τις αρμοδιότητες του νέου Κώδικα και οι Δήμαρχοι εξακολουθούν να συνωστίζονται στους διαδρόμους των υπουργείων και των περιφερειών προκειμένου να προωθήσουν προβλήματα και να εξασφαλίσουν χρήματα για τους Δήμους τους.
Ως προς τη χρηματοδότηση του Προγράμματος “Ι. Καποδίστριας” από την Πολιτεία και γενικότερα τα οικονομικά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σήμερα μπορούμε να ισχυριστούμε με ασφάλεια ότι η μεταρρύθμιση όχι μόνο δεν χρηματοδοτήθηκε με επιπλέον πόρους, σύμφωνα με τις κυβερνητικές δεσμεύσεις, αλλά χρησιμοποιήθηκε αυτή προκειμένου να γίνει και παράνομη παρακράτηση πόρων που ανήκαν στην αυτοδιοίκηση.
Παρά το γεγονός ότι η μελέτη του ΙΤΑ καταλήγει με ακροβατικούς συλλογισμούς στο συμπέρασμα ότι για τα παραπάνω θα δοθεί λύση με τον “Καποδίστια ΙΙ”, είναι φανερό ότι αυτή τη στιγμή η επιχειρούμενη εσπευσμένη μεταρρύθμιση θα επιδεινώσει ακόμα περισσότερο την κατάσταση της τοπικής αυτοδιοίκησης και θα οδηγήσει σε ακόμα πιο ανίσχυρους δήμους.
Οι “ισχυροί δήμοι” που διαφημιζόταν και προωθούνταν με τον “Καποδίστρια Ι” αποδείχτηκαν “ανίσχυροι ζητιάνοι” της κεντρικής εξουσίας. Η αποκέντρωση εξανεμίστηκε και η διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ ελαττώθηκε δραστικά.
Ο υπουργός αφού ανακοίνωσε τον περιορισμό του αριθμού των Δήμων, και είπε: “Όσον αφορά τον δεύτερο βαθμό αυτοδιοίκησης, αυτός πλέον θα αποτελείται από τις αιρετές περιφέρειες με επικεφαλής αιρετό περιφερειάρχη και αιρετό περιφερειακό συμβούλιο. Οι Νομαρχίες θα λειτουργούν πλέον ως διοικητικές μονάδες της οικείας περιφέρειας”.
Από την άλλη πλευρά στην απόφαση του συνεδρίου της ΚΕΔΚΕ (Κυλλήνη 2007) αναφέρεται: “Η Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση (Β΄ Βαθμός Τ.Α.) εκλέγει τα όργανά της (Περιφερειακό συμβούλιο – Περιφερειάρχης) με τη διατήρηση των Νομαρχιών ως αποκεντρωμένων περιφερειακών θεσμών”. Οι αρμόδιοι συμπληρώνουν ότι υπό τον Νομάρχη, αιρετό ή διορισμένο, θα λειτουργεί διαμερισματικό περιφερειακό συμβούλιο ανάλογα με τα συμβούλια των δημοτικών διαμερισμάτων των μεγάλων Δήμων.
Είναι προφανές ότι στη θέση του σημερινού ανεξάρτητου, με άμεση εκλογή, Νομάρχη τοποθετείται ένα πρόσωπο, μαριονέτα, προϊόν της ισορροπίας του ψηφοδελτίου του Περιφερειάρχη.
Από τα παραπάνω καθίσταται ηλίου φαεινότερο ότι η αναδιάρθρωση περιορίζεται στη σύμπτυξη των Δήμων, ως αριθμού και στην κατάργηση των Νομαρχιών, του αρχαιοτέρου και πλέον καταξιωμένου αποκεντρωτικού θεσμού και στην δια νόμου επιβολή αυτοδιοικητικών προνομίων, συμμετοχής, στις Περιφέρειες σαν να αποτελούν μικρές εδαφικές περιοχές!!!
Tο μεγάλο “αγκάθι” στην υλοποίηση του εγχειρήματος, πάντως, δεν αναμένεται να είναι οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, αλλά η μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική διοίκηση στους δήμους.
H λειτουργία ενός κράτους-στρατηγείου που θα διαχειρίζεται μόνο τις αναγκαίες εθνικές πολιτικές, ενώ οι άλλες δημόσιες λειτουργίες θα μεταφερθούν στην Aυτοδιοίκηση, μπορεί να είναι και σωστή και αναγκαία, ωστόσο είναι σίγουρο ότι θα “σκοντάψει” στις αντιδράσεις φορέων και υπαλλήλων του Δημοσίου, που θα δουν την εξουσία τους να ψαλιδίζεται.
Παράδειγμα η λειτουργία των πολεοδομιών, ή των υπηρεσιών πρόνοιας, που στο εξής θα αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα των OTA. Kατά συνέπεια, μια μεγάλη δοκιμασία για την κυβέρνηση στην υλοποίηση του Kαποδίστρια είναι το κατά πόσο θα εμφανισθεί αποφασισμένη να συγκρουσθεί με το “σκληρό κομμάτι” του συνδικαλιστικού κινήματος.